قرآن کریم از دیدی دیگر (سوره الأنفال ) (۵۸۱)

  

 ویرایش و تحلیل

از

فریدون ابراهیمی

﴿وَاذْكُرُوا إِذْ أَنتُمْ قَلِيلٌ مُّسْتَضْعَفُونَ فِي الْأَرْضِ تَخَافُونَ أَن يَتَخَطَّفَكُمُ النَّاسُ فَآوَاكُمْ وَأَيَّدَكُم بِنَصْرِهِ وَرَزَقَكُم مِّنَ الطَّيِّبَاتِ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ﴾
[ الأنفال: ۲۶]

و به ياد آوريد آن هنگام را كه اندك بوديد و در شمار زبون‌شدگان اين سرزمين، بيم آن داشتيد كه مردم شما را از ميان بردارند و خدا پناهتان داد و يارى كرد و پيروز گردانيد و از چيزهاى پاكيزه روزى داد، باشد كه سپاس گوييد.

مخاطب کریم در این آیه، احتمالا مسلمین اند که در اوایل جنبش اسلامی تعدادشان اندک بود و هراس از تار و مار شدن داشته اند.

کریم دلیل پیروزی اقلیت مسلمان بر اکثریت کفار را کریم نه در زمین، بلکه در آسمان می جوید و می یابد و تحویل مخاطبین می دهد.

مشخصه اصلی  جهان بینی ایدئالیستی همین است:

درک و توضح چیزها، پدیده ها، روندها و سیستم طبیعتی و جامعتی به مدد قوای ماورای طبیعتی و ماورای جامعنی (مثلا خدا و ملائکه و اجنه و غیره.)

 (به قول انگلس)

این به معنی تقدم قائل شدن به روح (شعور) بر ماده (وجود) است.

قوای ماورای طبیعتی و ماورای جامعتی (مثلا خدا و ملائکه و اجنه و غیره.)

در مقوله (عالی ترین مفهوم) فلسفی  روح و یا شعور تجرید می شوند.

قضیه در جهان بینی ماتریالیستی برعکس است:

درک و توضح چیزها، پدیده ها، روندها و سیستم طبیعتی و جامعتی در جهان بینی ماتریالیستی به مدد خود طبیعت و جامعه صورت می گیرد.

این به معنی تقدم قائل شدن به ماده (وجود) بر روح (شعور) است.

بدین طریق بشر سلب قوه شناخت  و شعور می شود.

 

 

بشر به جوجه پرندگان شباهن پیدا می کند که وابسته به پرنده مادر و یا پدر است:

هر سعادت و ذلت به گردن خدای کذایی انداخته می شود.

یعنی

بشریت سلب سوبژکتیویته (فاعلیت و معرفت) می شود.

در عوض

خدا سوبژکت مطلق محسوب می شود:

هم سوبژکت طبیعت، هم سوبژکت جامعه و هم حتی سوبژکت تفکر.

خدا پناهتان داد و يارى كرد و پيروز گردانيد و از چيزهاى پاكيزه روزى داد، 

جای پرنده مادر و پدر را خدا می گیرد:

خدا بشریت را پناه می دهد، کمکش می کند و پیروز می سازد و ضمنا تغذیه می کند.

می توان گفت که بینش مذهبی، بینشی ضد بشری است.

بشریت در بینش مذهبی، طفل شیرخواره واره است.

به همین دلیل امانوئل کانت، 

جنبش روشنگری را جنبش خروج بشریت از طفولیت می داند.

این به معنی خروج از فقه (تئولوژی) و ورود به فلسفه است.

سؤال این است که چرا و به چه دلیل «خدا پناه می دهد و يارى می کند و پيروز می گرداند و از چيزهاى پاكيزه روزى می دهد؟»

کریم طبق معمول به این پرسش پاسخ می دهد:

باشد كه سپاس گوييد.

می توان گفت که خدا، فقیرتر و حقیرتر از پرنده مادر و پدر است:

پرنده مادر و پدر از جوجه هیچ انتظاری ندارد.

هدف و آماج پرنده حفظ نوع خود و توسعه و تکثیر نوع خود است و بس.

چیزی که غریزی و طبیعی است.

اینکه هنوز چیزی نیست.

پرنده برای حفظ و تغذیه و تکامل جوجه اش، از جان خود حتی می گذرد.

یعنی

صد هزار بار غنی تر و بی نیازتر از خدای کذا و کذا ست.

ادامه دارد.

فرهنگ مفاهیم فلسفی (س) سمانتیک (معناشناسی) (۲) (بخش آخر)

 پروفسور دکتر گئورگ کلاوس

برگردان

 شین میم شین

 

۱۱

·    از این رو باید میان سمانتیک منطقی و سمانتیک به مثابه بخشی از زبان شناسی تفاوت گذاشت.

·     اگرچه مرزبندی دقیق آنها دشوار است.

 

۱۲

·    یکی از وظایف ماهوی سمانتیک عبارت است از بیان شرایط تشکیل زبان های ایدئال.

 

۱۳

·    اگرچه تبدیل زبان های طبیعی و زبان های تاریخی گشته به زبان های ایدئال امکان ناپذیر است، اما تنظیم ایدئال زبانی  به این طریق به وسیله سمانتیک از نقطه نظرهای مختلف اهمیت دارد:

 

الف

·    اولا با کارهائی از این قبیل، درخواستی برای تشکیل آگاهانه زبان های طبیعی عرضه می شود.

