متانقدی بر نقد جزوۀ «ضرورت مبارزۀ مسلحانه و رد تئوری بقاء» (6)

سرچشمه:

(دنيا، نشريۀ سياسی و تئوريک کميتۀ مرکزی حزب تودۀ ايران، سال دوازدهم، دورۀ دوم، شمارۀ ۳، پائیز ۱۳۵۰)

تارنگاشت عدالت

یدالله سلطان پور

مسعود اخگر

تمام این مبارزات و بسیاری مبارزات دیگر که چه بسا خصلت سیاسی به خود می ‌گیرند و رژیم مانع انتشار خبر آنها می ‌گردد، همگی دلیل بر آن است که مردم و کارگران ایران علیرغم ترور و خفقان نه فقط نیروی دشمن و ناتوانی خود را مطلق نمی‌ کنند، بلکه از مبارزۀ حاد و مقاومت سرسخت و حتی گاه درگیری مستقیم با قهر رژیم نیز ابا ندارند و «بره ‌ای سر براه» نیستند.

·        اخگر یا مصلحت طلبانه بر حقیقت عینی سرپوش می نهد و یا قادر به شناخت آن نیست.

·        مفهوم «مردم»  بیانگر همه طبقات تحت سلطه طبقه حاکمه است.

·        طبیعی است که طرفداران فئودالیسم و روحانیت و بازار و روشنفکریت ماهیتا وابسته بدان، در اوپوزیسیون با رژیم انقلاب سفید قرار داشته اند.

·        توده های دهقانی و کارگری اما بیشک طرفدار رژیم بوده اند.

·        مبارزات سندیکائی و اعتصابی و درگیری های احتمالی که در طبیعت هر مبارزه ای است، دلیلی بر ضد رژیم بودن طبقه کارگر محسوب نمی شود.

·        اما در این زمینه که توده های مولد و زحمتکش «بره سر به راه» نیستند، حق با اخگر است.

·        این حقیقت امر اما اولا به دلیل جایگاه طبقاتی عینی آنها ست، ثانیا به دلیل شم و غریزه طبقاتی آنها ست و شعور طبقاتی آنها هر چه بیشتر توسعه یابد، کرنش و تمکین و تسلیم از سوی آنها به همان میزان کاهش می یابد.

·        آنچه نه پویان می داند و نه اخگر این حقیقت امر است که آگاهی انقلابی نه خودرو ست، نه خودپو، نه خود به خودی و نه تجربی محض.

·        آگاهی انقلابی باید بوسیله حزب طبقه وارد طبقه شود.

·        لنین بارها، به تأکید و بدرستی تصریح می کند که آگاهی خود به خودی و تجربی طبقه کارگر از حد تریدیونیونیسم (درک منافع صنفی و سندیکائی، افزایش دستمزد و غیره) فراتر نمی رود. 

اخگر

حقیقت آن است که خود این روشنفکران انقلابی هستند که دربارۀ دشواری‌ های مبارزه در شرایط کنونی به مبالغه می‌پردازند و نیروی دشمن را در مبارزه با انقلابیون و ناتوانی خویش را در مقابله با این نیرو مطلق می‌کنند.

1

روشنفکران انقلابی

·        اخگر در این حکم، از کیسه خلیفه می بخشد و «چریک های فدائی» را بطور شتابزده به عنوان   «روشنفکران انقلابی» قلمداد می کند.

·        انگار صفت انقلابی، مدالی است که می توان بر سینه هر رهگذر تهی مغز کف بر لبی سنجاق کرد.

·        باید در روند تحلیل این نقد اخگر، به دنبال دلیلی برای این پیشداوری او بگردیم.

·        وگرنه در تاریخ ایده ها و در مبارزات طبقاتی در طول تاریخ،   جریانات ضد انقلابی از قبیل فدائی، مجاهد، حزب الله و غیره کم نبوده اند.

·        آنها هم همه از دم از روی جسد خویش گذشته اند و لطمات جبران ناپذیری بر جنبش رهائی بخش توده ها وارد آورده اند.

2

مبالغه در باره دشواری های مبارزه در شرایط کنونی  

·        پویان و امثالهم چاره ای جز مبالغه اینجا و مسامحه آنجا نداشته اند.

