دایرة المعارف روشنگری

وضعیت تراژیک کردها در روسیه‌ تزاری و اتحاد شوروی (2)

2012-01-28T07:29:00.000-08:00

سواران کرد در کوه های قفقاز

دکتر اسعد رشیدی
سرچشمه:
اخبار روز
www.akhbar-rooz.com

2
تلاش کردها در جهت کسب آزادی در نظام شوروی

• ساختار سیاسی امپراطوری ها بطورکلی متناسب است بارژیم سلطنت که‌ در راس هرم، امپراطورقرارمی گیرد.
• (روسیه‌، آلمان)

• و یا دارای حکومت های مشترکی است
• (امپراطوری بریتانیا)

• این ساختار متمرکزهرچه‌ گسترش بیشتری می یابد، به‌ همان اندازه‌ تضادهای درونی ناشی از ناهمسازی های ملی و فرهنگی آن تشدید می شود و تلاش به‌ خاطر کسب آزادی که ‌در فرایند جنبش های رهایی بخش ملی تبلو رمی یابد، به ‌عامل بنیادی در فروپاشی امپراطوری ها بدل می گردد.

• سقوط دو امپراطوری روسیه‌ و عثمانی در ابتدای قرن بیستم را می توان در این فورمول خلاصه‌ کرد.
• با پیروزی انقلاب اکتبر و فرمان لنین دایر بر برسمیت شناختن حق تعیین سرنوشت ملت های ساکن شوروی، ازجمله‌ ملت های قفقاز در تشکیل ساختار اداری و فرهنگی، کردها امیدوار بودند که‌ آروزوی دیرینه‌ شان مبنی بر احراز ساختار سیاسی ملی در نظام شوروی به‌ واقعیت تبدیل کنند.

• مدیریت سیاسی شوروی طرح به‌ انجام رساندن ساختارهای ملی در قفقاز را در دو مرحله‌ به‌ اجرا گذاشت:

الف

• مرحله‌ اول شامل ایالت های ملی می شد که‌ در آنها دولت خودمختار بوجود می آمد و سپس مناطق واستان های دیگر را در برمی گرفت.
• این طرح که‌ عنوان برادری، برابری و دوستی میان ملت ها به خود گرفت، به‌ ایجاد دو دولت سوسیالیستی، آذربایجان و ارمنستان منجر گردید و کردها را از حق برابر در ایجاد دولت کردستان محروم و آنها را در دو جمهوری تازه‌ ایجاد شده‌ پراکنده‌ ساخت و موجبات استحاله‌ آتی آنها را فراهم ساخت.

• تحت تاثیر پیمان نامه‌ سور (1920) که ‌به ‌کردها وعده‌ دولت مستقل کردستان داده‌ شده‌ بود، دولت شوروی در سال 1923 و هنگامی که‌ هنوز لنین زنده‌ بود، تاسیس کردستان سرخ در چهارچوب دولت سوسیالیستی آذربایجان شوروی را اعلام کرد.

• «در7 ژوئیه همان سال، کمیته‌ اجرایی دولت آذربایجان بر طبق بخشنامه‌ ای ایجاد منطقه‌ خودمختار کردستان در جوار مرزهای قرباغ را اعلام کرد»

• این اقدام از سوی شوروی به هدف جلب اعتماد و پشتیبانی میلیون ها کرد از نظام شوروی صورت می گرفت.

• رویدادهای آتی، از جمله‌ برچیدن کردستان سرخ، تبعید کردها و تنگ کردن عرصه‌ ی سیاسی علیه‌ آنها این واقعیت را اثبات نمود.

• در سال 1924 پیمان نامه‌ لوزان دولت ترکیه‌ را به‌ رهبری آتاتورک برسمیت شناخت و مفاد قرارداد سور، بویژه‌ ماده‌ 62 و 63، مبنی بر ایجاد دولت مستقل کرد را به‌ فراموشی سپرد.

• اوجگیری جنبش ملی در کردستان ترکیه ‌( 1924ـ 1925) به‌ رهبری شیخ سعید پیران واکنشی طبیعی بود، به‌ نادیده‌ گرفتن و پایمال کردن خواست های ملی آنان که‌ از سوی قدرت های بزرگ استعماری به‌ اجراگذاشته‌ شده‌ بود.

• جنبش کردها در ترکیه‌ نه‌ تنها توانست ضربه‌ های جدی بر دولت ترکیه‌ وارد آورد، بلکه‌ توانست پشتیبانی و همدردی کردها در سایر کشورها، از جمله‌، ایران، عراق، سوریه‌ و همچنین کردهای شوروی را جلب کند.

• دولت شوروی که‌ با اعطای کمک های مالی و نظامی به‌ تحکیم و قوام جمهوری ترکیه‌ کمک کرده‌ بود، از برسمیت شناختن خیزش کردها در ترکیه‌ سر باز زد و به‌ فشار دولت ترکیه‌ و نیز ناسیونالیست های آذربایجان در از میان بردن کردستان سرخ تسلیم شد و با این اقدام، خط بطلانی بر ادعاهای خود در پشتیبانی ازجنبش های آزادی بخش ملی کشید.

• "در جریان جنگ میان ترکیه‌ ومتفقین و بنا بر‌ گفته‌ ژنرال علی فؤاد جبه‌ شوی، فرستاده‌ مصطفی کمال به‌ مسکو، برنامه‌ کمک های شوروی به‌ ترکیه‌، شامل ده‌ میلیون روبل طلا و اسلحه‌ و مهمات لازم برای تجهیز سه‌ لشکر ترک بود."

• درسال 1930 کردستان سرخ ازصحنه‌ سیاسی ناپدید و به‌ ادامه‌ زندگی سیاسی این منطقه‌ خودمختار، که‌ بلحاظ تاریخی، اولین ساختار اداری و فرهنگی کردها در ابتدای قرن بیستم بود، پایان داده‌ شد.

با از میان رفتن کردستان سرخ فعالیت های سیاسی و فرهنگی کردها محدود گردید و زمینه‌ جذب و استحاله‌ فرهنگی و زبانی کردها در فرهنگ و زبان آذری از جانب دولت وقت آذربایجان گسترش یافت.

ادامه دارد

چاله ها و چالش ها (121)

2012-01-28T05:16:00.000-08:00

سیری در جهان بینی صمد بهرنگی (1)

دال

• می خواهم، نکته ای را در مورد نقطه نظرات اولدوز متذکر شوم.

