حافظ
آنهمه شعبده ها عقل که می کرد، اینجا
سامری پیش عصا و ید بیضا می کرد.
معنی تحت اللفظی:
عقل اینجا اوتوریته ای حقه باز است و شباهت غریبی به سامری در آنجا دارد.
حقه بازی عقل با معجزات غریزه و یا عشق
شبیه حقه بازی سامری با معجزات حضرت موسی (عصا و ید بیضا) است.
سامری
در قرآن حقه بازی است که در غیاب حضرت موسی از زرها و زویرها گوساله ای زرین می سازد و گوساله را خدا جا می زند و خداپرستی را با گوساله پرستی جایگزین می سازد.
ید بیضا
یکی از ۹ معجزه حضرت موسی بوده است:
حضرت موسی در آستیم خود می کند و وقتی بیرون می اورد، دستش نورانی و درخشان می شود.
محتوای این بیت غزل خواجه را نیز تحقیر توهین آمیز عقل تشکیل می دهد.
بر خلاف ادعای خواجه
حقه باز نه عقل، بلکه غریزه و به ویژه عشق است که از کاهی کوهی و از زباله ای زری سر هم بندی می کند و به خورد عاشق بدبخت می دهد.
ادامه دارد.
