ه‍.ش. ۱۳۹۵ مهر ۶, سه‌شنبه

دایرة المعارف فلسفه بورژوائی واپسین (460)


فصل بیستم
توسعه علوم طبیعی و فلسفه بورژوائی واپسین:
فیزیک، بیولوژی، روانشناسی
جان ارپن بک
اولریش روزه برگ
برگردان شین میم شین

پیشکش به 


هوشنگ قربان نژاد



پروفسور دکتر اولریش روزه برگ
 (1943 ـ 1994)
فیزیک دان
استاد دانشگاه
در رشته مسائل فلسفی علوم طبیعی
از سال 1992
در انستیتوی مارکس پلانک
تئوری علم و تئوری تاریخ
استاد دانشگاه پیتزبرگ (ایالات متحده امریکا)
آثار:
دترمینیسم و فیزیک (1975)
مکانیک کوانتومی و فلسفه (1978)
فلسفه و فیزیک (1982)
سناریوی انقلاب (1984)
و غیره         

بخش اول
واکنش فلسفه بورژوائی واپسین به توسعه علوم طبیعی
(فیزیک، بیولوژی، پسیکولوژی)

·        نقاط آغازین توسعه های متعدد در علوم طبیعی در نیمه دوم قرن نوزدهم قرار داشته اند، که به توسعه و تکامل علمی انقلابی مشخص در قرن بیستم منجر شده اند.

1
·        رشته های علمی زیر از آن جمله اند:

الف

·        تئوری نسبیت خاص و عام
 
ب
·        کیهان شناسی
·        (کوسمولوژی)     

پ

·        جهان شناسی و فیزیک ستاره شناسی
·        (کوسموگنی و استروفیزیک) 
·        (علم پیدایش جهان و علم مربوط به ترکیب فیزیکی ستاره ها و کاینات)    

ت

·        تئوری کوانتومی و استایک

ث
·        فیزیک انرژی متعالی
·        و رشته های علمی متعدد دیگر که در نوسازی علوم طبیعی مؤثر بوده اند. 

2
·        معارف علمی و اسالیب علمی نوین، تفکر فلسفی ـ جهان بینانه را بخشا به طرز عظیمی به مصاف طلبیده اند.    

3
·        چه بسا مسائل معرفتی ـ نظری ـ متدئولوژیکی وزین مطرح شده اند. 

4
·        کلیه بازتاب های فلسفی در توسعه علوم طبیعی به هر دو جریان جهان بینانه ی اصلی در تفکر فلسفه بورژوائی واپسین، یعنی پوزیتیویسم و فلسفه حیات، راه باز کرده اند. 

5
·        فلسفه بورژوائی واپسین در مرزبندی با مواضع مارکسیستی ـ لنینیستی بر سر دو راهی زیر قرار گرفته است: 

الف
·        پناه بردن به تشبثات جهان بینانه پوزیتیویسم که به قول درست لنین، به ایدئالیسم و آنتی دیالک تیک (ضد دیالک تیک) منتهی   شده است. 

ب
·        پناه بردن به موضوعیت بخشی به مسائل جهان بینانه سنتی ببرکت فلسفه حیات که باز هم ـ در بهترین حالت ـ می تواند به دیالک تیک دروغین منتهی شود.   

6
·        هم طرز تفکر پوزیتیویستی و هم طرز تفکر فلسفه حیاتی در فلسفه بورژوائی واپسین بالاخره در می یابند که نمی توان بطور متافیزیکی میان جهان بینی و متد (اسلوب) دیوار کشید. 

7
·        بررسی های فلسفی «عاری از جهان بینی» متد ها و معارف علمی از موضع جهان بینانه ای سر در می آورند که با روش علمی در تضاد اند.  

8
·        نظرات جهان بینانه ی علمی بی اعتنا به اسلوب (متد)، زمینه را برای گمان ورزی های بی ثمر علمی آماده می سازند.    

9

آگوست کومته
 (1798 ـ 1857)
ریاضی دان، فیلسوف، منتقد مذهب،
از نمایندگان اصلی پوزیتیویسم فرانسه،  
از بنیانگذاران جامعه شناسی

·        اگوست کومته در سال 1830 در اثرش تحت عنوان «کورس فلسفه مثبت»، به تمایلات خود در جهت اثبات فلسفه ی پوزیتیویسم، عنوان «فلسفه مثبت» داد و خاطر نشان شد که شاید عنوان «فلسفه علوم» دقیق تر باشد.  

9
·        در ادبیات غیر مارکسیستی می توان همچنان و هنوز شاهد پیوند تنگاتنگ اصطلاحات «فلسفه علوم»، «فلسفه علم»، «فلسفه دانش» با سیطره طرز تفکر پوزیتیویستی بود.

10
·        در متونی که طرز تفکر فلسفه حیات مسلط است، بیشتر با اصطلاحات «طبیعتفلسفه»، «اونتولوژی» و «متافیزیک» مواجه می شویم.  

11
·        در 100 سال اخیر، فلسفه را بیشتر از متد های علمی و معارف علمی، توسعه های علمی ـ فنی به مصاف طلبیده اند.

12
·        در حال حاضر بر آمدن از عهده انقلاب علمی ـ فنی بخشی از چالش میان سوسیالیسم و کاپیتالیسم را تشکیل می دهد.

·        مراجعه کنید به انقلاب علمی ـ فنی  در تارنمای دایرة المعارف روشنگری 

13
·        هیچ فیلسوف بورژوائی دیگر نمی تواند به انقلاب علمی ـ فنی بی اعتنا باشد. 

14
·        ضمنا کسی هم نمی تواند تحولات زیر ناشی از علم و فن در جهان را نادیده بگیرد:

الف

·        استفاده صلح آمیز از انرژی هسته ای را 

ب
·        سوء استفاده از انرژی هسته ای در تسلیحات امحای جمعی را   

پ
·        کامپیوتر را 

ت
روبات را 
ث

·        استفاده دم افزون پر رونق از میکرو الکترونیک را  

ج

·        تکنولوژی ها و مواد نوین را 

ح

·          پژوهش های فضائی را

خ

·        امور مهندسی ژنه تیکی و غیره و غیره را 

15
 
·        تحولات فوق الذکر ناشی از علم و فن، جهان ما را جلوی چشمان دو نسل به طرزی دگرگون ساخته که در تاریخ بشری بی نظیر است.

ادامه دارد.

ایدئولوژی

دایرة المعارف فلسفه بورژوائی واپسین (بخش چهل و سوم)


کارل ـ هاینتس بروان
(1948) 
استاد دانشگاه ماگدابورگ آلمان  
پداگوژی اجتماعی
علوم تربیتی
از اساتید روانشناسی انتقادی
از همکاران کلاوس هولتس کامپ
مؤلف آثار متعدد

فصل پانزدهم


روانکاوی
پروفسور دکتر کارل هاینتس بروان
برگردان شین میم شین
 
پیشکش به 
 هوشنگ تیزابی
 (۱۳۲۲ ـ ۱۳۵۳ ) 
مؤلف «نقدی بر فرویدیسم»  

443

444

445

446

447

448
 
449

450

451

452

453

454

455

456

457

458

459

پایان
ادامه دارد.