شرط اول
اولش اين كه قصه ي مرا فقط براي بچه ها بنويسد، چون آدم هاي بزرگ حواس شان آنقدر پرت است كه قصه ي مرا نمي فهمند و لذت نمي برند.

• این نقطه نظر از زاویه دید اولدوز مطرح می شود.
• صمد می تواند با آن موافق باشد و یا نباشد.
• ظاهر امر بر موافق بودن او از این نقطه نظر دلالت دارد و شما هم بدرستی اشاره کرده اید.

• اما مسئله حواس پرتی بزرگترها حاوی نشانی از دنیای متفاوت کودکان و بزرگسالان است.
• این مسئله در فیلم ها و داستان های زیادی مورد بررسی قرار گرفته است.

• از جمله در صحنه ای از فیلم خانه دوست کجاست که بزرگتر ها در حال معامله اند و کودکی سؤال کننده را که در گیر مشکل پیدا کردن آدرس دوست خود می باشد، اصلا نمی بینند.
• این عدم آشنایی با دنیای کودکان با مشکلات خاص خودش چند بار در فیلم یاد شده، زیر ذره بین برده می شود.

• بنا بر این اولدوز حق دارد با توجه به عدم آشنایی بزرگتر ها با دنیای کودکان چنین بیندیشد.
• صمد بهرنگ هم با توجه به آشنایی اش با دنیای کودکان حق دارد با چنین دیدگاهی موافق باشد.
• اگرچه متن بوی ادبیات چریکی را به همراه دارد و خیلی مستقیم و کمی نا تراشیده موضوع را مطرح می کند.

شین میم شین

• خیلی ممنون از زحمت خواندن برداشت ما و نقد آن.

• اجازه بدهید برای پرهیز از خروج از موضوع نظرات شما را تجزیه و بعد تحلیل کنیم:

1
این نقطه نظر از زاویه دید اولدوز مطرح می شود.
صمد می تواند با آن موافق باشد و یا نباشد.

• حق اصولا با شما ست:
• نویسنده قصه می تواند با نظر کاراکتری از کاراکترهای قصه موافق باشد و یا نباشد.

• ولی باید توجه داشت که قصه هنوز شروع نشده.
• ما در این بخش تحلیل، نه با خود قصه، بلکه با مقدمه ای بر قصه اولدوز و کلاغ ها سر و کار داریم.

• صمد گربه را دم حجله ترور می کند و خواننده را خلع سلاح!

• اولدوز نه صحنه گردان ماجرا، بلکه آلت دستی برای او ست تا نظرات مخرب خود را از زبان دخترک معصومی به خورد خواننده دهد.
• صمد ـ به جرئت می توان گفت ـ که این «قصه های کودکان» را نه برای کودکان واقعا موجود، بلکه برای بزرگسالان کودک واره و عاجز از تفکر مفهومی می نویسد و منتشر می کند.

• تحلیل قصه های او نیز به همین دلیل بسیار دشوار خواهد بود.
• آدم نمی داند آنها را به عنوان قصه کودکان مورد تأمل قرار دهد و یا به عنوان قصه کودکان برای بزرگسان عاجز از خوداندیشی!

• نوشته های «استراتژیکی ـ تاکتیکی» اشرف دهقانی نیز ماهیتا فرقی با قصه های بهرنگ ندارند.

• تنها فرق فی مابین این است که اشرف نه برای کودکان، بلکه برای بزرگسالان کودک واره واقعا موجود می نویسند.

ظاهر امر بر موافق بودن او از این نقطه نظر دلالت دارد و شما هم بدرستی اشاره کرده اید.

• نه ظاهرا، بلکه واقعا چنین است:
• این نه موضع فکری اولدوز بیچاره، بلکه موضع فکری خود بهرنگ است و به هنگام تحلیل «قصه های» او خواهیم دید.

3
اما مسئله حواس پرتی بزرگترها حاوی نشانی از دنیای متفاوت کودکان و بزرگسالان است.

• یکی از خطرات گمراهی، بی توجهی به دیالک تیک استثناء و قاعده است که خود شما در جائی دیگر بدرستی مورد تأکید داده اید.

• بزرگسالان به اصطلاح «حواس پرت» نان روزانه خود و خانواده خود را از کام اژدهای مهیبی بیرون می کشند.
• سیر کردن شکم خود و کودکان خود در جامعه طبقاتی کار آسانی نیست و بزرگسالان برای این مهم، از جهنم تحقیر و توهین و تخریب جسمی و روحی می گذرند.
• یک سر و هزار سودا دارند.

• خود شما به احتمال قوی بهتر از ما می دانید.

• بزرگسالان اصولا و قاعدتا نمی توانند حواس پرت باشند.
• کمترین غفلتی همان و خرد شدن در منگنه جامعه طبقاتی همان!

• حواس پرتی بزرگسالان روی هم رفته پدیده ای استثنائی است که در پی خستگی جسمی و روحی بروز می کند.

• حواس پرتی کودکان اما امری قاعده مند و قانونمند است:
• روح کودک هنوز به زره تجربه و دانش زیست مجهز نگشته است.
• از این رو، بر خلاف ادعای بهرنگ، حواس پرتی کودکان قاعده است و نه بزرگسالان.

4
این مسئله در فیلم ها و داستان های زیادی مورد بررسی قرار گرفته است.

• حق با شما ست.
• این یاوه را صمد ـ بی تردید ـ از قصه سنت اگزوپری موسوم به «شازده کوچولو» به عاریه گرفته است.

• قصه شازده کوچولو یکی از تکخال های سرشته به فریب امپریالیسم است که با تیراژ غول آسائی و در فرم های مختلفی (کتاب، کاست، سی دی، فیلم، تئاتر، کارتن و غیره) در مقیاس جهانی وسیعا ترجمه، معرفی، تبلیغ، توزیع و مصرف شده است،، معروفتر از انجیل و قرآن و کاپیتال است!

• در این کتاب هم انسان در نهایت معصومیت و بیطرفی، تحقیر می شود و بزرگسالان به تندباد تمسخر بظاهر بجا و منطقی سپرده می شوند.

• سرمایه، نه تنها بلحاظ کمی غول آسا و نیرومند گشته، بلکه بمراتب بیشتر، بلحاظ کیفی توسعه یافته است.
• سرمایه امروز در مقایسه با اواسط قرن نوزدهم، با ساز و برگ مادی و معنوی بکلی دیگر و بغرنجتر، مستورتر و نامرئی تر مبارزه می کند:
• امروز عکس چه گوارا را سلطنت طلب ها و نئوفاشیست ها بر پرچم خویش نقش بندی می کنند و عکس استالین را سرتنت طلب ها!

