۲۲
· کلمه «جمهوری آلمان» که شیللر وارد بحث می کند، اکنون در کانون چالش های سیاسی قرار دارد.
۲۳
· تمایلات «جنبش هجوم و فشار» اگر چه تکانه های خود را از عوامل واقعی برای تشکیل واقعیت نوین و بورژوائی دریافت می کردند، ولی این عوامل فقط برای اعمال تأثیر ایده ئولوژیکی کفایت می کردند و بس.
· (ورنر کراوس)
۲۴
· در سال های هشتاد در روشنگری آلمان نیز تفکر ماتریالیستی و آته ئیستی پدید می آید:
۱
· «آنتی فدون» (۱۷۸۵ میلادی)
· به قلم اشپاتسیر
۲
· «نظرات فلسفی» (۱۷۸۶ میلادی)
· به قلم شولتس
۳
· متن فرانسوی بی نام تحت عنوان «اسپینوزای دوم» (۱۷۸۷ میلادی) به زبان آلمانی منتشر می شود
۴
· کتابی تحت عنوان «سه کلاهبردار» در دسترس خوانندگان قرار می گیرد
۵
· کنوبلاخ:
الف
· «مقدمه ای راجع به شناخت ادبیات برگزیده در کلیه بخش های فلسفی»
ب
· «نامه هائی راجع به موضوعات فلسفی» (۱۷۸۷ میلادی)
پ
· «شبگردی رهبان اوتوز» (۱۷۹۰میلادی)
ت
· «گفتگوهای سیاسی ـ فلسفی» (۱۷۹۲ میلادی).
۶
· هردر به روایت ایده های اینسیدل (۱۷۷۷ میلادی) همت می گمارد.
۲۵
· این که تفکر ماتریالیستی و آته ئیستی آلمان به همان نتایج نهائی که ماتریالیسم فرانسه (۱۷۶۰ ـ ۱۷۷۰ میلادی) دست یافت، نایل نمی آید، علتش را باید در توسعه خودویژه روشنگری آلمان جستجو کرد.
۲۶
· در این رابطه باید گرایش لسینگ واپسین، هردر (۱۷۲۴ ـ ۱۸۰۳ میلادی) و گوته (۱۷۴۹ ـ ۱۸۳۲ میلادی) را به پانته ئیسم اسپینوزا نیز در نظر گرفت که در «بحث های مربوط به اسپینوزا در سالهای هشتاد» منعکس شده است.
ادامه دارد.