·        برای اینکه آنها جوانان بی سواد و بی تجربه ای بیش نبوده اند و با تفکر مفهومی بکلی بیگانه بوده اند.

·        تمامت هنر فکری و معرفتی ـ نظری آنها در انشاء نویسی شورانگیز مبتنی بر خودفریبی و عوامفریبی خلاصه می شود.

پویان
«وحشت و خفقان، فقدان هر نوع شرایط دموکراتیک، رابطۀ ما را با مردم خویش بسیار دشوار ساخته است.

حتی استفاده از غیرمستقیم ‌ترین و در نتیجه کم ثمرترین شیوه‌ های ارتباط آسان نیست ...

ورود عناصر مبارز به کارخانه‌ ها به اندازه کافی دشوار است و دشوارتر از آن کار تبلیغاتی و سازمانی آنها در آنجا ست.

وحشت و اختناق موجود حتی استفادۀ تیلیغاتی از مراکز فرعی تجمع کارگران و خرده بورژوازی مثلاً قهوه‌ خانه ‌ها را نیز بسیار دشوار می‌ کند...

پروسه ‌ای که برای تربیت یک کارگر و تبدیل او به یک عنصر انقلابی منضبط طی می ‌شود، پیچیده، مشکل و طولانی است.»

·        پویان و حتی اخگر قبل از نوشتن جزوه و یا قبل از نقد جزوه به نظرسازی پیشاپیش پرداخته اند و لذا تنها فاکت هائی را برمی شمارند که به نفع نظر آنها باشد.

·        از تحلیل عینی شرایط و از تدارکات نظری لازم تا چشم کار می کند، اثری نیست.

پویان
«وحشت و خفقان، فقدان هر نوع شرایط دموکراتیک، رابطۀ ما را با مردم خویش بسیار دشوار ساخته است.

·        از همین حکم پویان معلوم می شود که او و امثالهم تصوری در حد رمه از توده دارند.

·        بیهوده نیست که در حکم قبلی طبقه کارگر را به «بره سر به راه» تشبیه کرده است.

·        پویان و امثال او، مثلا احمد شاملو و شفیعی کدکنی و غیره، توده را به دو دسته تقسیم می کنند:

الف

·        افراد عاصی انگشت شماری که تف بر روی طبقه حاکمه می اندازند و به گلوله ای جان به جان آفرین می سپارند.

ب

·        اکثریت قریب به اتفاق مردم که زندگی خود را فدای هیچ و پوچ نمی کنند و اگر دست بکار شوند، کاری کارساز می کنند.

·        پویان و شاملو و امثالهم بر پایه توهمات فئودالی و خرده بورژوائی، دسته اول را می ستایند، به عرش اعلی می برند و خودی تلقی می کنند و دسته دوم را مورد تحقیر و حتی توهین و کین توزی  قرار می دهند و در هر فرصتی می کوبند:

حلاج

شفیعی کدکنی

وقتی تو روی چوبه دارت، خموش و مات بودی،

ما ـ انبوه کرکسان تماشا ـ

با شحنه های مأمور ـ مأمورهای معذور ـ همسان و همسکوت ماندیم.

خاکستر تو را

باد سحرگهان

هر جا که برد،

مردی زخاک رویید.

·        آنکه در این شعر شفیعی کدکنی مورد ستایش قرار می گیرد و به عرش اعلی ارتقا داده می شود، تکرو جنون زده ی «خموش و مات بر چوبه دار» است.

·        و آنکه تحقیر می شود و به صفت «کرکسان تماشا» ملوث می گردد، توده های مولد و زحمتکش است.

·        شاعر واپسگرا در پی «مردان» برنو بدست نظامات فئودالی ـ خانخانی است تا خاکسترشان را باد به هرجا که برد، مردی از همان قماش از خاک بروید.

·        کسی برای توده بی نام و بی نشان و بی ادعا، ولی عملا تاریخساز تره خرد نمی کند.

·        تئوری فاشیستی نخبگان از دیر باز در ضمیر حضرات، حسابی جذب و ته نشین شده است.

پویان

حتی استفاده از غیرمستقیم ‌ترین و در نتیجه کم ثمرترین شیوه‌ های ارتباط آسان نیست  

...

·        حق با پویان است.