• نیروهای طرفدار پیشرفت اجتماعی باید امروز به سلاح خوداندیشی نیرومندی تجهیز شوند، اگر هوای دفاع از سنگر آزادی را بر سر دارند.
• بیدارباش مدام الزامی است و غفلت جایز نیست!

5
از جمله در صحنه ای از فیلم خانه دوست کجاست که بزرگتر ها در حال معامله اند و کودکی سؤال کننده را که در گیر مشکل پیدا کردن آدرس دوست خود می باشد، اصلا نمی بینند.

• خوب این حقیقت امر که نمی تواند دلیل بر حواسپرتی بزرگسالان باشد:
• اگر فیلمساز کذائی به این نتیجه رسیده، باید به حال و روزش زار زار گریست.

• معامله کذائی بزرگترها با یکدیگر همیشه باید نه با حواس پرتی، بلکه با تمرکز دقت غول آسا جامه عمل پوشد:
• پای مرگ و زندگی خود و خانواده آنها در میان است!

• خود همین بی توجهی به سؤال کودک پرسنده دلیل بر حدت و دشت ستیزی است که میان دو طرف معامله شعله می کشد.

6
این عدم آشنایی با دنیای کودکان با مشکلات خاص خودش چند بار در فیلم یاد شده، زیر ذره بین برده می شود.

• اگر «عدم آشنایی با دنیای کودکان با مشکلات خاص خودش» به همین سان که مثال آوردید، زیر ذره بین نهاده شده باشد، «عدمش به ز وجود» خواهد بود.
• ولی باید لطف می کردید و فاکت های مشخص ارائه می دادید تا قابل بحث باشند.

7
بنا بر این اولدوز حق دارد با توجه به عدم آشنایی بزرگتر ها با دنیای کودکان چنین بیندیشد.

• شما بیشک قصه «اولدوز و کلاغ ها» را بدقت نخوانده اید.

• در این قصه نه خود صمد اهل اندیشیدن و تفکر است و نه اولدوز.

• کاراکتر متفکر در این قصه ننه کلاغه است:
• شعور ننه کلاغه بمراتب بیشتر از شعور صمد و اولدوز است، البته صمد متوجه طنز تلخ قصه خود نیست.

• علاوه بر این، کودک نابالغ چگونه می تواند باندیشد و قضاوت کند، آنهم در کشوری که بالغ شصت ساله ناتوان از تفکر است.
• کودکان در بهترین حالت تجارب، ساده زندگی روزمره خود را بطور مخدوش و دست و پا شکسته نمایندگی می کنند.

• روند تفکر روندی دشوار و عرقریز است و خیلی ها پس از هفتاد ـ هشتاد سال می میرند، بی آنکه لبی از چشمه تفکر تر کرده باشند.

• بیهوده نیست که حریفی، تفکر را رشک انگیزترین، عالی ترین و رهائی بخش ترین هنر بنی بشر می نامد.

8
صمد بهرنگ هم با توجه به آشنایی اش با دنیای کودکان حق دارد با چنین دیدگاهی موافق باشد.

• صمد بهرنگ با دنیای کودکان آشنا نیست.
• صمد بهرنگ جوانی بیست و چند ساله است و هنوز ساده ترین مفاهیم و مقولات دیالک تیکی را نمی شناسد.
• صمد حتی در فهم رساله امیر پرویز پویان مشکل داشت.

• برای آشنائی با جهان کودکان به سرمایه تجربی و معنوی هنگفتی از فلسفه، پداگوژیک، سوسیولوژی (جامعه شناسی) و پسیکولوژی نیاز است.
• صمد در اثر به اصطلاح تربیتی خود، با مخالفان مدرن تنبیه جسمی کودکان در مدارس در می افتد.
• نه، صمد با دنیای کودکان آشنا نبوده است، ایکاش حدس و گمان شما واقعیت می داشت.

9
اگرچه متن بوی ادبیات چریکی را به همراه دارد و خیلی مستقیم و کمی نا تراشیده موضوع را مطرح می کند.

• آثار صمد نه تنها به بوی چریکیسم کذائی آلوده است، بلکه همین فونکسیون را به عهده دارد.
• طرح ناشیانه مسئله به دلیل «فقر فلسفه» است.
• طرح نتراشیده نخراشیده یاوه های آنارشیستی ـ نیهلیستی کار آسانی نیست.
• خواهیم دید.

• با پوزش و با تشکر از زحمات تان!

پایان

تمرین تفکر مفهومی (11)

2012-01-28T02:39:00.001-08:00

سمبل خردمندی

شین میم شین

سعدی
( گلستان با ب ششم، ص 158 ـ 160)
طفلی بودم، که بزرگی را پرسیدم از بلوغ.
گفت :
در مسطور (در نوشته ها) آمده است، سه نشان دارد:
یکی پانزده سالگی و دیگری احتلام و سیم، برآمدن موی پیش.
اما در حقیقت، یک نشان دارد و بس:
آن، که در بند رضای حق جل و علا بیش از آن باشی، که در بند حظ نفس خویش.
هر آن کس، که در او این صفت موجود نیست، به نزد محققان بالغ نشمارندش.

• سعدی در دوران کودکی، در جستجوی تعریفی جامع برای مفهوم «بلوغ» بوده و از بزرگی تیزاندیش تعریفی دیالک تیکی دریافت می کند.

• او برای تعریف مفهوم «بلوغ»، دیالک تیک مادی و روحی (معنوی) را به شکل دیالک تیک بلوغ جسمانی و بلوغ روحی (معنوی) بسط و تعمیم می دهد و نقش تعیین کننده را از آن بلوغ معنوی می داند.

• هر سه معیار بلوغ در مسطور، معیارهای مادی و جسمانی بوده اند.

• معیار چهارم اما افشاره بغرنجی از دیالک تیک های متنوع، تعیین کننده و مهم ست:
• دیالک تیک رضای حق جل و علا و حظ نفس خویش است، با قائل شدن تقدم به رضای حق جل و علا!
• دیالک تیک رضای ایده مطلق و ارضای نیاز نفس خویش است!
• دیالک تیک طبیعت و جامعه است!
• دیالک تیک غریزه و عقل است!
• دیالک تیک خاص و عام است.
• و در عین حال، به معنی دفاع بی چون و چرا از خرد و فرمانفرمائی بی چون و چرای خرد است!

