رباعیات خیام
تحلیلی
از
شین میم شین
۴
گر مِی نخوری طعنه مزن مستان را
بنیاد مکَن تو حیله و دستان را
تو غره بدان مشو که مِی می‌نخوری
صد لقمه خوری که مِی غلام است آن را
شاعر
می‌گوید که اگر خود شراب نمی‌نوشی، حق نداری به مستان طعنه بزنی. همچنین
هشدار می‌دهد که نباید به می نخوردن و عدم گناه مستی غره و مغرور باشی چون
تو صدها لغمه (لقمه) حرام و گناه آلود میخوری که می و شراب پیش آن گناه کوچکیست.
گنجور
برخورد سنتی اساتید دانش ـ کاه همچنان و هنوز از همین قرار است:
معنی کردن تحت اللفظی شعر مربوطه و توجیه فئودالی آن و مهر تأیید کوبیدن بر پیشانی شاعر و شعرش.
ما این رباعی خیام و یا خیامی را قبلا تحلیل کرده ایم.
۱
گر مِی نخوری طعنه مزن مستان را
شاعر در این مصراع رباعی نهی از انتقاد و یا نهی از «نهی از منکر» می کند:
کسی نباید از مستی و مستان انتقاد کند.
آنچه شاعر نمی داند، این است که انتقاد از میخواری ربطی به می خوردن و می نخوردن منتقد ندارد.
ای بسا منتقدان که معتاد به الکل شده اند و می دانند که میخواری چه بدبختی ویرانگری است.
در نتیجه نمی خواهند که مثلا فرزندان شان و همنوعان شان به روز او بیفتند.
۲
بنیاد مکَن تو حیله و دستان را
شاعر این رباعی نهی از منکر (انتقاد از میخواری) را حیله و نیرنگ قلمداد می کند.
معلوم نیست که این دانشمند و یا فیلسوف به چه دلیل علمی و عقلی و منطقی و تجربی انتقاد اجتماعی را حیله و دستان می داند.
راستی دلیل شاعر به نهی از «نهی از منکر) و امر به منکر (دعوت به میخواری) چیست؟
برای پیدا کردن جواب به این دو سؤال باید با فلسفه و جامعه ـ تئوری شاعر آشنا شد.
۳
تو غره بدان مشو که مِی می‌نخوری
صد لقمه خوری که مِی غلام است آن را
این به معنی عربده کشی و نعره کشی کسی است که فرمان سکوت داده است.
در روند تحلیل مارکسیستی بقیه رباعیات خیام و یا خیامی
به فلسفه و جامعه ـ تئوری او پی خواهیم برد.
توجیه میخواری و دعوت مردم به میخوارگی توسط شاعر این رباعی و نهی او از نهی از منکر (انتقاد از میخواری) در حقیقت به معنی دعوت به خودکشی است.
پیدا کردن و نشان دادن و اثبات کردن خودکشی به مثابه راه حل نجات از پوچی زندگی، به معنی باور او به نیهلیسم (پوچی گرایی) است.
وقتی زندگی پوچ و بی معنی باشد، مرگ نوعی رهایی از پوچی است.
به قول آلبرکامو:
خودکشی به معنی طغیان علیه پوچی است.
آلبر کامو
( ۷ نوامبر ۱۹۱۳ – ۴ ژانویهٔ ۱۹۶۰)
نویسنده، فیلسوف و روزنامه‌نگار فرانسوی
او مؤسس مکتب فلسفی ابسوردیسم (مزخرف گرایی) است.
موضوع محوری سه اثر معروف کامو با نام‌های بیگانه، کالیگولا، افسانه سیزیف پوچی است.
کامو در سال ۱۹۵۷ به خاطر پرداختن به مشکلات وجدان بشری در عصر حاضر برندهٔ جایزهٔ نوبل ادبیات شد.
حریفی در آلمان فوندامنتالیسم اسلامی را نیهلیسم ماسک بر چهره (پوچی گرایی نقابدار) نامیده است.
بیگانه یک رمان کوتاه اثر آلبر کامو نویسندهٔ فرانسوی است که در سال ۱۹۴۲
منتشر شد.
این نخستین رمان منتشرشدهٔ کامو است.
بیگانه داستان زندگی مرسو،
مهاجری بی‌تفاوت در الجزایر فرانسه را دنبال می‌کند که چند هفته پس از
مراسم خاکسپاری مادرش، مردی عرب را به قتل می رساند و وقتی در دادگاه دلیلش را می پرسند، جواب می دهد، هوا گرم بود.
ویکی‌پدیا
بی دلیل نبوده که بیگانه کامو را جلال آل احمد (نیمه فاشیست ـ نیمه فوندامنالیست اسلامی) با خبره زاده
به فارسی ترجمه کرد است.
فریدریش نیچه
(خاتم الفلاسفه امپریالیسم)
هوادار سرسخت نیهلیسم بود و نیهلیست های روس را به سبب جامه عمل پوشاندن به نیهلیسم می ستود.
ادامه دارد.
