قرآن کریم از دیدی دیگر (سوره الأعراف ) (۵۲۰)

 

ویرایش و تحلیل

از

فریدون ابراهیمی

﴿وَكَتَبْنَا لَهُ فِي الْأَلْوَاحِ مِن كُلِّ شَيْءٍ مَّوْعِظَةً وَتَفْصِيلًا لِّكُلِّ شَيْءٍ فَخُذْهَا بِقُوَّةٍ وَأْمُرْ قَوْمَكَ يَأْخُذُوا بِأَحْسَنِهَا ۚ سَأُرِيكُمْ دَارَ الْفَاسِقِينَ﴾
[ الأعراف: ۱۴۵]

براى او در آن الواح هر گونه اندرز و تفصيل هر چيز را نوشتيم.

 پس گفتيم:

 آن را به نيرومندى بگير، و قومت را بفرماى تا به بهترين آن عمل كنند، به زودى جايگاه نافرمانان را به شما نشان دهم.

 

کریم

در این آیه، نزول ده فرمان به حضرت موسی را تشریح می کند:

ده فرمان در الواح توسط خود خدا تحریر می یابند و در اختیار حضرت موسی گذاشته می شوند.

﴿سَأَصْرِفُ عَنْ آيَاتِيَ الَّذِينَ يَتَكَبَّرُونَ فِي الْأَرْضِ بِغَيْرِ الْحَقِّ وَإِن يَرَوْا كُلَّ آيَةٍ لَّا يُؤْمِنُوا بِهَا وَإِن يَرَوْا سَبِيلَ الرُّشْدِ لَا يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا وَإِن يَرَوْا سَبِيلَ الْغَيِّ يَتَّخِذُوهُ سَبِيلًا ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَكَانُوا عَنْهَا غَافِلِينَ﴾
[ الأعراف: ۱۴۶]

آن كسانى را كه به ناحق در زمين سركشى مى‌كنند، زودا كه از آيات خويش رويگردان سازم، چنان كه هر آيتى را كه ببينند ايمان نياورند و اگر طريق هدايت ببينند از آن نروند و اگر طريق گمراهى ببينند از آن بروند.

 زيرا اينان آيات را دروغ انگاشتند و از آن غفلت ورزيدند.

 

کریم

در این آیه، جزم (دگم) دیرآشنای خود را تکرار می کند:

بشریت در قاموس کریم

دو دسته اند:

۱

سرکشانی که به اراده الهی ایمان نمی آروند و جزو گمراهانند.

 

۲
کسانی که به اراده الهی ایمان می آروند و جزو رستگارانند.

 

ایراد منطقی و استدلالی این آیه در جمله اخر است:

 زيرا اينان آيات را دروغ انگاشتند و از آن غفلت ورزيدند.

کریم که در جمله اول ، گمراهی و بی ایمانی و نافرمانی خلایق را به اراده الهی وابسته می داند، در این جمله به خود خلایق وابسته می سازد:

خلایق

بی اعتنا به اراده الهی در نهایت خود اندیشی و خودمختاری، آیات الهی را دروغ قلمداد می کنند.

می توان گفت که کریم در این آیه،

 نقش تعیین کننده

 را 

در دیالک تیک جبر (مشیت الهی) و اختیار (آزادی)

هم

 از آن جبر (مشیت الهی) می داند

و

هم

از آن اختیار (خوداندیشی و خود مختاری).

 

به عبارت دیگر

نه

 از آن جبر (مشیت الهی) می داند

و

نه

از آن اختیار (خوداندیشی و خود مختاری).

 

﴿وَالَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا وَلِقَاءِ الْآخِرَةِ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ ۚ هَلْ يُجْزَوْنَ إِلَّا مَا كَانُوا يَعْمَلُونَ﴾
[ الأعراف: ۱۴۷]

و اعمال آنان كه آيات ما و ديدار قيامت را دروغ انگاشتند، ناچيز شد.

 آيا جز در مقابل كردارشان كيفر خواهند ديد؟

معنی تحت الفظی:

دروغ قلمداد کردن آیات الهی و بی ایمانی به رستاخیز 

موجب بی محتوایی اعمال افراد می شود

و

اجر اعمال توخالی هم  ناچیز خواهد بود.

کریم

در این آیه،

دیالک تیک تئوری و پراتیک  

را

به شکل دیالک تیک نطر (دروغ دانستن آیات) و عمل بسط و تعمیم می دهد 

و

نقش تعیین کننده را به درستی از  آن پراتیک (عمل) می داند.

 

ایراد فکری و متدیکی کریم

 آنجا ست که محتوای اعمال را به اراده الهی وابسته می سازد و نه به محتوای عینی و واقعی خود اعمال و اراده خلایق.

 

کریم

ضمنا

به انکار عینیت و واقعیت اعمال می پردازد:

محتوای اعمال وابسته به اراده الهی قلمداد می شود.

یعنی

سوبژکتیویته (اراده الهی) جای اوبژکتیویته (عینیت، واقعیت، محتوای عینی و واقعی اعمال) را می گیرد.

 

می توان گفت که طرز تفکر (متد فکری) کریم، سوبژکتیویستی است.

 

سوبژکتیویسم  

امروزه یکی از مکاتب وسیعا رایج در مقیاس جهانی است.

 

فکر و ذکر و هم و غم رسانه های همگانی

همه جا و همیشه

 این است که ترامپ (سوبژکت) چه گفت، پوتین چه کرد، مرتس چه گفت، نتان چه کرد.

 

ادامه دارد.