• حکم «در بند رضای حق جل و علا بیش از آن باشی، که در بند حظ نفس خویش»، به معنی بسط و تعمیم دیالک تیک غریزه و عقل به شکل دیالک تیک حظ نفسانی و پیروی از عقل است، ضمن مقدم دانستن عقل بر نفس، خدا بر خویشتن خویش، حوایج همبود بر حوایج شخصی، هومانیسم بر اگوئیسم:
• مقدم شمردن جامعه بر فرد در دیالک تیک فرد و جامعه است.
• مقدم شمردن خدا (توده مولد و زحمتکش) بر فرد، در دیالک تیک فرد و خدا (توده مولد و زحمتکش) ست.

• اهل تحقیق، بلوغ را در این دیالک تیک می بینند و لاغیر.
• نشانه بلوغ بنظر سعدی در مقدم دانستن عقل بر نفس است.

• بالغ کسی است که لذات نفسانی را برتر از لذات معنوی نداند و نیازهای نفسانی را تحت کنترل عقل خویش در آورد.

• در این رابطه است که انسان خود را از اجداد حیوانی اش متمایز می سازد.
• در این رابطه است که انسان از خطه حیوانی به عالم انسانی اعتلا می یابد.
• در این رابطه است که اوبژکت از حد و مرز اوبژکت وارگی پا فراتر می نهد و سوبژکت جامعه و تاریخ می شود، انسان می شود!

• اگر او حظ نفسانی را تحت کنترل و هدایت عقل قرار دهد، برتر از حیوانات شمرده می شود، ولی اگر ـ برعکس ـ لذات نفسانی را مطلق کند و عقل را تار و مار سازد، به انسانواره ای پست تر از جانوران تنزل می یابد، چون جانوران نیز دیالک تیکی از غریزه و عقل اند، که رشد و توسعه می یابد.

• ما اکنون، در آستانه قرن بیست و یکم، در عصر جاهلیت مدرن، با انسانواره ای از این دست مواجهیم.

• تخریب سیستماتیک خرد، اکنون در دستور روز بشریت اسیر سرمایه قرار دارد.

ما اکنون در دوران سیطره ایراسیونالیسم (خردستیزی) بی بند و بار و بی لگام و افسار به سر می بریم।

خدا آخر و عاقبت ما را به خیر کناد!

پایان

انسان (2)

2012-01-27T16:56:00.000-08:00

یوسف صدیق (گیلراد)
(۲۷ سپتامبر ۲۰۰۹)
(۵ مهر ماه ۱۳۸۸)
اخبار روز:
www.akhbar-rooz.com

• غرقه ی اشک و غرقه ی تردید،
• انسان
• کنار تالاب نیلوفرها می‌‌نشیند.

• دستی به خاک می‌‌ ساید و
• از خویش می‌‌پرسد:

• «چه اندازه دشوار است
• همزیستی بسان گیاهان،
• بودن بسان قطره باران؟»

• «چه اندازه دشوار است
• بازآفرینی تصویرهای بی‌ غروب
• در متن روشن آیینهء درون؟»

• «از «من» به «ما» رسیدن و
• آنگاه «من» شدن،
• چه اندازه دشوار است ؟»

*****

• بیدار می‌‌شوم.

• صبحی لطیف و
• عطر دل انگیز کاج ها.

• دستی به موهایم می‌‌ کشم .
• غبار نقره فرو می‌‌ بارد .

• از پشت کاج ها
• گویی
• نیلوفرها صدایم می‌‌زنند.

پایان

نقل قول هائی از لنین (4) (بخش آخر)

2012-01-27T16:03:00.000-08:00

برگردان یدالله سلطان پور

• پرولتاریا به توده رزمیدن می آموزد!
• پرولتاریا توده را به سوی پیروزی رهبری می کند!

• پیشداوری بیشتر از نادانی از حقیقت فاصله دارد!

• آنارشیسم به ایندیویدوئالیسم بورژوائی پا در هوا می گویند!

• مراجعه کنید به ایندیویدوئالیسم (فردگرائی) در تارنمای دایرة المعارف روشنگری

• همه کارگران برادرند و اتحاد مستحکم آنها یگانه ضامن آسایش و سعادت تمامی زحمتکشان و بشریت ستمکش است!

• فقط روشنی روابط متقابل می تواند ضامن موفقیت قراردادی برای نیل به آماج مشترک بعدی باشد!

• بیکاری گروگان اصلی کشورهای پیشرفته است!

• مذهب شراب بد مزه ای است که بردگان سرمایه خواست خود از زندگی نسبتا شایسته انسانی را در آن فرو می کنند!

• استحکام هر زنجیر را استحکام سست ترین حلقه آن زنجیر تعیین می کند!

• سوسیالیسم به مثابه سرمشق، مؤثر واقع می شود!

• هر نظام اجتماعی با حمایت مالی طبقه معینی تشکیل می گردد!

پایان

چاله ها و چالش ها (120)

2012-01-27T14:29:00.000-08:00

نگارستان

• ‫سلام

• در مورد صفحه آرایی وبلاگ زیبای تان یک تذکر داشتم:
• عکس ها ی تان بسیار زیبا ست.
• اما به عقیده من متن باید فقط با رنگ سیاه باشد.
• چون حواس از محتوای مطلب به رنگ معطوف می گردد و رشته کلام در ذهن رها می شود.
• بالا و پایین و حاشیه متن هر آرایشی را می پذیرد.
• جز خود متن که بهتر است که از هر زینتی پرهیز کند تا مضمون بالا بیاید و فرم در متن عمده نشود.
• البته این نظر من است.
• دخالت نبوده باشد.
• باز تکرار اینکه شعر بسیار زیبایی بود.

میم

• با سلام بر نگارستان گرامی و سپاس از اینکه نه تنها بر وبلاگ ما نظر انداخته اند، بلکه علاوه بر آن، در جهت رفع عیوب آن اندیشیده و کوشش کرده اند.

• ما سعی می کنیم، طبق معمول، تک تک نکات مورد نظر را مورد تأمل قرار دهیم:

1
عکس ها ی تان بسیار زیبا ست.

• عکس ها مثل تعاریف مقوله ها و بخش اعظم اندیشه ها نه به ما، بلکه به زحمتکشان دیگر تعلق دارند.
• ما فقط جسته ایم، برگزیده ایم، کپی و یا ترجمه کرده ایم.
• ولی حق با شما ست.
• خیلی زیبا و پرمحتوا هستند.

2
متن باید فقط با رنگ سیاه باشد.

• متن سیاه به تجربه ما کسالت آور است.
• رشد فنی برای بهسازی فرم مطلب، امکانات معینی را پدید آورده که برای انتقال بهتر محتوا و برای تفهیم بهتر آن باید به خدمت گرفته شوند.
• ما تبحر خاصی در این زمینه نداریم، ولی حتی الامکان تلاش می ورزیم.

3
چون حواس از محتوای مطلب به رنگ معطوف می گردد و رشته کلام در ذهن رها می شود!

• بیشک حق با شما ست!

• هدف ما نیز همین است:
• متوجه کردن خواننده به رنگ!

• بنظر ما فرم با محتوا رابطه دیالک تیکی دارد:
• فرم در این دیالک تیک همانطور که شما بدرستی اشاره می کنید، نقش ثانوی دارد، ولی همین نقش ثانوی در مقایسه با نقش تعیین کننده محتوا (مضمون)، نقشی غول آسا ست و چنان غول آسا ست که کمترین خدشه بر ان می تواند محتوا را بر باد دهد.

• مثال:
• از آثار شکسپیر، تئاترهای مختلفی تهیه شده، یعنی محتوای واحدی در فرم های مختلف عرضه شده است.
• خیلی از این کارها را نمی توان رغبت کرد و تماشا کرد، فهم محتوای نمایشنامه پیشکش!

• مثال دیگر از همین شعر:
• شعله‌ های ارغوانی دریا،
• بط های سرگردان
• با شاخه‌ های شکسته‌ ی باران
• در منقارهاشان می گریزند!

• این ارائه این بند شعر با رنگ سیاه یکدست است.

• منظور شاعر چیست؟

• ما در زبان فارسی بیشک یکصدم تبحر شما را نداریم.
• فارسی زبان مادری ما نیست.

• برداشت ما از این بند شعر ـ درست و یا نادرست ـ به شرح زیر است:
• شاعر بط های سرگردان را به شعله های ارغوانی دریا تشبیه می کند، که شاخه های درخت باران را کنده اند و در منقار گرفته و می گریزند:

• درست بسان پرندگانی که برای لانه سازی، شاخه های درختان و یا بوته های گیاهان و نوارهای رنگی را در منقار می گیرند و با خود می برند.

• ما بکمک رنگ ـ البته ناشیانه و با دست و پا چلفتی یک مبتدی ـ همین برداشت خود را به خواننده نشان می دهیم، به عبارت بهتر، قصد داریم من بعد، نشان دهیم، چون در آغاز کاریم و در حال آموزش!

• نتیجه کار این است:
• شعله‌ های ارغوانی دریا،
• بط های سرگردان
• با شاخه‌ های شکسته‌ ی باران
• در منقارهاشان می گریزند!

4
خود متن بهتر است که از هر زینتی پرهیز کند تا مضمون بالا بیاید و فرم در متن عمده نشود!

• ما شما را متأسفانه هیچ نمی شناسیم، ولی حدس می زنیم که از مضمون شعر، برداشتی بکلی متفاوت با ما دارید.

• ما محتوا (مضمون) را فلسفی معنی می کنیم:

• مثال:
• استکان چای می تواند فرم های کمرباریک، استوانه ای و غیره داشته باشد.

• محتوا (مضمون) آن اما چیست؟

• بنظر ما محتوای استکان را اتم های سیلیسیوم عمدتا و اتم های سرب و آهن و کبالت و نیکل و غیره به اندازه های بسیار ناچیز تشکیل می دهند.
• ماهیت استکان را اتم های سیلیسیوم تشکیل می دهند که بخش ثابت و تکرار شونده استکان است و استکان نمی تواند از آنها صرفنظر کند.

5
البته این نظر من است، دخالت نبوده باشد!

• چه بهتر از این که کسی دوست صاحب نظر داشته باشد.

• نظر داشتن عمدتا نشانه خودمختاری و خوداندیشی انسان ها ست.
• و دخالتگری نشانه باور به فلسفه روشنگری است، نشانه متکلم بودن و بر وضع موجود ـ در هر مقیاس و عرصه ـ شوریدن است.

• آلترناتیوی برای روشنگری وجود ندارد.
• باید از دخالت روشنگرانه استقبال کرد.

• به عنوان مثال:
• اگر شما در این مورد ابراز نظر نکرده بودید، چگونه می توانستیم به تفکر بپردازیم و نظرات شما را مورد تأمل قرار دهیم و ضمنا نظرات خود رابه بحث بگذاریم؟

• ما چاره ای جر دخالتگری روشنگرانه نداریم.
• بهترین معلم انسان ها، انسان ها هستند.
• پرمحتواترین کتاب ها نیز محصول کار مادی و معنوی (فکری) انسان ها ست.

6
باز تکرار اینکه شعر بسیار زیبایی بود!

• این تمامت نظر شما در باره فرم و مضمون این شعر است و تقریبا نظر نیست.

• شما برداشت احساسی ـ عاطفی خود را در قالب این حکم می ریزید و ابلاغ می کنید:
• چیزی در باره فرم و محتوای شعر به شنونده نمی دهید.

• ما خوشحال می شویم، اگر کسی به هماندیشی همت کند و برداشت های ما را تعمیق بخشد، تصحیح کند، رد و یا اثبات کند.
• تا حالا هر صاحب نظر جسوری در حد همین فرم نگارش ما نظر داده است و لاغیر.
• گیرم که خود بهتر از هیچ است.
• خیلی خیلی ممنون!

پایان

مرگ شاعر (2)

2012-01-27T08:13:00.001-08:00

میله‌ی سرد پنجره‌ ای را در پنجه‌ های عرق کرده‌ ام می فشارم و سعی می کنم، پرده‌ی تاریکی را که در باد می لرزد، بکاوم!
اما چیزی جز هوهوی باد و آهنگ مکرر چرخ هائی که بر آهنی سرد سائیده می شوند، به گوش نمی رسد!
تنها تاریکی است که مواج و آرام، شب را از پوست این هیولای آهنی جدا می کند.

دکتر اسعد رشیدی

• خیابان دراز و تنگ را بالا می روم.