 

ب

 

۱

·    ثانیا بدین وسیله، قواعد دقیق برای تشکیل زبان های علوم و به ویژه زبان های فرمالیزه شده عرضه می شوند.

 

۲

·    مثالی برای این در خواست، عبارت است از دستیابی به وضع زبانی ئی که در آن، رابطه قابل برگشت روشن میان علائم و چیزهای علامتگذاری شده پدید می آید و هر نوع چندمعنائی  از بین می رود.

 

۳

·    درخواست دیگر عبارت است از ثبات در استفاده از علائم معین.

 

پ

 

۱

·    ثالثا سمانتیک باید قواعدی عرضه کند تا چگونگی حصول معنی علائم مرکب متشکله از علائم ساده تر معلوم شود.

 

۲

·    درخواست مهم دیگر سمانتیک عبارت است از درخواست مربوط به تعیین دقیق و صریح واژه ها.

 

۳

·    انجام این کار به ویژه وقتی دشوار خواهد بود که چیز علامتگذاری شده، خود به طور نادقیق مرزبندی شده باشد.

 

۴

·    به عنوان مثال می توان به مفهوم ذره در فیزیک کوانتومی مدرن اشاره کرد.

 

۱۴

·    یکی از مهمترین دستاوردهای سمانتیک مدرن عبارت است از تئوری مراحل سمانتیکی که بر تقسیم بندی زیر مبتنی است:

 

الف

·    مرحله صفر:

·    چیزها، روابط و غیره که خودشان علامت نیستند.

 

ب

·    مرحله اول:

·    علائم چیزها، روابط و غیره متعلق به مرحله صفر.

 

پ

·    مرحله دوم:

·    علائم برای علائم متعلق به مرحله اول و الی آخر.

 

۱۵

 رابطه زبان مرحله اول با مرحله دوم عبارت است از رابطه اوبژکتزبان با متا زبان.

 

۱۶

·    این امر در مورد زبان های مراحل دوم و سوم و الی آخر نیز صادق است.

 

۱۷

·    بدین طریق، قاعده مهمی پا به عرصه وجود می نهد:

·    اصطلاح به لحاظ زبانی معنامند نباید حاوی بخش هائی از دو مرحله باشد.

 

۱۸

·    با این درخواست، آنتی نوم های سمانتیکی ـ به عنوان مثال آنتی نوم دروغگو ـ بی اعتبار می شود.

 

۱۹

·    زیرا جملاتی از قبیل «آنچه که من اکنون می گویم، دروغ است!» همزمان هم به اوبژکتزبان تعلق دارند و هم به متا زبان.

 

۲۰

·    اگر معنی ایدتیکی علامتی به کمک متدهای سمانتیک بیان شود، در تعریف سمانتیکی ته نشین می شود.

 

پایان

خود آموز خود اندیشی (۱۴۸۶)

 

شین میم شین

بوستان

باب چهارم

در (باب) تواضع

(دکتر حسین رزمجو، «بوستان سعدی»، ص ۹۷ ـ ۱۲۱)

بخش دوم

(ص ۹۷ ـ ۱۲۱)

ما به سوی آنچه دانش زمانه مان نموده، می رویم

 

گنهکار اندیشناک از خدای

به از پارسای عبادت نمای.

معنی تحت اللفظی:

گناهکار خداترس از ثوابکار متظاهر بهتر است.

 

حافظ

مبین حقیر، گدایان عشق را، کاین قوم

شهان بی کمر و خسروان بی کله اند.

معنی تحت اللفظی:

تحقیر گدایان عشق مصلحت نیست.

برای اینکه آنها شبیه پادشاهان اند.

اگرچه ظاهر (البسه و تاج) پادشاهان را ندارند.

 

حافظ در این بیت غزل، دیالک تیک سلطان و درویش (سعدی) را به صورت دیالک تیک شاه و گدا بسط و تعمیم می دهد و فاتحه ای بر دیالک تیکیت آن می خواند.

 

دیالک تیک به معنی وحدت و تضاد همزمان افطاب (شاه و گدا) است.

حافظ

تضاد شاه و گدا را منکر می شود و وحدت و هویت (یکسانی) شاه و گدا را مطلق می کند.

 

ترفند حافظ مبتنی بر دیالک تیک پدیده و ماهیت (ظاهر و ذات) است:

در قاموس حافظ در این بیت غزل، شاه و گدا ماهیتا یکی و یکسان اند.

فقط ظاهر (پدیده، فنومن، نمود) شان متفاوت است.

از آنجا که در دیالک تیک پدیده و ماهیت (ظاهر و ذات)، نقش تعیین کننده از آن ماهیت (ذات) است،

یعنی پدیده (نمود و فنومن و ظاهر) تعیین کننده نیست،

پس شاه و گدا یکی و یکسان اند.

یعنی

هویت واحدی دارند.

از این دیالک تیک همیشه می توان برای خودفریبی و عوامفریبی استفاده و سوء استفاده کرد:

دیوان حافظ مملو از این سوء استفاده است.

 

سؤال این است که محتوای طبقاتی این گداستایی حافظ چیست؟

چرا و به چه دلیل باید شاه و گدا یکسان جا زده شوند؟

ضمنا منظور حافظ از گدا و در این بیت غزل از گدای عشق چیست؟

 

حافظ خر نیست.

حافظ ایده ئولوگ ارگانیک اشرافیت برده دار و فئودال است.

 

ادامه دارد.