پروفسور وینفرید شرودر
پروفسور دکتر کارل هاینتس بارک
برگردان
شین
میم شین
برنارد
مانده ویل
برنارد مانده ویل
(۱۶۷۱ ـ ۱۷۳۳)
پزشک،
تئوریسین
اجتماعی هلندی،
مقیم
انگلستان
مؤلف
«افسانه زنبوران عسل»
او نه فضایل اخلاقی، بلکه مفاسد اخلاقی را
سرچشمه رفاه عموم می دانست، که به پارادوکس مانده ویل معروف شده است.
۱
· فلسفه اخلاق انگلیس در دوره بعد از جان لاک مخالف اخلاق مذهب
وحی بوده است.
۲
· نمایندگان برجسته فلسفه
اخلاق انگلیس افراد زیر بوده اند :
الف
· برنارد مانده ویل (پزشک)
ب
· گراف فون شافتس بری (۱۶۷۱ ـ ۱۷۱۳)
۳
· مانده ویل در کتاب خود تحت عنوان «افسانه
زنبورها و یا عادات ناپسند شخصی به مثابه منافع عمومی» (سال ۱۷۱۴
میلادی) به پیروی از هوبس می نویسد که
نه سجایای اخلاقی، بلکه خود خواهی، مال پرستی کلاهبرداری و تجمل پرستی نیروهای محرکه پیشرفت اند.
۱۴
· اگوئیست (خودپرست) به نظر او فقط کسانی نیستند که فاسد نامیده می
شوند، بلکه همچنین کسانی اند که به داشتن سجایای اخلاقی معروف خاص و عام اند.
۱۵
· مانده ویل با تیزهوشی اثبات می کند که ثروتمندان، کشیشان و
دولتمداران نه فقط از اگوئیسم کسانی که به عنوان فاسد مزمت و محکوم می شوند، بهره
شخصی می برند و به اشاعه اگوئیسم کمک می کنند، بلکه خود آنها نیز اگوئیستند، با
این تفاوت که آنها اگوئیسم خود را عوامفریبانه زیر جامه سجایا پنهان می سازند.
۱۶
· از این رو مانده
ویل به این نتیجه می رسد که اخلاق مسیحی نه تنها اگوئیسم را محدود نمی
کند، بلکه به اشاعه آن کمک می کند.
۱۷
· مانده ویل اما به این کشف خود قناعت نمی کند، بلکه خواستار رونق
بخشیدن آزادانه به اگوئیسم می شود و
برای جلوگیری از انحراف آن نه اخلاق مسیحی،
بلکه قدرت دولتی و قوانین را توصیه می
کند.
۱۸
· هرجا انسان ها از سر اگوئیسم فاسد نشوند و
قوانین را زیر پا نگذارند، آنجا قوانین با منافع
عمومی انطباق خواهند داشت.
۱۹
· آموزه (تعلیمات) مانده ویل حاوی
گرایشات ماتریالیستی است، اگر چه منکر
کافر و دشمن کلیسا بودن خویش است.
۲۰
· مانده ویل در آثار خود بر ضد شافتس
بری موضعگیری می کند.
· زیرا در
فلسفه او تحریف واقعیت و فلسفه ثروت (ثروتمندان) را می بیند.
۲۱
· برکلی مخالف سرسخت مانده ویل بوده
است.
۲۲
· ولی هم آدام اسمیت و
هم روشنگری فرانسه تحت تأثیر مانده ویل قرار داشته اند.
۲۳
· مارکس در باره او می نویسد:
الف
· «مدافعه از عادات ناپسند مشخصه گرایش سوسیالیستی
ماتریالیسم مانده ویل است، که یکی از شاگردان انگلیسی سالخوده تر جان لاک بوده است.
ب
· او ثابت می کند که عادات ناپسند در جامعه کنونی
ضرور و مفیدند.
پ
· این اما به معنی دفاع از جامعه کنونی نبوده است.»
· (مارکس و انگلس، «کلیات»، جلد ۲، ص ۱۳۸)
ادامه دارد.