فرهنگ مفاهیم فلسفی (ر) روشنگری (تنویر) (۲۱)

 

پروفسور وینفرید شرودر

پروفسور دکتر کارل هاینتس بارک

برگردان

 شین میم شین

 

۲

روشنگری فرانسه

ادامه

 

دوره دوم روشنگری فرانسه

ادامه

 

 

۱۶

·    دیدرو که به جناح چپ ماتریالیست های فرانسه تعلق دارد، به دلیل نیروی خلاق و وسعت نظر خارق العاده اش که فقط با ولتر می تواند قابل قیاس باشد، مقام خاصی در میان ماتریالیست های فرانسه دارد.

 

۱۷

·    ماتریالیست ها از سال های شصت قرن هجدهم میلادی فراکسیون به اصطلاح فلسفی خاص خود را در روشنگری فرانسه تشکیل می دهند، که به مواضع فلسفی ژان د آلمبر نزدیک بوده اند و تمایلات شان از حد فراکسیون ولتر فراتر بوده اند.

 

۱۸

·    منابع اصلی فلسفی ـ نظری ماتریالیسم فرانسه به شرح زیر بوده اند:

 

الف

·    فیزیک دکارت

ب

·    آثار مربوط به علوم طبیعی نیوتون و سنسوئالیسم  ماتریالیستی جان لاک.

 

۱۹

·    در حالیکه لامتری فیزیک دکارت را از آلودگی های متافیزیکی پاک می سازد و وحدتی میان آن و ماتریالیسم انگلیس برقرار می سازد و کتاب او تحت عنوان «انسان، به مثابه یک ماشین» (۱۷۴۷) یادآور کتاب دکارت تحت عنوان «حیوان، به مثابه یک ماشین» بوده است، دیدرو، هلوه تیوس و هولباخ به نمایندگی از جریان دوم ماتریالیسم فرانسه برمی خیزند که تحت تأثیر تئوری شناخت سنسوئالیستی جان لاک قرار داشته است.

 

۲۰

·    «کوندیلا (۱۷۱۵ ـ ۱۷۸۰) ـ شاگرد بلاواسطه جان لاک و مترجم آثار او ـ  سنسوئالیسم جان لاک را بر ضد متافیزیک قرن هفدهم نشانه می رود.

 

۲۱

·    او ثابت می کند که فرانسوی ها نیز همان یاوه های تخیلی و همان پیشداوری های تئولوژیکی درخور دور ریختن را در اختیار دارند (که انگلیسی ها داشته اند.)

 

۲۲

·    کوندیلا با انتشار نوشتجاتی به اثبات بطلان سیستم دکارت، اسپینوزا، لایب نیتس و مالبرانش همت می گمارد.

 

۲۳

·    او در اثر خود خود تحت عنوان «مطالبی راجع به منشاء شناخت انسانی» (۱۷۴۶) با تکیه بر اندیشه های جان لاک اثبات می کند که نه فقط روح، بلکه همچنین حواس، نه فقط هنر ایده سازی، بلکه همچنین هنر احساس به کمک حواس به تجربه و عادت مربوط می شوند.

 

۲۳

·    و لذا کل توسعه بشر وابسته به تربیت و شرایط خارجی است...

 

۲۴

·    ماتریالیسم با هلوه تیوس که او هم تحت تأثیر اندیشه های جان لاک قرار داشته، خصلت فرانسوی واقعی خود را کسب می کند.

 

۲۵

·    هلوه تیوس در کتابش، تحت عنوان «انسان» (۱۷۷۳)  ماتریالیسم را ضمنا در رابطه با زندگی جامتعی مطرح می سازد.

 

۲۶

·    به نظر او خواص محسوس و علاقه به خویشتن (حب النفس)، لذت و منافع شخصی معقول بنیان اخلاق را تشکیل می دهند.

 

۲۷

·    گشتاورهای اصلی سیستم هلوه تیوس را نکات زیر تشکیل می دهند:

 

الف

·    برابری طبیعی هوش انسانی

 

ب

·    وحدت میان پیشرفت، خرد و پیشرفت صنعتی

 

پ

·    خیرخواهی طبیعی انسانی

 

ت

·    قدرقدرتی تربیت.

 

ادامه دارد.