پروفسور وینفرید شرودر
پروفسور دکتر کارل هاینتس بارک
برگردان
۲
دوره دوم روشنگری فرانسه
ادامه
۹
· «به نظر روسو توانائی بشریت به پیشرفت هرگز نمی تواند به خودی خود توسعه یابد.
۱۰
· این توانائی به تکانه های مدام از خارج نیاز دارد.
۱۱
· این نکته ـ در مقایسه با نگرش متافیزیکی ـ یکی از مهمترین خودویژگی های نگرش دیالک تیکی روسو در رابطه با پیشرفت فکری بوده است.»
۱۲
· در حالیکه روشنگران فرانسه (مثلا هولباخ و ولتر) که به بورژوازی ترقی طلب نزدیکی داشته اند، آموزه روسو را به دلیل کنسرواتیسم اقتصادی و آماجگذاری اجتماعی خودشان، مورد مزمت قرار می دهند، در آلمان کانت، فیشته و هگل گرایشات دیالک تیکی و آینده نگرانه آثار اورا عمده می کنند.
۱۳
· وقتی که پرولتاریا و ژاکوبین ها در انقلاب فرانسه به نظرات روسو استناد می کنند، اهمیت ترقی طلبانه و در ضمن محدودیت آنها نمایان می شود.
۱۴
· انگلس بعدها خاطرنشان می شود که روسو سهم مهمی در کشف قانون نفی نفی داشته است:
الف
· «حتی شیوه تصور روسو از تاریخ، یعنی مساوات آغازین، فساد به سبب نابرابری و برقراری مساوات در مرحله بالاتر، به معنی نفی نفی است.
ب
· ما در آثار روسو نه تنها به شیوه تفکری بر می خوریم که با شیوه تفکر مارکس در کاپیتال مو به مو همانند است، بلکه علاوه بر آن، به سلسله ای از اصطلاحات بر می خوریم، که مارکس مورد استفاده قرار داده است.»
· (مارکس و انگلس، «کلیات»، جلد ۲۰، ص ۵۸۴)
۱۵
· در روشنگری فرانسه گذار به ماتریالیسم مکانیکی در فلسفه به برکت آثار فلاسفه زیر همزمان صورت می گیرد:
الف
· ژولین د لامتری (۱۷۰۹ ـ ۱۷۵۱) در عرصه علوم طبیعی (غبن الاشیاء)
ب
· دنیس دیدرو (۱۷۱۳ ـ ۱۷۸۳)
پ
· کلاود آدریان هلوه تیوس (۱۷۱۵ ـ ۱۷۷۱)
ت
· پل تیری هولباخ (۱۷۲۳ ـ ۱۷۸۹)
ادامه دارد.