·        پیدا کردن «مردم» کار آسانی نیست.

·        از دو حالت قصه خالی نیست:

الف

·        یا باید از مردم بود و با مردم بود.

·        در این صورت مسئله «ارتباط با مردم» نه طرح می شود و نه دشوار تلقی می شود.

·        در این صورت روشنفکر ارگانیک طبقه از توده می آموزد و به توده آموزش می دهد.

·        در این صورت دیالک تیک حزب و توده قوام می یابد و به کار می افتد.

·        این شیوه کردوکار مبارزان بلشویکی است.  

·        در این صورت، توده به گرد گردان پیشاهنگ به اندازه شاهرگ گردن او نزدیک  است.

·        در این صورت است که حزب بلشویکی نبض دمادم توده را حس می کند و می سنجد.

ب 

·        و یا باید بیگانه با توده بود، توده را با رمه گوسفندان عوضی گرفت و قصد عوامفریبی و سوار شدن بر گرده توده داشت:

کلیدر   

محمود دولت آبادي

این جماعت به دو چیز عادت دارند:

نکبت وقدرت.

نکبت را با قناعت تحمل می کنند و قدرت را با ترس، پرستش.

حتی اگر کسی پیدا شود که یک روز بخواهد این مورچه ها را از روزگار نکبتی شان نجات بدهد، اول باید قدرتمند شود.

و باید بتواند روی گردشان سوار شود وبا تازیانه آنها را از میدان نکبتی شان براند.

·        در این صورت برقراری ارتباط با توده بسیار دشوار می گردد.

·        توده نه به آسانی به کسی اعتماد می کند و نه برای مردان دار تره خرد می کند.

پویان

ورود عناصر مبارز به کارخانه‌ ها به اندازه کافی دشوار است و دشوارتر از آن کار تبلیغاتی و سازمانی آنها در آنجا ست.

·        تصور پویان از کار تبلیغی و سازمانی از این حکم سرشته به یأس او آشکار می گردد:

·        بنظر او، مبارز انقلابی باید از دانشگاه به کارخانه رود و کارگران را ارشاد و سازماندهی کند.

·        پویان وقتی تیرش به سنگ می خورد که در گفتگو با کارگری به خالی بودن کله خویش از شعور انقلابی و چنته خویش از تجربه و تئوری پی می برد.

·        باید با حضرات فدائی نشست و به سطح شعور رقت انگیز آنها پی برد.

·        تنها تصوری که حضرات از مبارزه انقلابی دارند، کوهنوردی است.

·        به همین دلیل است که «کار تبلیغی و سازمانی» میان کارگران بمراتب دشوارتر از رفتن مبارز «انقلابی» به کارخانه می گردد.

پویان

وحشت و اختناق موجود حتی استفادۀ تیلیغاتی از مراکز فرعی تجمع کارگران و خرده بورژوازی مثلاً قهوه‌ خانه ‌ها را نیز بسیار دشوار می‌ کند...

·        وحشت و اختناق نیست که استفاده از مراکز فرعی تجمع کذائی کارگران را دشوار می سازد، بلکه کله و چنته خالی است.

·        فدائی و مجاهد و حزب الله و غیره نظر به گذشته دارند.

·        گذشته ی یکی صدر اسلام است، گذشته دیگری فرماسیون فئودالی ـ خانخانی و گذشته یکی دیگر پنهان در مه غلیظ برج الموت حسن صباح.

·        توده اما جاذبه ای در گذشته نمی یابد و از این رو، نظر به آینده دارد و آبش با آب ارتجاع «سرخ»  و سیاه در یک جو نمی رود.

پویان

پروسه ‌ای که برای تربیت یک کارگر و تبدیل او به یک عنصر انقلابی منضبط طی می ‌شود، پیچیده، مشکل و طولانی است.

·        منظور پویان دراین حکم از صراحت گذرانده می شود:

·        هدف حضرات پیدا کردن کارگری، بیرون بردن او از کارخانه  و «تربیت پیچیده، مشکل و طولانی»  او به کوهنوردی نامجو و خودنما و کف بر لب است.

·        پویان اسم این کردوکار را «تربیت کارگر به یک عنصر انقلابی منضبط» می نامد.

ادامه دارد