۱۴۰۵ خرداد ۱, جمعه

خود آموز خود اندیشی (۱۴۴۰)

    

 
 شین میم شین

 

بوستان

باب چهارم

در (باب) تواضع

مقدمه

(دکتر حسین رزمجو، «بوستان سعدی»، ص ۹۷ ـ ۱۲۱)

مقدمه

بخش دوم

(ص ۹۷ ـ ۱۲۱)

ما به سوی آنچه دانش زمانه مان نموده، می رویم.
 

 همانطور که ذکرش گذشت،

دیوان سعدی و حافظ از شدت و حدت خودستائی آندو بارها منفجر شده است:

 

حافظ

گویند ذکر خیرش، در خیل عشقبازان

هر جا که نام حافظ در انجمن بر آید.

معنی تحت اللفظی:

هر وقت در انجمن عشقباران نام حافظ بر زبان می آید، ذکر خیرش گفته می شود.

 

این بیت غزل خواجه

هم دال بر تعلق خواجه به جمع عشقبازان است

و

هم ارادت خاطر عشقبازان به خواجه

و

هم رضایت خاطر خواجه از خویشتن.

 

محتوای این بیت غزل خواجه تکبر است و نه تواضع.

 

مفهوم تهوع آور در این بیت غزل خواجه، مفهوم عشقبازان است.

سؤال این است که چه تفاوتی بین عشق پیشه و عاشق و عشق باز وجود دارد؟

 

عشق باز به معنی شهوت پرست، شهوت ران، زن باره، عیاش و غیره است.

روی این مفهوم ادبی باید کار کرد:

 

خاقانی

شهری به قتنه شد که فلانی از آن ما ست

ما عشقباز صادق و او عشقدان ما ست.

معنی تحت اللفظی:

خلایق به جان هم افتادند که فلانی از جمع ما ست.

ما عشقبازان صادقیم و او عشقدان ما ست.

 

خاقانی در این بیت شعر دیالک تیک عمل و اندیشه  را به صورت دیالک تیک عشقباز و عشق دان بسط و تعمیم می دهد:

مشخصه مرکزی عشقباز، عشق پیشگی و عیاشی و شهوت رانی است

و

مشخصه مرکزی عشقدان، عشق شناسی است.

عشقباز

اهل عمل است

و

عشقدان

اهل نظر و اندیشه است.

 

ادامه دارد.

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر