فرهنگ مفاهیم فلسفی (ر) روشنگری (تنویر) (۴۸)

 

پروفسور وینفرید شرودر

پروفسور دکتر کارل هاینتس بارک

برگردان

 شین میم شین

 

  روشنگری آلمان

ادامه

 

دوره دوم روشنگری آلمان

ادامه

 

۶۶

·    چون هگل توسعه تضادمند جامعه بورژوائی عصر خود را، روند گذار از فئودالیسم به سرمایه داری را به طور فکری مطرح می کرد و به حلاجی تئوریکی (نظری) آنها می پرداخت، توانست به آموزه توسعه تاریخی ـ دیالک تیکی  دست یابد که تعیین کننده فلسفه او بود.

 

۶۷

·    طرفداری هگل از نظام بورژوائی در حال پیدایش، ارزیابی مثبت او از توسعه ما بعد ترمیدوری به مثابه گشتاور تاریخی ضرور انقلاب فرانسه، خود در عین حال بیانگر محدودیت طرح فلسفی او و تمایلات توجیه گرانه او بود، که در سال های بلوغ او، قبل از همه در تفکر اجتماعی او نقش منفی بازی کرد و سبب شد که او را به مثابه متفکری محافظه کار ملامت کنند.

 

۶۸

·    به همین دلیل نیز دیالک تیک هگل، دیالک تیک ایدئالیستی توجیه گرانه ای است و نه همانند دیالک تیک مارکس و انگلس، دیالک تیک ماتریالیستی ـ تاریخی نفی کننده ای. (نفی دیالک تیکی)

 

۶۹

·    سیستم هگل به بخش های زیر تقسیم بندی می شود:

 

الف

·    منطق

ب

·    فلسفه

پ

·    فلسفه روح.  

 

۷۰

·    فلسفه روح شامل بخش های زیرین می شود:

 

الف

·    فلسفه حقوق

ب

·    فلسفه تاریخ

پ

·    استه تیک (زیبائی شناسی)

ت

·    فلسفه و مذهب و تاریخ فلسفه.

 

۷۱

·    آثار اصلی هگل به شرح زیر بوده اند:

 

الف

·    «فنومنولوژی روح» (۱۸۰۷ میلادی)

 

ب

·    «علم منطق» (۱۸۱۲ ـ ۱۸۱۶ میلادی)

پ

·    «دایرة المعارف علوم فلسفی» (۱۸۱۷ میلادی)

 

ت

·    «فلسفه حقوق» (۱۸۲۱ میلادی).

 

۷۲

·    درسنامه های او که بعد از رحلتش انتشار یافتند، به شرح زیر بوده اند:

 

الف

·    «زیبائی شناسی» (۱۸۱۸ ـ ۱۸۲۷ میلادی)

 

ب

·    «فلسفه مذهب» (۱۸۲۱ ـ ۱۸۳۱ میلادی)

 

پ

·    «فلسفه تاریخ» (۱۸۲۲ ـ ۱۸۳۱ میلادی)

 

ت

·    «تاریخ فلسفه» (۱۸۲۳ ـ ۱۸۲۶ میلادی).

 

۷۳

·    تفاوت قائل شدن میان متد دیالک تیکی و سیستم هگل، یعنی آموزه او در باره طبیعت و جامعه به مثابه فرم وجودی «ایده مطلق» بدان معنی نیست که میان متد و سیستم او پیوند ارگانیکی وجود ندارد، بلکه بدان معنی است که آندو برد تاریخی متفاوت دارند.

 

۷۴

·    سیستم هگل، بر خلاف دیالک تیک او، بر توسعه جامعه و بر توسعه شناخت نقطه پایان می گذارد و بدین طریق به عدول از درک دیالک تیکی طبیعت، جامعه و تفکر منجر می شود.

 

۷۵

·    اما علیرغم این، سیستم هگل از اهمیت بزرگی برخوردار است که انگلس به شرح زیر توضیح می دهد:

·    « همه اینها اما مانع آن نشد که سیستم هگل عرصه پهناور بی سابقه ای را در برگیرد که تا کنون هیچ سیستم دیگری دربرنگرفته است و مانع آن نشد که در این عرصه غنای فکری ئی توسعه یابد که هنوز هم که هنوز است، اعجاب انگیز است.»

·    (مارکس و انگلس، «کلیات»، جلد ۲۱، ص ۲۶۹)

 

ادامه دارد.