۱۴۰۵ فروردین ۳۱, دوشنبه

فرهنگ مفاهیم فلسفی (ر) روشنگری (تنویر) (۴۳)

undefined 

پروفسور وینفرید شرودر

پروفسور دکتر کارل هاینتس بارک

برگردان

 شین میم شین
 
  روشنگری آلمان
ادامه

 

دوره دوم روشنگری آلمان
ادامه

 

 

۲۲

·    کلمه «جمهوری آلمان» که شیللر وارد بحث می کند، اکنون در کانون چالش های سیاسی قرار دارد.

 

۲۳

·    تمایلات «جنبش هجوم و فشار» اگر چه تکانه های خود را از عوامل واقعی برای تشکیل واقعیت نوین و بورژوائی دریافت می کردند، ولی این عوامل فقط برای  اعمال تأثیر ایده ئولوژیکی کفایت می کردند و بس.

·    (ورنر کراوس)

 

۲۴

·    در سال های هشتاد در روشنگری آلمان نیز تفکر ماتریالیستی و آته ئیستی پدید می آید:

 

۱

·    «آنتی فدون» (۱۷۸۵ میلادی)

·    به قلم اشپاتسیر

 

۲

·    «نظرات فلسفی» (۱۷۸۶ میلادی)

·    به قلم شولتس

 

۳

·    متن فرانسوی بی نام تحت عنوان «اسپینوزای دوم» (۱۷۸۷ میلادی) به زبان آلمانی منتشر می شود

 

۴

·    کتابی تحت عنوان «سه کلاهبردار» در دسترس خوانندگان قرار می گیرد

 

۵

·    کنوبلاخ:

 

الف

·    «مقدمه ای راجع به شناخت ادبیات برگزیده در کلیه بخش های فلسفی»

ب

·    «نامه هائی راجع به موضوعات فلسفی» (۱۷۸۷ میلادی)

پ

·    «شبگردی رهبان اوتوز» (۱۷۹۰میلادی)

 

ت

·    «گفتگوهای سیاسی ـ فلسفی» (۱۷۹۲ میلادی).  

 

۶

·    هردر به روایت ایده های اینسیدل (۱۷۷۷ میلادی) همت می گمارد.   

 

۲۵

·    این که تفکر ماتریالیستی و آته ئیستی آلمان به همان نتایج نهائی که ماتریالیسم فرانسه (۱۷۶۰ ـ ۱۷۷۰ میلادی) دست یافت، نایل نمی آید، علتش را باید در توسعه خودویژه روشنگری آلمان جستجو کرد.

 

۲۶

·    در این رابطه باید گرایش لسینگ واپسین، هردر (۱۷۲۴ ـ ۱۸۰۳ میلادی) و گوته (۱۷۴۹ ـ ۱۸۳۲ میلادی) را به پانته ئیسم اسپینوزا نیز در نظر گرفت که در «بحث های مربوط به اسپینوزا در سالهای هشتاد»  منعکس شده است.

 

ادامه دارد.

۱۴۰۵ فروردین ۳۰, یکشنبه

خود آموز خود اندیشی (۱۴۰۹)

    

 
 شین میم شین

 

بوستان

باب چهارم

در (باب) تواضع

مقدمه

(دکتر حسین رزمجو، «بوستان سعدی»، ص ۹۷ ـ ۱۲۱)

ما به سوی آنچه دانش زمانه مان نموده، می رویم.
 

حریص و جهانسوز و سرکش مباش

ز خاک آفریدندت، آتش مباش

معنی تحت اللف‍ظی:

طمعکار و خرابکار و مغرور نباش.

تو را از خاک خلق کرده اند، پس متواضع باش و نه بسان آتش متکبر نباش.

 

 

 

دلیل تحقیر آتش در تئولوژی (فقه) اسلامی، ظاهرا به سبب تقدس آتش در کیش زرتشت بوده است.

در تئولوژی  (فقه) اسلامی آتش به مثابه منشاء ملائکه، اجنه و شیاطین نیز تلقی می شود.

 

جلوه‌ای کرد رخت، دید ملک، عشق نداشت

عین آتـش شد از این غیرت و بر آدم زد.

 حاف‍ظ

معنی تحت اللفظی:

رویت جلوه ای کرد و ابلیس (ملک مقرب سابق خدا) که عاری از عشق بود، با دیدن جلوه رویت، به آتش استحالع یافت (آذرخشی شد) و بر آدم زد.

 

حافظ

در این بیت غزل،

 همین اندیشه سعدی را تکرار می کند:

ابلیس که ملک مقربی بود، به سبب محرومیت از عشق، تن به سجده در برابر آدم خاکی نمی دهد و بنا بر منشاء آتشین خویش، سرکشی و طغیان می کند و از درگاه «دوست» (الله) طرد می شود.

 

مفهوم «حرص»

 یکی از مفاهیم اخلاقی مهم در فلسفه تاریخ (جامعه) سعدی است و باید مورد بررسی همه جانبه قرار گیرد.

سعدی صفت «حریص»  را هم در مورد گدایان به کار می برد و هم در مورد نمایندگان طبقه متوسط (بورژوازی نو خاسته).

