رباعیات خیام
تحلیلی
از
شین میم شین
۱۰
مروز تو را دسترس فردا نیست
واندیشهٔ فردات به جز سودا نیست
ضایع مکن این دم ار دلت شیدا نیست
کاین باقی عمر را بها پیدا نیست
معنی تحت اللفظی:
امروز، تو به فردا دسترسی نداری و افکار فردایت جز خیالات نیست.
این لحظه را تباه نکن اگر حالت خوش است و دلی افسرده نداری؛
چراکه عمر باقی اعتباری ندارد.
گنجور
ما این رباعی خیام و یا خیامی را نخست تجزیه و بعد تحلیل می کنیم:
۱
مروز تو را دسترس فردا نیست
شاعر فردا را دسترس ناپذیر برای افراد بشر می داند.
راستی چرا و به چه دلیل؟
چرا و به چه دیل باید دانشمندی و ریاضی دانی و یا فیلسوفی از مهمترین تریاد (تثلیث) هستی یعنی تریاد ماضی ـ مضارع ـ مستقبل (گذشته ـ حال ـ آینده) بی خبر باشد.
این تریاد
تریاد عینی و عام و یونیورسالی است
و
شامل حال همه چیز هستی از جماد تا نبات و جانور می شود.
کفشدوزک یا پینهدوزک
به هر یک از حشرات در خانوادهٔ کفشدوزکان و راستهٔ قاببالان گفته میشود.
کفشدوزکها از گروه حشرات قاببال یا سوسک است.
این خانواده از حشرات اندازهای معادل ۰٫۸ تا ۱۸ میلیمتر دارند و پوشش سخت روی بالها توان پرواز آنها را کاهش میدهد.
کفشدوزک ابتدا بالهای قابمانند قرمز جلویی را از هم باز میکند و دو بال تاشده نازک و بلند که در زیر آن وجود دارد بیرون میآید و میتواند پرواز کند.
ویکی پیدیا
حشره ای به نام کفشدوزک به پیش بینی دمای هوا در ۶ ماه آینده قادر است و متناسب با آن، زندگی خود را سازمان می دهد سر و سامان می بخشد.
بشر مجهز به تلی از تجربه و دانش و علم و عقل و فهم و فراست
چرا باید ضعیف تر و ذلیل تر از حشرات باشد؟
دلیل شاعر احتمالا دلیلی معرفتی و تصادقی است:
چون نمی دانیم فردا را تجربه می کنیم و یا نه، (فقدان معرفت و یا شناخت)
پس، فردا دسترس ناپذیر است.
چون ممکن است که تصادفا بمیریم، (تصادف)
پس، فردا دسترس ناپذیر است.
اگر دلیل شاعر این باشد، می توان گفت که او دیالک تیک های زیر را وارونه می سازد:
۱
او دیالک تیک استثناء و قاعده را وارونه می سازد.
یعنی
نقش تعیین کننده را از آن استثناء می داند.
این نشانه خریت و خردستیزی شاعر است.
چون استثناء یک در یک هزار رخ می دهد.
قاعده
همیشه و همه جا
واقعی تر و امکان پذیرتر از استثناء است.
۲
او دیالک تیک ضرورت (جبر) و تصادف را وارونه می سازد.
یعنی
نقش تعیین کننده را از آن تصادف می داند.
این هم نشانه خریت و خردستیزی شاعر است.
چون تصادف یک در یک هزار رخ می دهد.
تصادف
فقط فرم جامه عمل پوشی (وقوع) ضرورت و یا جبر است.
نقش تعیین کننده در این دیالک تیک همیشه و همه جا از آن ضرورت و یا جبر است.
جایگزینی ماضی با مضارع و مضارع با مستقبل
عینی وعلمی و جبری و حتمی و ضروری است.
۳
او دیالک تیک اوبژکتیو (عینی) و سوبژکتیو (میلی، این و آنی) را وارونه می سازد.
یعنی
نقش تعیین کننده را از آن سوبژکتیو می داند.
این هم نشانه خریت و خردستیزی شاعر است.
چون جایگزینی ماضی با مضارع و مضارع با مستقبل
اوبژکتیو ویا عینی است.
یعنی
ربطی به زنده بودن این و آن ندارد.
۴
او جهان را برای افراد بشر غیرقابل شناخت می داند.
یعنی
فرقی بین بشر و خر قائل نمی شود.
یعنی
جواب ایدئالیستی به مسئله قابل شناخت بودن جهان توسط بشر می دهد.
یعنی
طرفدار ندانم گرایی است.
این هم نشانه خریت م خردستیزی شاعر است.
چون
بشر خر نیست و می داند که مرگ ناگهانی بی دلیل و بدون علت رخ نمی دهد.
ضمنا
قحط مطلب و پزشک و دارو درمان نیست.
قاعده مندی
https://hadgarie.blogspot.com/2020/06/blog-post_35.html
http://mimhadgarie.blogfa.com/post/5812
۱
http://mimhadgarie.blogfa.com/post/5803
۲
http://mimhadgarie.blogfa.com/post/5811
پایان
درنگی در دیالک تیک استثناء و قاعده
http://mimhadgarie.blogfa.com/post/10230
پایان
جبر
(ضرورت)
http://mimhadgarie.blogfa.com/post/14206
۱
http://mimhadgarie.blogfa.com/post/14157
۲
http://mimhadgarie.blogfa.com/post/14167
۳
http://mimhadgarie.blogfa.com/post/14171
۴
http://mimhadgarie.blogfa.com/post/14180
۵
http://mimhadgarie.blogfa.com/post/14186
۶
http://mimhadgarie.blogfa.com/post/14194
۷
http://mimhadgarie.blogfa.com/post/14198
۸
http://mimhadgarie.blogfa.com/post/14205
پایان
تصادف
۱
http://mimhadgarie.blogfa.com/post/12748
۲
http://mimhadgarie.blogfa.com/post/12760
۳
http://mimhadgarie.blogfa.com/post/12765
پایان
اگنوستیسیسم
(ندانمگرایی)
۱
http://mimhadgarie.blogfa.com/post/8837
۲
http://mimhadgarie.blogfa.com/post/8842
پایان
قابل شناخت بودن جهان
۱
http://mimhadgarie.blogfa.com/post/11256
۲
http://mimhadgarie.blogfa.com/post/11263
پایان
ادامه دارد.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر