دایرة المعارف روشنگری
۱۴۰۵ فروردین ۱۶, یکشنبه
سپه را نباید به کوچک شمرد (۵)
۱۴۰۵ فروردین ۱۵, شنبه
خود آموز خود اندیشی (۱۴۰۱)
بوستان
باب سوم
در عشق و مستی و شور
حکایت هفدهم
(دکتر حسین رزمجو، «بوستان سعدی»، ص ۹۵ ـ ۹۶ )
به دریا مرو گفتمت:
« زینهار!
و گر می روی تن به طوفان سپار.»
معنی تحت اللفظی:
بارها به تو گفته ام که اگر به دریا رفتی، پیه توفان را بر تن خود بمال.
سعدی
در این بیت أخر حکایت،
دیالک تیک وسیله و هدف
را
به شکل دیالک تیک زندگی و عشق بسط و تعمیم می دهد و بعد آن را به شکل دیالک تیک هیچ و همه چیز مسخ و مثله و مخدوش می سازد.
یعنی
زندگی در قاموس سعدی هیچ و عشق همه چیز است.
او عشق را به دریا تشبیه می کند، به دریائی پر طوفان.
در قاموس سعدی یا باید دور و بر عشق نگشت و یا باید اول وصیت خود را نوشت و بعد دل به دریای عشق زد.
عشق در فلسفه سعدی و حافظ، نه وسیله ای برای شیرینتر و زیباتر کردن زندگی، بلکه هدف و معنای زندگی است.
یعنی
عشق به مراتب برتر از زندگی است.
زندگی باید فدا ی عشق شود.
حافظ مثل همیشه، این اندیشه سعدی را هم از آن خود می کند:
عشق دردانه است و من، غواص و دریا، میکده
سر فرو بردم در آنجا، تا کجا سر بر کنم.
معنی تحت اللفظی:
عشق شبیه در و گوهر است و عاشق شبیه غواص در جو ست
و
بسان غواص سر در زیر آب می کند و خود را به خطر می اندازد.
محتوای این بیت غزل حافظ همان محتوای بیت فوق الذکر از سعدی است.
ادامه دارد.
فرهنگ مفاهیم فلسفی (ر) روشنگری (تنویر) (۳۶)
پروفسور وینفرید شرودر
پروفسور دکتر کارل هاینتس بارک
برگردان
روشنگری آلمان
۱
· توسعه و خصلت روشنگری آلمان تحت تأثیر دو عامل مهم زیر بوده است:
الف
· عامل اول عبارت بود از توسعه اقتصادی و سیاسی بسیار کند بورژوازی آلمان
ب
· عامل دوم عبارت بود از توسعه اقتصادی و سیاسی بورژوازی آلمان، برخلاف انگلستان و فرانسه، نه در یک دولت ملی یکپارچه، بلکه در دول کوچک استبدادی منطقه ای.
۲
· برای روشنگری آلمان کسب معارف روشنگری انگلیس و فرانسه و حلاجی آنها از اهمیت زیادی برخوردار بوده است.
· ( مارکس و انگلس، «کلیات»، جلد ۳۷، ص ۴۹۳)
۳
· برای درک روشنگری آلمان توجه به دو عامل فوق الذکر ضرورت حتمی دارد.
دوره اول روشنگری آلمان
۱
· روشنگری آلمان در دو مرکز تجاری بزرگ هامبورگ و لایپزیگ آغاز شد.
۳
· روشنگری در طول قرن هجدهم میلادی در سوئیس، در شهرهای آزاد رایش، در ماینتس، پروس و اطریش رفته رفته رونق گرفت.
۴
· از مشخصات بارز توسعه روشنگری آلمان عبارت بود از تسلط فلسفه راسیونالیستی تا اواسط قرن هجدهم میلادی.
۵
· در نیمه دوم قرن هجدهم، روشنگری آلمان توانست با روشنگری انگلیس و فرانسه رابطه برقرار کند و در برخی از عرصه ها به توسعه معارف خود مبادرت ورزد.
۶
· اما روشنگری آلمان در این مرحله نیز نتوانست تأثیر تعیین کننده ای بر توسعه جامعتی و سیاسی آلمان بگذارد.
۷
· ارزیابی انگلس ازموضعگیری گوته نسبت به مناسبات جامعتی در آلمان نشاندهنده خودویژگی تمایلات متضاد در روشنگری آلمان بوده است.
۸
· انگلس می نویسد:
الف
· «گوته در آثار خود موضعگیری دوگانه ای نسبت به جامعه آلمان دارد:
۱
· این موضعگیری گاهی خصمانه است.
۲
· گوته می کوشد از آن به مثابه چیزی نفرت انگیز بگریزد.
۳
· مثلا در «افیگنی» (دختر آقا ممنون) و به طور کلی در حین سفر به ایتالا در هیئت گوتس، پرومته و فاوست علیه آن طغیان می کند و در هیئت مفیستوفلس به ریشخندش می گیرد.
ب
· و گاهی برعکس، موضع دوستانه ای نسبت بدان اتخاذ می کند.
۱
· مثلا در «اکثر سنیه های رام» و در سایر اشعارش با آن به مدارا برمی خیزد، عزیزش می دارد.
۲
· در «خیمه شب بازی» و در دیگر نوشته هایش هر جا راجع به انقلاب فرانسه سخن می راند، در مقابل حرکات مهاجم تاریخی به دفاع از آن می پردازد.
۳
· بدین طریق گوته گاهی بزرگ و گاهی کوچک است، گاهی نابغه، لجوج، ریشخندگر و بی اعتنا به دنیا ست و گاهی خرده بورژوائی کوته بین، تنگ نظر، قانع و مهربان.»
· (مارکس و انگلس، «کلیات»، جلد ۴، ص ۲۳۲)
ادامه دارد.
خودآموز خوداندیشی (بخش صد و سی و نهم)
شین میم شین
بوستان
باب سوم
در عشق و مستی و شور
حکایت ششم
(دکتر حسین رزمجو، «بوستان سعدی»، ص ۸۶ ـ ۸۷)
۱۳۹۱
https://mimhadgarie.blogfa.com/post/17524
۱۳۹۲
https://mimhadgarie.blogfa.com/post/17528
۱۳۹۳
https://mimhadgarie.blogfa.com/post/17535
۱۳۹۴
https://mimhadgarie.blogfa.com/post/17536
۱۳۹۵
https://mimhadgarie.blogfa.com/post/17538
۱۳۹۶
https://mimhadgarie.blogfa.com/post/17542
۱۳۹۷
https://mimhadgarie.blogfa.com/post/17544
۱۳۹۸
https://mimhadgarie.blogfa.com/post/17548
۱۳۹۹
https://mimhadgarie.blogfa.com/post/17551
۱۴۰۰
https://mimhadgarie.blogfa.com/post/17553
ادامه دارد.