خود آموز خود اندیشی (۱۴۸۷)

 

شین میم شین

بوستان

باب چهارم

در (باب) تواضع

(دکتر حسین رزمجو، «بوستان سعدی»، ص ۹۷ ـ ۱۲۱)

بخش دوم

(ص ۹۷ ـ ۱۲۱)

ما به سوی آنچه دانش زمانه مان نموده، می رویم

 

گنهکار اندیشناک از خدای

به از پارسای عبادت نمای.

معنی تحت اللفظی:

گناهکار خداترس از ثوابکار متظاهر بهتر است.

 

حافظ

مبین حقیر، گدایان عشق را، کاین قوم

شهان بی کمر و خسروان بی کله اند.

معنی تحت اللفظی:

تحقیر گدایان عشق مصلحت نیست.

برای اینکه آنها شبیه پادشاهان اند.

اگرچه ظاهر (البسه و تاج) پادشاهان را ندارند.

هدف و آماج حافظ از وارونه سازی دیالک تیک شاه و گدا (خوانین و سلاطین و توده بنده و رعیت و پیشه ور)، هدف و آماجی ایده ئولوژیکی است.

حافظ سودای حفظ و تحکیم و تداوم سیستم برده داری و فئودالی را در سر دارد.

حافظ از سویی طبقه حاکمه بنده دار و فئودال را از خیزش توده و سرنگونی حاکمیت آن هشدار می دهد و از سوی دیگر توده تحت ستم را با هندوانه چپاندن زیر بغلش و شاه جا زدن شان، گرم و نرم  و خام و خر می کند.

 

سعدی و حافظ

توده را به تحقیر گدا و یا درویش می نامند.

حافظ در این بیت غزل، برای خر کردن توده، عشق را به واژه گدا می چسباند.

حتما منظورش از گدایان عشق، توده خر و خشنود و مطیع و سر به زیر و ستمکش است.

 

ادامه دارد.