۱۴۰۵ آبان ۳۰, شنبه

تحلیل مارکسیستی از شعری از سهراب سپهری تحت عنوان «صدای پای آب» (۱۲)

 

 
سهراب سپهری 
(۱۵ مهر ۱۳۰۷ – ۱ اردیبهشت ۱۳۵۹)

ویرایش و تحلیل 

از

شین میم شین

۱

صدای پای آب

(کاشان | قریه چنار | تابستان ۱۳۴۳)
 

اهل کاشانم.

پیشه‌ام نقاشی است:

گاه‌گاهی قفسی می‌سازم با رنگ، می‌فروشم به شما

تا به آواز شقایق که در آن زندانی است

دل تنهایی‌تان تازه شود.

چه خیالی، چه خیالی…می‌دانم

پرده‌ام بی‌جان است.

خوب می‌دانم، حوض نقاشی من بی‌ماهی است

اهل کاشانم

نسبم شاید برسد

به گیاهی در هند، به سفالینه‌ای از خاک «سیلک»

نسبم شاید، به زنی فاحشه در شهر بخارا برسد.

پدرم پشت دو بار آمدن چلچله‌ها، پشت دو برف،

پدرم پشت دو خوابیدن در مهتابی،

پدرم پشت زمان‌ها مرده است.

پدرم وقتی مرد، آسمان آبی بود،

مادرم بی‌خبر از خواب پرید، خواهرم زیبا شد.

پدرم وقتی مرد، پاسبان‌ها همه شاعر بودند.

مرد بقال از من پرسید: چند من خربزه می‌خواهی؟

من از او پرسیدم: دل خوش سیری چند؟

پدرم نقاشی می‌کرد.

تار هم می‌ساخت، تار هم می‌زد.

خط خوبی هم داشت.

 
۱

اهل کاشانم.

پیشه‌ام نقاشی است:

گاه‌گاهی قفسی می‌سازم با رنگ، می‌فروشم به شما

تا به آواز شقایق که در آن زندانی است

دل تنهایی‌تان تازه شود.

چه خیالی، چه خیالی…می‌دانم

پرده‌ام بی‌جان است.

خوب می‌دانم، حوض نقاشی من بی‌ماهی است

 سهراب در این بند شعر صدای پای آب، به معرفی خود ادامه می دهد:


۱
پیشه‌ام نقاشی است
 
 سهراب
 خود را جزو پیشه وران محسوب می دارد.
 
پیشه‌ور
  به کارگر ماهری گفته می‌شود که در پیشه یا حرفه‌ای مشخص تخصص دارد. 
پیشه‌وران معمولاً مهارت‌های خود را از طریق تجربهٔ کاری، آموزش ضمن خدمت، کارآموزی یا آموزش رسمی، یا ترکیبی از این روش‌ها، کسب می‌کنند. 
برخلاف استادکار یا صنعتگر، پیشه‌ور لزوماً به کار یدی محدود نیست.
ویکی پیدا 
 
نقاشی اما یکی از فرم های بیشمار هنر و استه تیک است.
سهراب
نه پیشه ور، بلکه هنرمند است.
جزو قشر روشنفکر است.
شاعر و نقاش است.
یعنی
از طریق کار عمدتا  فکری نان سفره خود را در می آورد.
سهراب برای دربار پهلوی هم نقاشی کرده است.

۲

گاه‌گاهی قفسی می‌سازم با رنگ، می‌فروشم به شما

سهراب 
برخلاف ادعایش در این جمله، 
قفس نمی سازد.
قفس تولید نمی کند.
نمی تواند هم تولید کند.
برای اینکه تولید قفس کسب و کار پیشه ور و صنعتگر و غیره است.
سهراب
قفسی را نقاشی می کند.
به همین دلیل 
قثس کذایی سهراب نه با چوب و آهن و غیره، بلکه با رنگ  کشیده می شود.
(نقاشی می شود.)
 
۳

گاه‌گاهی قفسی می‌سازم با رنگ، می‌فروشم به شما

تا به آواز شقایق که در آن زندانی است

دل تنهایی‌تان تازه شود.

در قفس سهراب خردستیز، نه بلبلی، بلکه گلی  زندانی است.

خردستیزی سهراب از همین جا معلوم می شود:
جای گل (چه گل رئال و چه گل خیال)  نه قفس، بلکه گلدان است.
 
قفس و شقایق سهراب به همین دلیل، ایرئآل و ایراسونال (ضد واقعی و ضد عقلی) است.
علاوه بر این، 
قفس زندان قناری و بلبل نیست.
 
قناری و بلبل در قفس از همه نعمات لازم برای حیات و حتی تولید مثل برخوردار است.
قناری و بلبل و غیره در همزیستی با بشر رشد می کنند.
سوسیالیزه (اجتماعی) می شوند.

سهراب
معنی زندان و فرق قفس با زندان و ممعنی آزادی  را هم نمی داند.
شاعر بیسوادی است.

سهراب در مقایسه با شعرای معاصرش  
هنرمند عقب مانده ای است.
 
Keine Fotobeschreibung verfügbar.
 
سطح شعور فروغ و سیاوش و زهری و سایه کجا و سطح شعور سهراب کجا.
 
فروغ کوشیده است تا به رشد سهراب کمک کند.
ولی ظاهرا موفق نبوده است.
 
عیب فروغ دوری اش از حزب توده بوده است.
اگر فروغ توده ای می بود و با مارکسیسم  کلیشه ای حزب توده حداقل آشنا می شد،
رشد حیرت انگیزی می کرد و دست خیلی از شعرای حزب توده را از پشت می بست.
 
ادامه دارد.

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر