فریدالدین ابوحامد محمد عطار نیشابوری مشهور به شیخ عطّار نیشابوری
(۱۱۴۶ م/۵۴۰ ق – ۱۲۲۱ م/۶۱۸ ق)،
تحلیلی
از
شین میم شین
۲
در وصفِ تو، عقل، طبعِ دیوانه گرفت
جان تن زد و با عجز به هم خانه گرفت
چون شمع تجلّی تو آمد به ظهور
طاووسِ فلک، مذهبِ پروانه گرفت.
معنی تحت اللفظی:
عقل بسان دیوانگان قادر به توصیف تو نیست.
جان هم عاجز و درمانده است.
با روشن گشتن شمع تجلی تو، افلاک پروانه شدند.
مفاهیم مهم این رباعی عطار به شرح زیرند:
عقل
جان
تجلی
فلک
۱
عقل
سؤال این است که منظور عطار و عرفای خردستیز دیگر از عقل چیست؟
کسی که خردمند و خردگرا باشد، اصلا نمی تواند به مخاطب انتزاعی عطار ایمان داشته باشد.
برای ایمان اوردن به موجودات ماورای طبیعی از قبیل خدا و ارواح و اجنه و ملائکه و غیره باید پیشاپیش خانه عقل را به اتش کشید.
عرفان مکتب خردستیزی است.
مارتین لوتر عالی ترین نماینده مسیحیت پروتستان و مترجم انجیل به زبان آلمانی،
عقل را جنده شیطان نامیده است.
معلوم هم نیست که من ـ زورش از مفهوم جنده شیطان چیست؟
ظاهرا به نظر او شیطان بدبخت جاکش است و جنده ای به نام عقل دارد و با عرضه کردنش امرار معاش می کند.
سؤال فقط این است که کدام عیاشی حاضر به همخوابگی با عقل می شود.
عرفان فرمی از خردستیزی
http://hadgarie.blogspot.com/2010/08/blog-post_13.html
پایان
مذهبی در جهان یافت نمی شود که عرفان خاص خود را نداشته باشد.
برای اینکه بدون عرفان قلدر مآب راه دیگری برای اثبات صحت خرافات مذهبی وجود ندارد.
هدف عطار در این رباعی هم تحقیر عقل است.
در وصفِ تو، عقل، طبعِ دیوانه گرفت
منظورش این است که عقل قادر به وصف خدای کذایی حتی نیست.
چه رسد به درک و توضیح خدا.
توصیف
ساده ترین فرم معرفی چیزی است.
توصیف
معرفی سطحی و کودکانه ای از ظواهر چیزها ست.
ادامه دارد.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر