بزرگان نکردند در خود نگاه
خدابینی از خویشتن بین مخواه
معنی تحت اللفظی:
پبش شرط تعلق به طبقات حاکمه بی اعتنایی به خویشتن خویش است
و
پبش شرط خداپرستی، خودستیزی است.
سعدی
در این بیت شعر
تواضع را صفت بزرگان جا می زند.
سعدی ادعا می کند که بزرگان، خودبین نبوده اند.
منظور از مفهوم «بزرگان» چیست؟
اگر منظور خداوندان نعمت و پروردگاران بنده است، اگر منظور اشراف بنده دار، فئودال و دربار است، این ادعا دروغی بیش نیست.
این جماعت خودخواه ترین افراد بشری اند.
سعدی در مصرع دوم این بیت شعر
خودبینی را مغایر با خدابینی تلقی می کند.
سعدی در این دیالک تیک، نه تنها نقش تعیین کننده را به غیرمن (خدا) می دهد، بلکه من را تا حد هیچ تنزل می دهد و انسان فردگرا، خودمختار، خودشناس و خودآگاه را تحت عنوان رکیک «خودبین» به کفر و خدا ناشناسی متهم می کند و خودبین را به مثابه ضد خدابین تلقی می کند.
در فلسفه سعدی خودبینی به معنی خودپرستی (فردگرائی) تفسیر می شود.
فردگرائی یکی از مشخصات اصلی ایدئولوژی طبقه متوسط (بورژوازی) است.
در فلسفه سعدی مفاهیم اغلب تحریف می شوند.
خدابینی قاعدتا نباید مانع خود بینی شود.
خودبینی و کشف حسن و عیب خویش، نه تنها منفی نیست، بلکه برای توسعه فردی، جامعتی و شخصیتی انسانی لازم است.
حتی خودخواهی که در فلسفه فئودالی تقبیح می شود، یکی از بنیادی ترین غرایز موجودات زنده است.
حفظ نفس و دفاع از منافع فردی و طبقاتی خویش، نه تنها منفی نیست، بلکه یک ضرورت ناگزیر و یک صفت انقلابی است.
ادامه دارد.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر