بوستان
باب چهارم
در (باب) تواضع
مقدمه
(دکتر حسین رزمجو، «بوستان سعدی»، ص ۹۷ ـ ۱۲۱)
حریص و جهانسوز و سرکش مباش
ز خاک آفریدندت، آتش مباش
معنی تحت اللفظی:
طمعکار و خرابکار و مغرور نباش.
تو را از خاک خلق کرده اند، پس متواضع باش و نه بسان آتش متکبر نباش.
سعدی
در این بیت شعر،
برای تشکیل دیالک تیک امر به معروف و نهی از منکر از دیالک تیک خاک و آتش، دیالک تیک فروتنی و سرکشی سوء استفاده می کند.
سعدی
از آتش، این نیروی مولده بی همتا، که کشفش نقطه عطفی تعیین کننده در توسعه حیوان به انسان و در تشکیل جامعه بشری بوده است، با نفرتی بی حد و مرز نام می برد و علاوه بر صفت سرکشی، صفات ناپسند آزمندی و جهانسوزی را نیز بدان نسبت می دهد.
سعدی که با مطلق کردن جزم «مشیت الهی»، فاعلیت (سوبژکتیویته) انسان را بی پروا و بی شرمانه انکار می کند، اکنون برای آتش بی جان و بی شعور و خالی از خرد، نقش سوبژکت قائل می شود.
آتش انگار با آگاهی تمام حرص می ورزد، سرکشی می کند و جهانسوزی راه می اندازد.
ادامه دارد.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر