قرآن کریم از دیدی دیگر (سوره الأعراف ) (۵۱۳)

 

ویرایش و تحلیل

از

فریدون ابراهیمی

﴿قَالُوا أُوذِينَا مِن قَبْلِ أَن تَأْتِيَنَا وَمِن بَعْدِ مَا جِئْتَنَا ۚ قَالَ عَسَىٰ رَبُّكُمْ أَن يُهْلِكَ عَدُوَّكُمْ وَيَسْتَخْلِفَكُمْ فِي الْأَرْضِ فَيَنظُرَ كَيْفَ تَعْمَلُونَ﴾
[ الأعراف: ۱۲۹]

گفتند:

 پيش از آنكه تو بيايى در رنج بوديم و پس از آنكه آمدى باز در رنجيم. 

گفت: 

 اميد است كه پروردگارتان دشمنتان را هلاك كند و شما را در روى زمين جانشين او گرداند. آنگاه بنگرد كه چه مى‌كنيد.

قوم موسی برای ارزیابی تأثیر حضرت موسی در وضع زندگی شان

دیالک تیک تئوری و پراتیک و یا دیالک تیک نظر و عمل

را

به صورت دیالک تیک ذلت خود قبل از ظهور حضرت موسی و پس از ظهور او بسط و تعمیم می دهد و بیهودگی و بی ثمری بود و نبود او و آیین او را اثبات می کند.

یعنی

برای تعیین حقیقت چیزی و حقانیت کسی از محک پراتیک (تجربه) بهره بر می گیرد.

پراتیک

هم به مثابه زادگاه اندیشه و هم به مثابه محک مطمئن برای تعیین صحت و سقم اندیشه.

این یکی از کشف های مهم مارکس در تئوری شناخت است.

قوم موسی با توسل به محک مطمئن تجربه

حضرت موسی را آچمز می کند.

 

تنها راهی که برای حضرت موسی باقی می ماند، کشیدن قدر قدرتی خدا به روی قوم است:

گفت: 

 اميد است كه پروردگارتان دشمنتان را هلاك كند و شما را در روى زمين جانشين او گرداند. 

آنگاه بنگرد كه چه مى‌كنيد.

حضرت موسی

به عوض ارائه دلیل علمی و عقلی و تجربی برای تداوم ذلت قوم،

امید به همت خدا را در استهلاک دشمنان قوم و جانشین (خلیفه) خدا سازی قوم بر روی زمین پیش می کشد.

 

خلافت 

(جانشینی خدا)

یکی از مفاهیم جامعتی مهم کریم است.

هدف و آماج خدا از این استهلاک دشمنان و اهدای خلافت به آنان،

آزمودن عملی و تجربی آنان است.

کریم

اینجا هم از محک تجربه بهره بر می گیرد:

آزمودن خلفا بنا بر اعمال آنها.

 

حافظ این محک معرفتی مارکسیستی را صدها سال قبل از مارکس و احتمالا تحت تأثیر کریم

  اعلام داشته است:

خوش بود گر محک تجربه آید به میان

تا سیه روی شود، هر که در او غش باشد.

معنی تحت اللفظی:

محک تجربه بهترین طریق برای سیه رویی دو رویان و دروغگویان است.

ادامه دارد.