۱۴۰۵ آبان ۲۴, یکشنبه

خود آموز خود اندیشی (۱۵۴۹)

Der Denker 

شین میم شین

بوستان

باب چهارم

در (باب) تواضع

(دکتر حسین رزمجو، «بوستان سعدی»، ص ۹۷ ـ ۱۲۱)

بخش دوم

   حکایت پنجم

 (ص ۹۷ ـ ۱۲۱)

ما به سوی آنچه دانش زمانه مان نموده، می رویم.

اکنون نتایج آموزنده از این قصه من در آوردی را از زبان سعدی می شنویم:

به نرمی ز دشمن توان کرد، دوست

چو با دوست سختی کنی، دشمن او ست

 معنی تحت اللفظی:

به ترفند لحن کلام (فرم برخورد) می توان   دوست را به دشمن  و دشمن را به دوست استحاله بخشید.

  

 اگر رعایا بدون چوب و چماق و تهدید و زندان و اعدام به مأموران اشراف فئودال و دربار  چیزی ندهند، سعدی چه خواهد کرد؟

سعدی در آن صورت فوری فتوا خواهد داد:

نشود نفس عامه قابل خیر

گر نه شمشیر پادشا باشد.

معنی تحت اللفظی:

اگر از زور استفاده نشود، توده تن به تمکین نمی دهد.

 

اگر رفتار نرم حلال تضادهای طبقاتی است، پس شمشیر پادشاه برای چیست؟

چرا نفس عامه را نمی توان به نرمی قابل خیر کرد؟

سعدی با این یاوه های ضد و نقیض هدفی جز عوامفریبی ندارد.

او بهتر از هر کسی می داند که خصومت انسانها نسبت به هم، نه در نحوه رفتار نرم و سخت، بلکه در مناسبات اجتماعی ـ اقتصادی حاکم نهفته است:

در مناسبات مبتنی بر استثمار طبقه ای به وسیله طبقه دیگر نهفته است.

 

راه حل این تضاد را علی، امیرالمؤمنین ششصد سال پیش از تولد سعدی با درایت تمام نه تنها نشان داده، بلکه پیشگوئی کرده است:

وارونه کردن مناسبات اجتماعی،

نشاندن مولدین نعمات مادی به جای جماعت انگشت شمار انگل.

 

همین راه حل را آموزگاران تئوری رهائی تکرار کرده اند و مولدین روس و چین و ویتنام و کوبا و غیره کم و بیش تحقق بخشیده اند.

 

ادامه دارد.

 

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر