خود آموز خود اندیشی (۱۵۰۲)

 

شین میم شین

بوستان

باب چهارم

در (باب) تواضع

(دکتر حسین رزمجو، «بوستان سعدی»، ص ۹۷ ـ ۱۲۱)

بخش دوم

(ص ۹۷ ـ ۱۲۱)

ما به سوی آنچه دانش زمانه مان نموده، می رویم

 

به عزت هر آن کاو فروتر نشست

به خواری نیفتد ز بالا به پست

معنی تحت اللفظی:

اگر کسی با عزت در مجلسی و مسجدی در محل تجمع افراد عادی بنشیند، مجبور نمی شود که تحقیر شود. 

دلایل قوی باید و معنوی

نه رگهای گردن به حجت، قوی

معنی تحت اللفظی:

برای اثبات صحت اندیشه ای به عوض هارت و پورت و فحش و پرخاش و خشم و خروش، باید به ارائه و اقامه دلیل قوی و معنامند مبادرت ورزید.

 

پس تواضع چه می شود؟

 

سعدی در این بیت شعر، برای حقیقت ادعاها معیار تعیین می کند، ولی نه معیار عینی ـ واقعی و علمی و عملی، بلکه معیار ذهنی ـ معرفتی.

ولی او در هر حال معیار تعیین می کند و از این رو جای شکر و سپاس است.

سعدی برای اثبت صحت نظر، دلیل قوی و معنوی طلب می کند و خشم و پرخاش و شور و احساس را هیچ می شمارد.

 

ادامه دارد.