قرآن کریم از دیدی دیگر (سوره الأنفال ) (۵۹۸)

  

 ویرایش و تحلیل

از

فریدون ابراهیمی

 

﴿وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ خَرَجُوا مِن دِيَارِهِم بَطَرًا وَرِئَاءَ النَّاسِ وَيَصُدُّونَ عَن سَبِيلِ اللَّهِ ۚ وَاللَّهُ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطٌ﴾
[ الأنفال: ۴۷]

همانند آن كسان مباشيد كه سرمست غرور و براى خودنمايى از ديار خويش بيرون آمدند و ديگران را از راه خدا بازداشتند. و خدا به هركارى كه مى‌كنند احاطه دارد.

﴿وَإِذْ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطَانُ أَعْمَالَهُمْ وَقَالَ لَا غَالِبَ لَكُمُ الْيَوْمَ مِنَ النَّاسِ وَإِنِّي جَارٌ لَّكُمْ ۖ فَلَمَّا تَرَاءَتِ الْفِئَتَانِ نَكَصَ عَلَىٰ عَقِبَيْهِ وَقَالَ إِنِّي بَرِيءٌ مِّنكُمْ إِنِّي أَرَىٰ مَا لَا تَرَوْنَ إِنِّي أَخَافُ اللَّهَ ۚ وَاللَّهُ شَدِيدُ الْعِقَابِ﴾
[ الأنفال: ۴۸]

شيطان كردارشان را در نظرشان بياراست و گفت:

 امروز از مردم كسى بر شما پيروز نمى‌شود و من پناه شمايم. 

ولى چون دو فوج روبه‌رو شدند او باز گشت و گفت: 

 من از شما بيزارم، كه چيزهايى مى‌بينم كه شما نمى‌بينيد، من از خدا مى‌ترسم كه او به سختى عقوبت مى‌كند.

 کریم

در این دو آیه

برای مخالفت اکتیو دگراندیشان دلیل می آورد:

دلیل اول کریم «غرور و براى خودنمايى» آنها ست.

یعنی

دلیلی درونی (داخلی) است:

  آنها ایراد اخلاقی داشته اند که به خودشان مربوط می شود.

دلیل دوم کریم، شیطان است.

یعنی

 دلیلی برونی (خارجی) است:

مربوط به شیطان است که گول شان می زند:

وعده پیروزی در مخالفت با اسلام به آنان می دهد.

یعنی 

به آنها روحیه می دهد.

 قوت روانی می دهد.

می توان گفت که کریم 

برای توضیح مخالفت اکتیو دگراندیشان

از دیالک تیک درونی و برونی (غروز و خودنمایی و تحریک و تشجیع شیطانی)

بهره بر می گیرد.

کریم 

ضمنا به تخریب اخلاقی شیطان مبادرت می ورزد:

شیطان نخست اطمینان پیروزی به انها می دهد.

اما جنگ شروع می شود، شیطان از آنها فاصله می گیرد و ابراز تفرتاز آنها می کند.

یعنی

شیطان اوتوریته ای است که قابل اعتماد نیست و وعده و وعیدش بی پشتوانه و توخالی است.

کربم

برای توضیح این تناقض شیطان در حرف و عمل، دیالک تیک ترس و تهور را به خدمت می گیرد:

شیطان در حرف تهور از خود نشان می دهد و در عمل ترس:

من از خدا مى‌ترسم كه او به سختى عقوبت مى‌كند.

شیطان و ترس از خدا خود مسئله ای قابل بحث است.

شیطان اگر خداترس می بود، به سجده در مقابل حوا و آدم تن در می داد.

هدف کریم تحقیر شیطان و بردن آبروی او 

از سویی

و تجلیل خدا و معتبر قلمداد گردن وعده و وعید او ست.   

ادامه دارد.