سعدی جامعه را بر مبنای میزان ثروت، به دو طبقه اصلی تقسیم می کند:

توانگر و درویش، شاه و گدا.

 

طبقات توانگر و درویش به نظر سعدی هر کدام به دو زیرطبقه قانع و حریص تقسیم می شوند.

 

جمال در نظر و شوق همچنان باقی است

گدا، اگر همه عالم بدو دهند، گدا ست.

معنی تحت اللفظی:

زیبایی در صورت معشوق و شوق در دل عاشق باقی اند.

عشاق شبیه گدایان اند و اگر هر چه از توانگر دریافت کنند، سیر نمی شوند.

 

سعدی

در این بیت شعر

دیالک نیک انعکاس را به صورت دیالک نیک حسن (زیبایی صوری) و شوق (واکنش روحی و روانی)

و

دیالک تیک عاشق و معشوق

را

به صورت دیالک تیک گدا و توانگر

و

دیالک تیک حریص و قانع 

را

به صورت دیالک تیک گدا و توانگر بسط و تعمیم می دهد.

 

البته تئوری فقر و ثروت سعدی

فقهی ـ خرافی ـ مذهبی است و ارزش علمی ندارد.

 

فقر و ثروت در فلسفه سعدی و حافظ خدادادی است.

 

اما همین سعدی

در جای دیگر

منبع صروت را قناعت جا می زند:

قناعت توانگر کند مرد را

خبر کن حریص جهانگرد را

معنی تحت اللفظی:

پیش شرط ثروتمندی قناعت است.

 

از سعدی چه پنهان خرپولان جوامع  برده درای و فئودالی نه قانع، بلکه حریص بوده اند و ضمنا اهل ریخت وو پاش و حیف و میل بوده اند.

 

ادامه دارد.

۱۴۰۵ فروردین ۲۹, شنبه

فرهنگ مفاهیم فلسفی (ر) روشنگری (تنویر) (۴۲)

undefined 

پروفسور وینفرید شرودر

پروفسور دکتر کارل هاینتس بارک

برگردان

 شین میم شین
 
  روشنگری آلمان
ادامه

 

دوره دوم روشنگری آلمان
ادامه 
 

۱۴

·    در این دوره در علوم تاریخی و دولتی نیز روند روی برتافتن از استبداد روشنگری گرا و روی آوردن به جمهوریت و سلطنت مشروطه  آغاز می شود.

 

۱۵

·    تکانه های خاص در این زمینه از سوی سوئیس جمهوریخواه اعمال می شود.

 

۱۶

·    در سال ۱۷۵۸ میلادی آثار زیر در سوئیس منتشر می شوند:

 

الف

·    اثر بالتازار تحت عنوان «رؤیاهای میهن پرستانه یاران سوگند خورده از وسیله احیای مجدد انجمن های کهن»

 

ب

·    آثار ایزه لین

 

پ

·    «رؤیاهای فلسفی و میهنی یک بشردوست» (۱۷۵۵میلادی)

ت

·    «تاریخ بشریت» (۱۷۶۴ تا ۱۷۷۰ میلادی).

 

۱۷

·    در آلمان نیزافراد زیر به انتشار آثار خود پرداختند:

 

الف

·    سیمرمن:

·    «غرور ملی» (۱۷۵۸میلادی)

 

ب

·    موزر:

۱

·    «ارباب و نوکر» (۱۷۵۹ میلادی)، که با آزادی مبتنی بر میهن پرستی نقل می شود.

 

۲

·    «روحیه ملی آلمانی» (۱۷۶۵ میلادی)

 

پ

·    ابت:

۱

·    «مرگ در راه میهن» (۱۷۶۵ میلادی)

 

۲

·    «خدمت» (۱۷۶۶ میلادی)

 

ت

·    زوننفلز:

·    «عشق به میهن» (۱۷۷۱ میلادی).

 

۱۸

·    با جنبش ادبی هجوم و فشار در سال ۱۷۷۰ میلادی برهه ای مهم در توسعه روشنگری آلمان آغاز می شود.

 

۱۹

·    گرایش به اتحاد میان روشنفکران بورژوائی، دهقانان و عوام و گرایش به فعالیت عملی به جنبش ادبی هجوم و فشار خصلتی خاص می بخشد.

 

۲۰

·    فراخوان هردر از سنگرهای این جنبش اعلام می شود:

·    «فیلسوف و عوام متحد شوید تا مفید واقع شوید!»

 

۲۱

·    کتب منتشره در این دوره به شرح زیر بوده اند:

 

الف

·    گوته:

·    «گوتس فون برلیشینگر» (راحتم بگذار) (۱۷۷۱ تا ۱۷۷۳ میلادی)

 

ب

·    لنتس:

 

۱

·    «نکاتی راجع به تئاتر» (۱۷۷۴ میلادی)

 

۲

·    «سرایدار» (۱۷۷۴ میلادی)

 

پ

·    کلینگر:

·    «هجوم و فشار» (۱۷۷۶ میلادی)

 

ت

·    شیللر:

·    «راهزن» (۱۷۸۱ میلادی).

 

ادامه دارد.