۱۴۰۵ آبان ۲۸, پنجشنبه

تحلیل مارکسیستی رباعیات خیام و یا خیامی نیشابوری (۱۳)

  

 رباعیات خیام 

 

تحلیلی

از

شین میم شین
 
۹

اکنون که گل سعادتت پر بار است

دست تو ز جام مِی چرا بیکار است؟

مِی خور که زمانه دشمنی غدار است

دریافتن روز چنین دشوار است

معنی تحت اللفظی:
حالا که دوران خوشبختی‌ات است، چرا هنوز از لذت‌های زندگی بهره‌برداری نمی‌کنی؟
از زندگی لذت ببر، چرا که روزگار، دشمنی فریبکار است و آمدن چنین زمانی، کم اتفاق می‌افتد.
گنجور 
 
این رباعی از هر کس هم که باشد، معیوب است و به لحاظ فرم و ساختار و وزن و معنا تق و لق است.
شاعر این رباعی بیسواد است.
حتی مسلط به زبان فارسی نیست:
 دست کسی می تواند از جام می کوتاه باشد و نه بیکار.
دریافتن چنین روزی می تواند دشوار باشد و نه دریافتن روز چنین.
 
ما ولی در هر صورت به تجزیه و تحلیل آن خطر می کنیم:
 
۱

اکنون که گل سعادتت پر بار است

دست تو ز جام مِی چرا بیکار است؟

 

مخاطب شاعر ظاهرا شخص سعادتمندی است.
سعادت بهترین چیزی است که کسی به نصیب می برد.
 
سؤال اما این است که منظور از سعادت از دید شاعر چیست؟
 
ضمنا
مگر هر سعادتمندی باید جام می را مرتب در گودال اندام خود خالی کند؟
 
شاعربدبخت
سواد سوسیولوژیکی (جامعه ششناسی) و سواد پسیکولوژیکی (روان شناسی) بخور و نمیری حتی ندارد.
معمولا کسی به میخانه می رود که خود را به هر دلیلی بدبخت احساس کند و نه خوشبخت.
 
خوشبخت در هر صورت مست از خوشبختی است و نیازی به رفتن به میخانه و میخواری و مستی ندارد.
 
۲

مِی خور که زمانه دشمنی غدار است.

 

منظور از زمانه چیست که  بسیار بی‌وفا، پیمان‌ شکن، خائن، حیله‌گر و فریب‌کار است؟
 
همین صفات منفی و مذموم را به دنیا یعنی به جامعه و جهان و زندگی  و زنان هم گفته اند و می گویند که دال بر پیروی گوینده از نیهلیسم (مکتب باور به پوچی زندگی) و پسیمیسم (مکتب مبتنی بر بدبینی) و یأس و نومیدی و زن ستیزی (سکسیسم) است.

چنین کسی 
چه شاعر باشد و چه شاطر
اصلا نمی داند که جامعه چیست.
 
نسبت دادن این صفات قبیحه به جامعه نشانه نادانی است.
 
جامعه
مهمترین دستاورد بشریت زحمتکش است.
 
اگر جامعه حاوی نابسامانی هایی باشد، دلیلش در طبقات حاکمه است و نه در خود جامعه.
 
برای تعویض طبقات حاکمه به انقلاب اجتماعی نیاز است که امر توده است.
یعنی
با میخواری جامعه بهبود نمی یابد.
 
۱

دریافتن روز چنین دشوار است

این ادعای شاعر هم نشانه بدبینی او ست.
چون چگونه می توان مطمئن بود که روز بهتری در آینده نباشد.
 
بر خلاف تصورات شاعر
جامعه بشری رشد یابنده و بالنده و بهتر شونده است.
 
امروز در تمامی طول تاریخ یعنی سیر جامعه، از هر لحاظ بهتر از دیروز بوده است و فردا بهتر از امروز خواهد بود.
کسی که این آیه های یأس را به گوش خلایق می خواند، خر، خردستیز و مرتجع  است.

ادامه دارد.

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر