قرآن کریم از دیدی دیگر (سوره الأعراف ) (۵۴۸)

 

ویرایش و تحلیل

از

فریدون ابراهیمی 

قیامَت، معاد یا رستاخیز

ادامه 

سابقه قیامت

ادامه

مانویان 

 فقط به معاد روحانی معتقد بودند

 و 

پایان جهان را با انواع سختیها، آمدن «عیسای درخشان» و داوری او در مرکز جهان، فروریختن آسمانها و زمین و آتش‌سوزی بزرگی که ۱۴۶۸ سال به طول می‌انجامد پیشگویی کرده‌اند. 

خرم‌دینان

 به رستاخیز و داوری نهایی باور نداشتند.
در متون فارسی میانه، 

بر ارتباط میان رستاخیز و نوروز  تأکید شده است که یادبود آفرینش، نشان شکست سالانۀ مینوی تباهی و تجسمی از تجدید حیات است. 

رستاخیز در زمان «رَپیثوین» رخ می‌دهد که پادشاه گرمای نوروز است و با هجوم دیو زمستان در زیر زمین پنهان می‌شود و آبها را گرم می‌کند و گیاهان را زنده نگه می‌دارد و در نیمروزِ نوروز به روی زمین بازمی‌گردد و با خود گرما و نور می‌آورد. 

این بازگشت سالانۀ او در بهار، بازتابی از امید به رستاخیز و پیروزی نهایی نیکی است.

 در ۱۰ روز پایانی سال، جشن فروردیگان یا جشن مردگان، که ششمین و آخرین جشن فصلی یا گاهنبار است، برای یادآوری آفرینش انسان برگزار می‌شود.

 در این جشن، روانهای درگذشتگان از بهشت و دوزخ، یا فرَوَشیهای مردگان از آسمان به زمین می‌آیند و از خانه‌های خود بازدید می‌کنند. 

رستاخیز مردگان هم در آخرین ۱۰ روز آخرین سال جهان صورت می‌گیرد. 

رسم رفتن بر سر مزار درگذشتگان، خیرات برای روان آنها و روشن‌کردن شمع، چراغ یا آتش در روزهای پایانی سال، که برای استقبال از روان یا فروشی مردگان است، هنوز در ایران پابرجا ست.
اندیشۀ رستاخیز و آتش روز واپسین،  

که اصل ایرانی دارد، 

بر عقاید شرقی و غربی هم تأثیر گذاشته و جزئی از اصول اعتقادی بیشتر مردم جهان شده است.

 یکی از عوامل گسترش این باور به سایر مناطق جهان، 

رواج کیش مهرپرستی 

 در مناطقی وسیع از جهان بوده است. 

براساس این کیش ایرانی، ایزد مهرْ داور روز واپسین است که در پایان جهان، با خود آتش می‌آورد و بدکاران را نابود می‌کند.

در نوشته‌های یهودیان، کـه ظاهراً بیشترین تأثیـر را از دینهای ایرانی گرفته‌اند، از جاری‌شدن رود آهن گداخته در رستاخیز و گذر مردم از آن سخن رفتـه است.

 در ادبیات یهودی ـ مسیحی 

به کران‌مندی تاریخ جهان، حوادث کیهانی و تاریخی، همچون خشک‌سالی، طلوع‌نکردن خورشید و مـاه، جنگ در پایان جهـان، ظهور مسیح و داوری او و رستاخیز یا داوری روز یهوه اشاره شده است.
طول روز قیامت به درازای پنجاه‌هزار یا یک‌هزار  سال است و ناگهان، در زمانی که فقط پروردگار از آن آگاه است، رخ می‌دهد.

ادامه دارد.