حریم عشق را درگه، بسی بالاتر از عقل است
کسی آن آستان بوسد، که جان در آستین دارد.
معنی تحت اللفظی:
حریم عشق به مراتب بالاتر از حریم عقل است.
به همین دلیل،
پیش شرط بوسیدن آستان حرم عشق، داشتن جان در آستین است.
حافظ
در این بیت غزل
دیالک تیک غریزه و عقل
را
به صورت دوئالیسم عشق و عقل بسط و تعمیم می دهد و نقش تعیین کننده را از آن غریزه (عشق) می داند.
غریزه واقعا هم قدیمی تر و ضروری تر و اساسی تر و صرفنظرناپذیرتر از غقل است.
عقل هم در تحلیل نهایی در اثر توسعه غریزه در روند کار تشکیل یافته است و تشکیل می یابد.
ایراد در طرز استدلال حافظ است:
دلیل برتری عشق بر عقل، نه تعیین کننده بودن غریزه در دیالک تیک غریزه و عقل،
بلکه از جان گذشتن برای بوسیدن آستان حرم عشق است.
در حالیکه عاشق شدن آسانتر از خوردن آب است و از جان گذشتگی نتیجه زیر پا نهادن عقل اندیشنده و گرفتاری در منجلاب غریزه (عشق) است.
یعنی
دلیلی براای برتری عشق نمی شود.
ادامه دارد.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر