قرآن کریم از دیدی دیگر (سوره الأعراف ) (۵۵۳)

ویرایش و تحلیل

از

فریدون ابراهیمی 

﴿فَلَمَّا آتَاهُمَا صَالِحًا جَعَلَا لَهُ شُرَكَاءَ فِيمَا آتَاهُمَا ۚ فَتَعَالَى اللَّهُ عَمَّا يُشْرِكُونَ﴾
[ الأعراف: ۱۹۰]

چون خدا آن دو را فرزندى صالح داد، براى او در آنچه به آنها عطا كرده بود شريكانى انگاشتند، حال آنكه خدا از هر چه با او شريك مى‌سازند برتر است.

معنی تحت اللفظی:

خدا به حوا و آدم فرزندی صالح اعطا می کند.

  آندو اما به عوض قدردانی از خدا و پیگیری در خداپرستی، از سنگ و چوب و خرما و غیره بت می اسزند و بت پرستی پیشه می کنند.

کریم به عوض اثبات بطلان بت پرستی، به عوض تحلیل علمی و عقلی گرایش به بت پرستی، به برتری خدای نامرئی و فکری بر اصنام مرئی و مادی اشاره می کند.

بقیه آیات این سوره اعراف مختص هیچکاره بودن بت ها و همه کاره بودن خدا ست:

﴿أَيُشْرِكُونَ مَا لَا يَخْلُقُ شَيْئًا وَهُمْ يُخْلَقُونَ﴾
[ الأعراف: ۱۹۱]

آيا شريك خدا مى‌سازند چيزهايى را كه نمى‌توانند هيچ چيز بيافرينند و خود مخلوق هستند؟

خدا بر خلاف اصنام سوژکت (فاعل، خالق) است و بت ها اوبژکت (مفعول، مخلوق خدای خالق، عاطل  و باطل) اند.

 

﴿وَلَا يَسْتَطِيعُونَ لَهُمْ نَصْرًا وَلَا أَنفُسَهُمْ يَنصُرُونَ﴾
[ الأعراف: ۱۹۲]

نه مى‌توانند ياريشان كنند و نه مى‌توانند به يارى خود برخيزند.

اصنام قادر به یازی به بت پرستان و حتی یاری به خویشتن (خودیاری)  نیستند.

﴿وَإِن تَدْعُوهُمْ إِلَى الْهُدَىٰ لَا يَتَّبِعُوكُمْ ۚ سَوَاءٌ عَلَيْكُمْ أَدَعَوْتُمُوهُمْ أَمْ أَنتُمْ صَامِتُونَ﴾
[ الأعراف: ۱۹۳]

اگر آنها را به راه هدايت بخوانى، از شما پيروى نخواهند كرد.

 برايتان يكسان است چه دعوتشان كنيد و چه خاموشى پيشه سازيد.

کریم

در این آیه،

به بیشعوری و چیزوارگی (جمادیت) مطلق اصنام اشاره می کند.

 

﴿إِنَّ الَّذِينَ تَدْعُونَ مِن دُونِ اللَّهِ عِبَادٌ أَمْثَالُكُمْ ۖ فَادْعُوهُمْ فَلْيَسْتَجِيبُوا لَكُمْ إِن كُنتُمْ صَادِقِينَ﴾
[ الأعراف: ۱۹۴]

آنهايى كه جز اللّه به خدايى مى‌خوانيد، بندگانى چون شمايند.

 اگر راست مى‌گوييد، آنها را بخوانيد، بايد شما را اجابت كنند.

کریم

در این آیه، اصنام را موجودیت می بخشد.

چون اصنام که نمی توانند بنده کسی باشند.

شاید منظورش مخلوق خدا بودن باشد.

کریم برای اثبات انفعال مطلق اصنام محک تجربه را به خدمت می گیرد:

خواندن اصنام و عدم اجابت آنها از بت پرستان.

سؤال این است که مگر مؤمنین خدا را بخوانند، خدا آنان را اجابت می کند؟

﴿أَلَهُمْ أَرْجُلٌ يَمْشُونَ بِهَا ۖ أَمْ لَهُمْ أَيْدٍ يَبْطِشُونَ بِهَا ۖ أَمْ لَهُمْ أَعْيُنٌ يُبْصِرُونَ بِهَا ۖ أَمْ لَهُمْ آذَانٌ يَسْمَعُونَ بِهَا ۗ قُلِ ادْعُوا شُرَكَاءَكُمْ ثُمَّ كِيدُونِ فَلَا تُنظِرُونِ﴾
[ الأعراف: ۱۹۵]

آيا آنها را پاهايى هست كه با آن راه بروند يا آنها را دستهايى هست كه با آن حمله كنند يا چشمهايى هست كه با آن ببينند يا گوشهايى هست كه با آن بشنوند؟

بگو: شريكانتان را بخوانيد و بر ضد من تدبير كنيد و مرا مهلت مدهيد.

کریم

در این آیه، برای تحقیر اصنام به فقدان حواس پنجگانه در انها اشاره می کند.

سؤال این است که مگر خود خدا دارای حواس پتجگانه است؟

ضمنا از بت ها می خواهد که بر ضد رسول الله بشورند تا به اثبات هیچکارگی شان نایل آید.

اینجا هم محک تجربه به خدمت گرفته می شود.

سؤال این است که مگررفتار خود خدا در چنین مواردی با اصنام فرق خواهد داشت؟

کجا خدا به نفرینی واکنش نشان داده است؟

﴿إِنَّ وَلِيِّيَ اللَّهُ الَّذِي نَزَّلَ الْكِتَابَ ۖ وَهُوَ يَتَوَلَّى الصَّالِحِينَ﴾
[ الأعراف: ۱۹۶]

ياور من اللّه است كه اين كتاب را نازل كرده و او دوست شايستگان است.

دلایل قوی باید و من، تقی.

ادعای نازل کردن کتاب و دوست شایستگان کذایی بودن خدا 

که دلیلی بر بطلان بت پرستی نمی شود.

ادامه دارد.