امپریالیسم امریکا و صهیونیسم
دایرة المعارف روشنگری
۱۴۰۵ فروردین ۲۸, جمعه
سپه را نباید به کوچک شمرد (۱۰)
امپریالیسم امریکا و صهیونیسم
خود آموز خود اندیشی (۱۴۰۷)
بوستان
باب چهارم
در (باب) تواضع
مقدمه
(دکتر حسین رزمجو، «بوستان سعدی»، ص ۹۷ ـ ۱۲۱)
ز خاک آفریده ات خداوند پاک
معنی تحت اللفظی:
خداوند پاک تو را از خاک خلق کرده است.
پس ای برده بسان خاک متواضع باش.
سعدی
در این بیت شعر، دیالک تیک های زیر را توسعه و آموزش می دهد:
۱
دیالک تیک ناپاک و پاک
۲
دیالک تیک آتش و خاک
۳
دیالک تیک خالق و مخلوق
۴
دیالک تیک برده و برده دار
۵
دیالک تیک تواضع و تکبر (غرور)
ما به تحلیل مارکسیستی این دیالک تیک ها ادامه می دهیم:
۵
دیالک تیک تواضع و تکبر (غرور)
این دیالک تیک محتوای اخلاقی (اتبکی، مورالی) ـ برده داری و فئودالی دارد:
سعدی
دیالک تیک تواضع و تکبر (غرور)
را
که از دیالک تیک های جامعتی است، ناتورالیزه می کند (شامل حال چیزهای طبیعی مثلا خاک و آتش و غیره می داند.)
از سعدی و دیگر فقها چه پنهان که الله (عکس آسمانی ـ انتزاعی اربابان برده دار و فئودال) مظهر تکبر است و نه تواضع.
کسب و کار کریم در قرآن به رخ خلایق کشیدن ثروت و املاک و مستغلات و خیل بردگان و غلامان و نوکران و کنیزان الله است.
تواضع
فرمی از نظاهر و تزویر و تئاتر و ریا ست.
بی محتوا ست.
سؤال این است که چرا سعدی و دیگر معلمین اخلاق به تجلیل تواضع و تحقیر تکبر می پردازند؟
سعدی
برای تبلیغ تواضع (فروتنی)، علاوه بر بنده قلمداد کردن بی دلیل انسان (۶۵۵ سال بعد از هجرت، در ایام زوال فئودالیسم آلوده به بقایای بنده داری)،
خاک را مظهر فروتنی قلمداد می کند و با استناد به منشاء خاکی انسان (افسانه خلقت آدم و حوا)
از انسانها می خواهد که فروتن و افتاده باشند.
اگر منظور از خاک، در قصه آفرینش آدم و حوا در قرآن، مجموعه عناصر شیمیائی باشد، می توان با این نظر به طور مشروط موافق بود.
سعدی برای توصیه فروتنی دلیل دیگری ندارد.
اگر احیانا ثابت شود که انسان مخلوق خاک نیست، عمارت منطقی استدلال سعدی فرو خواهد ریخت.
علاوه بر این، به چه دلیل می توان خاک را فروتن و آتش را سرکش نامید؟
ادامه دارد.
۱۴۰۵ فروردین ۲۷, پنجشنبه
فرهنگ مفاهیم فلسفی (ر) روشنگری (تنویر) (۴۱)
دوره دوم روشنگری آلمان
۱
· دوره دوم روشنگری آلمان را نسلی به دوش می کشد که در اوان جنگ هفت ساله (۱۷۵۶ ـ ۱۷۶۳ میلادی) ـ که به وسیله آن معلوم شد که پروس نه یک دولت روشنگری گرا، بلکه یک دولت نظامیگرا ست و به قصد اشغال خاک دیگران است که به جنگ علیه اطریش، فرانسه و روسیه دامن زده است.
۲
· این نسل در رأس روشنگری آلمان قرار می گیرد.
۳
· متفکران راهگشا و راهنمای این دوره به شرح زیر بوده اند:
الف
· لسینگ (۱۷۲۹ ـ ۱۷۸۱ میلادی)
ب
· کلوپتوک (۱۷۲۴ ـ ۱۸۰۳ میلادی)
پ
· ویلند (۱۷۳۳ ـ ۱۸۱۳ میلادی).
۴
· «لسینگ همانند لوتر نه فقط از طریق انجام کار معینی، بلکه از طریق به شور آوردن عمیق مردم آلمان و از راه به راه انداختن یک جنبش رهائی بخش فکری با انتقاد و بحث و جدل مؤثر واقع شد.
۵
· او انتقاد (منتقد) زنده زمانه خود بود و تمام زندگی اش در بحث می گذشت.
۶
· این انتقاد در عرصه های پهناور تفکر، عاطفه و احساس، مذهب و علم به بار می نشست.
۷
· این بحث و جدل مخالفان خود را مغلوب می ساخت و پس از هر پیروزی قوت بیشتری می گرفت.»
· (هاینه «درباره تاریخ، مذهب و فلسفه در آلمان».)
۸
· موضعگیری خاص لسینگ در موارد زیر از معاصران او متمایز می شود:
الف
· در مخالفت او با ژان ژاک روسو، ضمن گرامیداشت او
ب
· در قبول بخش اعظم نظرات استه تیکی (مربوط به زیبائی شناسی) دیدرو (دیده رو)
پ
· در انتقاد از تمایلات کنسرواتیو (مبتنی بر محافظه کاری) ولتر
ت
· در قبول پانته ئیسم (همه چیز خدایی) اسپینوزا.
۹
· اهمیت عظیم تأثیر لسینگ را می توان در این دید که از دوره لسینگی روشنگری آلمان نیز صحبت می شود.
۱۰
· در همین زمان با «فلسفه توده ای» جریانی انتقادی در فلسفه پا به صحنه می نهد که کم و بیش طرفدار حسگرائی جان لاک و دئیسم آزاد اندیشان انگلیسی بود و آن را با راسیونالیسم ولفی ـ لایب نیتسی می آمیخت.
۱۱
· از این رو ست که فلاسفه توده ای را اکلکتیسین (التقاطیون) نام داده اند.
۱۲
· آماج های مبارزه نمایندگان «فلسفه توده ای» به مثابه روشنگران راستین، به شرح زیر بوده اند:
الف
· ارتدوکسی کلیسائی،
ب
· دگم های عقیدتی مسیحیت کاتولیکی و قبل از همه، مسیحیت لوتری.
۱۳
· فلاسفه توده ای به شرح زیر بوده اند:
الف
· سولزر (۱۷۲۰ ـ ۱۷۷۹ میلادی)
ب
· مندلسون (۱۷۲۹ ـ ۱۷۸۶ میلادی)
پ
· نیکولای (۱۷۳۳ ـ ۱۸۱۱ میلادی)
ت
· بیستر(۱۷۴۹ ـ ۱۸۱۶ میلادی)
ث
· ابت (۱۷۳۸ ـ ۱۷۶۶ میلادی)
ج
· انگل (۱۷۴۱ ـ ۱۸۰۲ میلادی)
ح
· فدر (۱۷۴۰ ـ ۱۸۲۵ میلادی)
خ
· مایلرز (۱۷۴۷ ـ ۱۸۱۰ میلادی)
ادامه دارد.