۱۴۰۵ آبان ۳۰, شنبه

خود آموز خود اندیشی (۱۵۵۴)

Der Denker 

شین میم شین

بوستان

باب چهارم

در (باب) تواضع

(دکتر حسین رزمجو، «بوستان سعدی»، ص ۹۷ ـ ۱۲۱)

بخش دوم

   حکایت پنجم

 (ص ۹۷ ـ ۱۲۱)

ما به سوی آنچه دانش زمانه مان نموده، می رویم.
 

به اخلاق با هر که بینی، بساز

اگر زیردست است، اگر سرفراز

معنی تحت اللفظی:

با همه مردم بدون استثناء (چه عضو طبقات حاکمه باشند و چه عضو توده) با خوش اخلاقی رفتار کن.

 

تو شیرین زبانی ز سعدی بگیر

ترش روی را گو:

«به تلخی بمیر.»

معنی تحت اللفظی:

در زمینه شیرین زبانی، سعدی را سرمشق خود قرار بده.

مرگ بر ترش روی.

 

سعدی

در این بیت شعر،

دیالک تیک خوش اخلاقی و بد اخلاقی را به شکل دیالک تیک شیرین زبانی و (۱) بسط و تعمیم می دهد.

 

 

سعدی

در این بیت شعر،

دیالک تیک خوش اخلاقی و بد اخلاقی را به شکل دیالک تیک شیرین زبانی و ترش رویی بسط و تعمیم می دهد و خود را به مثابه مظهر خوش اخلاقی (شیرین زبانی) جا می زند.

 

بدین طریق مفاهیم خوش اخلاقی و بد اخلاقی در شیرین زبانی و ترش رویی خلاصه می شوند و عینا و عملا تحریف می شوند.

 

از سعدی چنین انتظاری نداشتیم:

ضد دیالک تیک شیرین زبانی نه ترش رویی، بلکه تلخ زبانی است.

ضد دیالک تیک ترش رویی هم خوش رویی، گشاده رویی و غیره است.

خلاصه کردن خوش اخلاقی در شیرین زبانی

فرمی از فرمالیسم است.

شیرینی و تلخی زبان

کمترین ربطی به خوشی و بدی اخلاق ندارد.

هر لاشخوری و لومپنی هم می تواند شیرین زبان و همزمان به لحاظ اخلاقی عمیقا فاسد باشد.

 

این همان سعدی است که بیش از هر کس دیگری

فرمالیسم را به چالش کشیده است:

صورت زیبای ظاهر (فرم زیبا) هیچ نیست

ای برادر، سیرت (محتوای) زیبا بیار.

 

ادامه دارد.

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر