قرآن کریم از دیدی دیگر (سوره الأنفال ) (۵۹۶)

  

 ویرایش و تحلیل

از

فریدون ابراهیمی

﴿وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَلَا تَنَازَعُوا فَتَفْشَلُوا وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ ۖ وَاصْبِرُوا ۚ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ﴾
[ الأنفال: ۴۶]

از خدا و پيامبرش اطاعت كنيد و با يكديگر به نزاع برمخيزيد كه ناتوان شويد و مهابت و قوت شما برود.

 صبر پيشه گيريد كه خدا همراه صابران است.

کریم 

در این آیه مفاهیم زیر را مطرح می کند:

اطاعت از خدا و رسول خدا

پرهیز از نزاع با یکدیگر

اختلافات داخلی به مثابه علت تضعیف و کاهش مهابت و قوت مسملین

صبر

همراهی خدا با صابران.

بهتر است که روی این مفاهیم درنگ کنیم:

۱

اطاعت از خدا و رسول خدا

این فراخوان کریم تازگی ندارد.

اطاعت از اوتوریته خدا و رسول خدا به معنی ایمان کورکورانه به دگم های مذهبی و پرهیز از خوداندیشی (ققدان استقلال فکری و عملی) است.

محتوای این فراخوان، وحدت کلمه بین مسلمین است که به وحدت عمل فی مابین منجر می شود:

پرهیز از نزاع با یکدیگر

کریم در این آیه، 

دیالک تیک تئوری و پراتیک (نظر و عمل) را به صورت دیالک تیک اطاعت از اوتوریته خدا و رسول خدا و پرهیز از نزاع (زندگی مسالمت آمیز و صلح آمیز مسلمین با همدیگر) بسط و تعمیم می دهد و نقش تعیین کننده را از ان تئوری (اطاعت از خدا و رسول خدا) می داند. 

۲

اختلافات داخلی به مثابه علت تضعیف و کاهش مهابت و قوت مسملین

 

 کریم

در این مفهوم 

دیالک تیک علت و معلول 

را

به صورت دیالک تیک نزاع و تضعیف بسط و تعمیم می دهد.

محتوای این دیالک تیک را دیالک تیک تئوری (نظر، وحدت نظر مبتنی بر اطاعت از خدا و رسول خدا) و پراتیک (عمل به مثابه همزیستی مسالمت امیز و پرهیز از نزاع) تشکیل می دهد:

دیالک تیک وحدت نظر و وحدت عمل.

سؤال این است که دلایل نزاع مسلمین با یکدیگر چیست؟

بنا بر آیات پیشین، نزاع مسلمین بر سر غنایم جنگی است.

نزاع در هر صورت غلت و دلیل مادی دارد.

۳

صبر

همراهی خدا با صابران.

منظور کریم از صبر چیست؟

ضمنا ارتباط صبر با اطاعت از اوتوریته خدا و رسول خدا و همزیستی مسالمت آمیز چیست؟ 

شاید دلیل کریم بر تجلیل از صبر (همراهی خدا با صابران) این باشد که اعراب صدر اسلام زود از کوره در می رفتند و دست به شمشیر می بردند (نزاع).

منظور کریم این است که صبر و بردباری پیشه کنند تا خون همدیگر را بیهوده بر زمین نریزند.

ادامه دارد.