خود آموز خود اندیشی (۱۵۴۸)

 

شین میم شین

بوستان

باب چهارم

در (باب) تواضع

(دکتر حسین رزمجو، «بوستان سعدی»، ص ۹۷ ـ ۱۲۱)

بخش دوم

   حکایت پنجم

 (ص ۹۷ ـ ۱۲۱)

ما به سوی آنچه دانش زمانه مان نموده، می رویم.

 

حدیثی که مرد سخن باز گفت

کسی ز آن میان با ملک باز گفت

 

بر نیک محضر فرستاد کس

در توبه کوبان، که فریاد رس

 

جوان سر پر از کبر و پندار مست

چو پیران به کنج عبادت نشست

معنی تحت اللفظی:

دعای پیر مرد جهاندیده را کسی به گوش پادشه زاده رساند.

پادشه زاده توبه کرد و مدد خواست.

بعد مثل پیران گوشه گیری کرد و مشغول عبادت شد.

پادشه زاده از شنیدن دعای خلوت نشین توبه می کند و مثل پیری به کنج عبادت می نشیند و دیگر مشکلی در کشور نمی ماند.

اکنون نتایج آموزنده از این قصه من در آوردی را از زبان سعدی می شنویم:

به نرمی ز دشمن توان کرد، دوست

چو با دوست سختی کنی، دشمن او ست

 معنی تحت اللفظی:

به ترفند لحن نرم (فرم برخورد) می توان   دوست را به دشمن  و دشمن را به دوست استحاله بخشید.

 

سعدی

در این بیت شعر

دیالک تیک دوست و دشمن را سلب (۱)  می کند و به نحوه رفتار افراد یعنی به سوبژکتیویته وابسته و منوط می سازد.

 

سعدی

در این بیت شعر

دیالک تیک دوست و دشمن را سلب (اوبژکتیویته ویا عینیت)  می کند و به نحوه رفتار افراد یعنی به سوبژکتیویته وابسته و منوط می سازد.

 

اگر کسی با حریفی به نرمی رفتار کند، از او دوست می سازد و اگر با دوست به سختی رفتار کند، از او دشمن می سازد.

 

پس دوستی و دشمنی نه علت عینی، واقعی، جامعتی، اقتصادی ، طبقاتی و غیره، بلکه فقط و فقط علت (سوبژکتیو)، میلی و دلبخواهی دارد.

  

ما این شیوه برخورد به قضایا را (۳) محض می نامیم.

 

ما این شیوه برخورد به قضایا را سوبژکتیویسم محض می نامیم.

 

به زعم سعدی

اگر ارباب فئودال با رعیت به نرمی رفتار کند، خصومت و تضاد طبقاتی میان آن دو از بین خواهد رفت.

برای عمل به اندرز سعدی، ارباب فئودال باید برای جمع آوری ده یک و یا خراج سالانه به جای ژاندارم و سرهنگ و غلامان چماق به دست، دختران شنگول منگولش را روانه روستا کند.

اما اگر رعایا بدون چوب و چماق و تهدید و زندان و اعدام چیزی ندهند، سعدی چه خواهد کرد؟

 

ادامه دارد.