• دعوت نامه ‌ای را که هفته‌ی پیش دریافت کرده بودم از جیب در آوردم و دوباره با دقت سرجایش قرار دادم.
• خیابان خلوت را ردیف چنارها از دو سو درمیان گرفته بود.
• نسیم کوتاهی میان برگ های سبز و شاداب شان می وزید و به آرامی تکان شان می داد.

• راهم را به طرف ساختمان پنج اشکوبه ‌ای که در انتهای خیابان قد برافراشته بود، کج کردم.
• عرق شور و سوزانی را که روی پلک هایم سنگینی می کرد، پاک کردم و دکمه‌ ی پیراهن آبی نخ نمایم را که به سپیدی می زد، باز کردم و دوبار و چند بار چشم هایم را مالیدم.
• حس کردم سرم گیج می رود و این موجودات عجیب و غریب سیاه رنگی که هرازگاهی پیدا و گم می شوند، باید از ضعف و گرسنگی باشد.
• قدم هایم را قدری کند کردم و لحضه‌ای ایستادم و تمام نیرویم را در چشمانم متمرکز کردم.

• باور کردنش دشوار بود.
• اما من او را هیچگاه از نزدیک ندیده بودم.
• چرا قدش به نظر کوتاه می آید؟

• ببین چه قدر با تأنی گام بر می دارد.
• تو این گرما چرا دکمه ‌های این کت سرمه ‌ای لعنتی را اینطوری سفت بسته!

• اما نه این خودش است، سبیل هایش برق می زند و موهای براق و سیاه و پر پشتش را درست مثل عکس هایش به عقب شانه کرده است.

• دو جوان، سوار بر موتورسیکلت با سر و صدا طول خیابان را پیمودند.
• جلو در ورودی ساختمان بهم رسیدیم، انگار من را دیده بود که هاج و واج در چند قدمی اش ایستاده ‌ام.

• لبجندی زد:
• «سلام آقای عزیز.»

• حالا دیگر مطمئن شده بودم که خودش است.

• نسیم سوزناکی ناگهان به درون کوپه هجوم آورد.
• کلاه سرمه ‌ای مهماندار با حاشیه های قرمزی که بر لبه ‌اش نقش بسته بود، در آستانه در ظاهر شد و سپس با کشاندن تنه‌ی گرد و مدورش، توده‌ی هوای سردی را درون کوپه هل داد:
• چای خواستید خبرم کنید.

• لبخند بی روحش را فرو داد، خم شد و استکان خالی چای را از روی میز بلند کرد و بی صدا در کوپه را پشت سرش بست.

• می خواهم سرم را روی بالش نرمی که ملافه‌ های سفیدش را تازه عوض کرده‌اند، بگذارم و پاهایم را دراز کنم و بخوابی عمیق فرو روم، اما این خیالپردازی بیهوده را مثل بقیه‌ی چیزهای بی مصرف در گوشه ‌ای از ذهنم برای روز مبادا انبار می کنم.
• از جا بلند می شوم و شال سیاه پشمی را دور گردنم گره می زنم و به پالتو مندرسم نگاهی می اندازم.

• با وحشت قدمی به عقب بر می دارم جرئت نمی کنم به جیب گشادش که مثل دهان بدون دندانی به روی من می خندد نگاه کنم.

• در را باز می کنم، راهرو غرق سکوت است.

• میله‌ی سرد پنجره‌ ای را در پنجه‌ های عرق کرده‌ ام می فشارم و سعی می کنم پرده‌ی تاریکی را که در باد می لرزد، بکاوم.
• اما چیزی جز هوهوی باد و آهنگ مکرر چرخ هائی که بر آهنی سرد سائیده می شوند، به گوش نمی رسد.
• تنها تاریکی است که مواج و آرام، شب را از پوست این هیولای آهنی جدا می کند.

• تنه ‌ام را به دیواره‌ی کوپه تکیه می دهم و چشمانم را به آرامی بر روی هم می گذارم.

• « شاعر اینجا کنار من بشین. »

• پیک کوچک لبالب از عرق را به دستش دادم.

• باران خیابان را شسته بود و پنجره را رو به ساختمان بلند و ده اشکوبه ‌ای که چراغ هایش در دوردست می سوختند، گشوده بود.
• نسیم پائیزی لامپ کوچک و بی رمقی را که از سقف اطاق آویزان بود، به آرامی می لرزاند.

• «از این سالاد و سوسیس روسی خیلی خوشم میاد. »

• به پشتی صندلی تکیه داد و با دستمال سفیدی لب و سبیلش را پاک کرد.

• «اولین بار من شما را در شورا دیدم، یادتان هست؟»

• سالن با صدای بم و گیرایش آرام گرفت.

• به آذین با چهره ‌ای برافروخته که نگرانی در آن موج می زد، سخنان کوتاهی در باره آنچه که در کشور می گذشت، بیان کرد و دست آخر از حضار خواست که او را از شرکت در هیئت دبیران معاف کنند.

• «خاطرت هست؟»

• روی مبل قرمز رنگ و رو رفته‌ای که تارهای نازک و پلاسیده ‌اش از لای آستر سیاه رنگی بیرون زده بود، جابجا شد.
• آهی کشید و عینک زمخت و سیاه رنگش را به چشم زد.

• « بده خودم بخوانم.»

• کاغذ شطرنجی را از دست های لرزان من قاپید.
• لب هایش می لرزید و هرازگاهی سرش را به چپ و راست تکان می داد.

• «این کمپوزیسیون را اینجا ناتمام ول کرده‌ای، آها...
• این وزن...آها
• این شد.
• این را باید اصلاح کنی شاعر ... »

• واژه‌ی شاعر را من سال ها پیش از دهان او شنیده بودم.

• اواخر دی ماه، برف ها داشتند ذره ‌ذره آب می شدند، اما سرما همچنان بیداد می کرد.

• پنجره‌ی اشکوب پنجم رو به رودخانه‌ی نوا باز می شد.

• نوا تاب برداشته بود و پشنگ های سفید رنگی را به اطراف می پراکند.

• هن وهن کنان از پله‌ ها بالا رفتم.
• دکمه‌ های پالتو ام را که خز مصنوعی خاکستری رنگی یقه ‌اش را زینت می داد، با دستپاچگی بسته بودم و شال سیاهرنگی را دور گردنم محکم پیچیده بودم.

• در را صاحبخانه گشود و خود قدمی به عقب برداشت و با بی تفاوتی اجازه داد که وارد اطاق کوچکی شوم که از بوی سیگار و الکل انباشته بود.
• حاضران گرد میز بزرگی گرد آمده بودند.

