خود آموز خود اندیشی (۱۵۱۸)

 

شین میم شین

بوستان

باب چهارم

در (باب) تواضع

(دکتر حسین رزمجو، «بوستان سعدی»، ص ۹۷ ـ ۱۲۱)

بخش دوم

(ص ۹۷ ـ ۱۲۱)

ما به سوی آنچه دانش زمانه مان نموده، می رویم

 

نی بوریا را بلندی نکو ست

که خاصیت نیشکر خود در او ست

معنی تحت اللفظی:

نی بوریا در احساس و نمایش سربلندی محق است.

برای اینکه حاوی نیشکر است.

ابر اگر آب زندگی بارد

هرگز از شاخ بید، بر نخوری

 

با فرومایه روزگار مبر

کز نی بوریا، شکر نخوری

 معنی تحت اللفظی:

بید درختی بی ثمر است و نی بوریا گیاه بی شکر.

بید و بوریا جزو موجودات طبیعی پست و سفله و فرومایه اند و باید از همنشینی و دستی با فرومایگان و پستان پرهیز کرد.

 

سعدی پرستنده هر کس و هر چیز هم باشد،

حقیقت پرست (صادق) نیست.

 

سعدی تا مغزش استخوانش جانبدار است.

ایده ئولوگ حاکمیت فئودالی است.

 

واقعیت عینی برای سعدی نه محک تعیین صحت و سقم احکام او، بلکه وسیله ای برای توجیه نظرات پیش ساخته او ست.

نی بوریا برای سعدی آلت دستی بیش نیست.

سعدی از نی بوریا نظرات خود را استخراج نمی کند، بلکه برعکس، به وسیله آن نظرات خود را توجیه می کند.

امپیریسم (تجربه گرائی) سعدی، امپیریسمی ناپیگیر، نیم بند و قلابی است.

سعدی شیاد است، تا تجربه گرا و حقیقت جو.

بد آموزی سعدی در همین جا ست.

سعدی جامعه ای از انسانهای بی اعتنا به حقیقت، پراگماتیست و اپورتونیست تربیت می کند.

 

ادامه دارد.