• تا چشمش به من افتاد، نیم خیز شد:
• «شاعر بیا اینجا پهلو دست من بشین.»

• اشاره کرد به سه پایه‌ی بی مصرف کوچکی که به دیوار زرد رنگی تکیه داده شده بود.

• این اولین باری بود که مرا با لفظ شاعر خطاب می کرد.

• حضار سرهای شان را که کمی هم گرم شده بود، به طرف من برگرداندند و لحظه‌ای خاموش به من نگاه کردند که کلاه از سر گرفته و از سرما می لرزیدم.

• اگرچه اسم و رسم من را می دانست و از "مسئولیت" حزبی من آگاه بود، اما از آن روز به بعد هیچگاه مرا با نام واقعی ام خطاب نکرد.

• «بله خاطرم هست.»

ادامه دارد

خود آموز خود اندیشی (33)

2012-01-27T07:06:00.000-08:00

شیخ سعدی (1184 ـ 1283 و یا 1291)

نه اندیشه مادرزاد وجود دارد و نه اندیشیدن مادرزادی
اندیشیدن را باید مثل هرعلم، در روندی دشوار فراگرفت
ما به سوی آنچه دانش زمانه مان نموده، می رویم!
شین میم شین

باب دوم بوستان
در احسان

حکایت
2
بخش دوم

• گره بر سر بند احسان مزن
• که این زرق و شید است و آن مکر و فن

• زیان می کند مرد تفسیردان
• که علم و ادب می فروشد به نان

• کجا عقل، یا شرع فتوی دهد
• که اهل خرد دین به دنیا دهد؟

• ولیکن تو بستان، که صاحبخرد
• از ارزانفروشان به رغبت خرد.

حکم اول

• گره بر سر بند احسان مزن
• که این زرق و شید است و آن مکر و فن

• سعدی در این حکم، به تبلیغ احسان و دستگیری از بینوایان می پردازد.
• احسان یکی از پایه ای ترین تئوری های اجتماعی سعدی و حافظ است.
• احسان برای سعدی و حافظ از اهمیت تعیین کننده برخوردار است.

• چرا و به چه دلیل؟

• چرا باید ایدئولوگ های فئودالیسم و بنده داری این چنین به ضرورت احسان پافشاری کنند؟

• این موضعگیری سعدی و حافظ در نگاه سطحی، بوی هومانیسم می دهد.

• مگر می توان در محتوای هومانیستی دستگیری از بینوایان تردید داشت؟

• ولی حقیقت قضایا همیشه آن نیست که در نگاه سطحی به نظر می رسد.
• اگر ماهیت چیزها، پدیده ها و سیستم ها در نگاه سطحی کشف می شد، دیگر لزومی برای علوم وجود نمی داشت.

• سعدی و حافظ از احسان دفاع می کنند، درست به دلیل اینکه طرفدار حفظ و تحکیم وضع موجود اند.

• ما در فرصتی دیگر دیالک تیک احسان را مورد بررسی همه جانبه قرار خواهیم داد.
• خواننده می تواند در این زمینه به خوداندیشی روی آورد و در تکمیل تحلیل بعدی ما مددکار ما باشد.

• حال باید به این پرسش پاسخ بیابیم که چرا پرهیز از احسان «زرق و شید» (ریا و تزویر و سالوس) است، ولی احسان، مکر و فن (حیله و خدعه و هنر و کلاهبرداری) است و ضمنا ستوده است؟

• پرهیز از احسان و بی اعتنائی به خیل بینوایان از آن رو زرق و شید (ریا و تزویر) است که توانگر به جای احسان به اطاعت و عبادت روی می آورد، به قول حافظ زاهد و شیخ و پارسا و صومعه نشین و غیره می شود.

• به زبان ساده، مؤمنی که نماز می گزارد و روزه می گیرد و پارسائی پیشه می کند، اگر خیرات ندهد، خوان یغما برای بینوایان نگسترد، فردی سرتاپا ریاکار و مزور است و نماز و روزه و پارسائی را برای عوامفریبی مورد سوء استفاده قرار می دهد:
• عبادت بجز خدمت خلق نیست!
• عبادت معنائی جز احسان ندارد!
• عبادت بدون دستگیری از بینوایان، حرف مفت است!

• اکنون تا حدودی می توان به منظور خواجه شیراز از مقولات دیرآشنای «ریا»، «تزویر»، «سالوس»، «زرق»، «شید» و غیره و به محتوای حقیقی احکامی از قبیل «عبادت بجز خدمت خلق نیست» پی برد!

• کشف این پاسخ دشوار نبود.

• دشوار پیدا کردن پاسخ به این پرسش است که چرا «احسان به معنی مکر و فن» (خدعه و حیله و هنر و کلاهبرداری) است؟

ویلیام جیمز (1842 ـ 1910)
روانشناس، فیلسوف پراگماتیست آمریکائی
مؤسس روانشناسی آمریکائی
استاد دانشگاه هاروارد
آثار:
پراگماتیسم: نامی جدید برای طرز تفکر های قدیم
معنای حقیقت

• برای دریافت پاسخ به این پرسش باید به محضر حضرت ویلیام جیمز ـ فیلسوف امپریالیسم هار ـ شرفیاب شد.
• باید با پراگماتیسم آشنا شد.

• مراجعه کنید به پراگماتیسم در تارنمای دایرة المعارف روشنگری

• آنگاه می توان فهمید که چرا برای درک چیزها، پدیده ها و سیستم ها به کلنجار مفهومی، به آشنایی با مفاهیم فلسفی نیاز مبرم است؟

• سعدی طبقه توانگر (بنده داران و اشراف فئودال و دربار) را مثل کف دستش می شناسد و به پسیکولوژی و ایدئولوژی و رسم و راه زیست آنها وقوف کامل دارد.

• او بخوبی می داند که توانگران بدون ستد چند برابر، دادی نمی دهند.

• سود در معامله برای آنها به تقدس مقدس ترین مقدسات است!

• از این رو ست که سعدی به استدلال پراگماتیستی روی می آورد:
• احسان یعنی مکر و فن!
• احسان یعنی پشیزی دادن و بهشتی ستاندن!
• احسان یعنی حیله بکار بردن، کلاه سر طرف معامله گذاشتن!

• ما قبل از همه، نظری به پراگماتیسم می اندازیم، پراگماتیسمی که ویلیام جیمز به عنوان کشف خود به خورد بورژوازی واپسین خواهد داد و در واقع می شد، شخص شخیص سعدی را بانی و مخترع ان قلمداد کرد.

• از نقنطه نظر پراگماتیسم، سودمندی معیار معیارها (فریدون تنکابنی) ست.

• معیار حقیقت احکام بنظر پراگماتیسم، نه در انعکاس راستین واقعیات امور، بلکه در سودمندی نهفته در آنها ست:
• از نقطه نظر پراگماتیسم، حقیقت «درخود» وجود ندارد، هرکس حقیقت خود را دارد.
• امر واحدی می تواند در آن واحد حقیقت باشد و نباشد.
• تعیین کننده در این میان، نه خود آن امر، بلکه سودمندی و زیانباری آن است.

• قتل عام مردم یک شهر اگر برای امپریالیسم سودمند باشد، خوب و ستوده و مقدس است و فقط در صورتی بد و قابل انتقاد و عیبگیری خواهد بود، که زیانبار باشد.
• هدف مهم است، نه وسیله.
• هدف وسیله را توجیه می کند.

• سعدی برای اقناع طبقه توانگر، درست همین استدلال را تحویل آنها می دهد:
• احسان خوب است، برای اینکه سودآور است!
• احسان به همان خوبی و مشروعیت است که کلاهبرداری، مکر و فن خوب و مشروع و ستوده است!

• دیالک تیک احسان در قاموس سعدی، همان دیالک تیک داد و ستد است، دیالک تیک تعویض و مبادله متاعی به ازای متاعی دیگر است.

• در فلسفه سعدی، قانون دیالک تیکی داد و ستد، فراگیرترین دیالک تیک هستی است و حتی خدا هم باید بدان تمکین کند و می کند.

• سعدی اکنون از داد و ستدی سخن می گوید که تفاوت داد با ستد از زمین تا آسمان است.
• راز مکر و فن و کلاهبرداری در همین تفاوت غول آسا ست:
• احسان در قاموس سعدی داد و ستدی است که برای دهنده (نیکوکار) سود و ستدی چندین ده برابر داد به دنبال می آورد.

• سود و ستد چندین ده برابر نیز معنائی جز مکر وفن و خدعه ندارد:
• نیکوکار با احسان خویش بر سر طرف مقابل کلاه گل و گشادی می گذارد، سود بادآورد کلانی به جیب می زند و به ریشش حسابی می خندد!

• اما طرف معامله در این میان کیست که سرش کلاه گذاشته می شود؟

• ما به این پرسش در شماره بعدی پاسخ می یابیم.

اگر خواننده ای پیدا شد و زحمت خوداندیشی به خود داد و پاسخی داشت، از دریافتش شاد خواهیم شد!

ادامه دارد

انتشار بیستمین گاهنامه «مجله هفته»

2012-01-27T02:52:00.000-08:00

بیستمین گاهنامه «مجله هفته» با مطالب زیر منتشر شد:
مجله هفته

• مارکسیسم بدون لنین؟
• تقدیر ساختارگرای آلتوسر و پیآمدها

• بازخوانی تجربه های جنبش اعتراضی مردم ایران در پیوند با مناسبات جهانی
• ۳۲ سال در زندان اسرائیل

• ایدئولوژی کولاک زاده های وطنی
• یادداشت های روزانهٔ چه گوارا

• پیشنهاد اصلاحیه قانون کار، چرا؟
• “من می ترسم ، پس من هستم!
• ”نگاهی به اگزیستانسیالیسم کیرکگارد، کامو و سارتر

• زمانی برای مستی چلبی های ایرانی
• جنگ ارزی؟ آری

• انسان، طبیعت ومحیط زیست
• درآمدی بر “فلسفه طبیعت”مارکس

• شصت و سه سال بعد از واقعه “نکبت”:
• کالبد شکافی مسئله فلسطین و راه کار حل آن
• دیالک تیک ایدئال - رئال (واقعی)

• دیالک تیک امکان و واقعیت
• تزیینکاران لباس:
• پراکنده ترین و بی حقوق ترین کارگران بخش پوشاک و لباس

• باغ آلبالو
• برخی نمودهای امپریالیسم

• کشاورزی ایران و حذف یارانه ها
• بازخوانی اختلاس بزرگ: زمینه ها و روایت

• مسئله انسان پس از مارکس
• وضع کنونی زنان افغانستان

• آیا ولادیمیر لنین فیلسوف بود؟
• سایه دراز اوبژکتیویسم:
• در زمینه پارادوکس های «خوانش نوین مارکس»

• آموزش ایدئولوژی
• اسلاوی ژیژک و نگرشی روانکاوانه به سینما

• مدرنیته، مارکس و وبر
• ازسرتاپای سرمایه داری خون و کثافت می بارد!

• حرفه ای ها و آماتورها
• نفس کم آورده ام

• دیکتاتور
• ما از آن دلشدگانیم که دلبر گیرند!

هیاهوی تبرها

2012-01-27T01:10:00.000-08:00

لته‌ های گریزان نور را می بینم ـ بی اعتنا به ‌همهمه‌ طوفان ـ ‌به ریشه‌ ی سپیدارها می تابند!

دکتر اسعد رشیدی
سرچشمه:
اخبار روز
www.akhbar-rooz.com

• پشت به ‌باد
• رو به ‌دریا ایستاده‌ام

• تسمه‌ های باریک و بلند نور
• از شانه‌ های افق می گذرند.

• پژواک نهان واژه‌ ها
• پس نرده‌ های لرزان باران
• آرام گرفته‌ اند،

• و باد شوخ
• پستان نارس نارنجستان را می لرزاند.

• زنج آوای غوکان را می شنوم

• از پهنای دشت سُر می خورند
• فرومی شوند
• درظلمات تالابی در مه‌.

• تو باید آوازی خوانده ‌باشی
• بر لب های خیسی که ‌در آفتاب می درخشند.

• پشت به ‌باد
• رو به ‌دریا ایستاده‌ام

• لته‌ های گریزان نور را می بینم
• بی اعتنا به ‌همهمه‌ طوفان،
• به ‌ریشه‌ ی سپیدارها می تابند.

• می بینم،
• شعله‌ های ارغوانی دریا،
• بط های سرگردان
• با شاخه‌ های شکسته‌ ی باران
• در منقارهاشان می گریزند،

• موج ها گُر گرفته ‌اند
• تن به ‌ساحل نیلی می کوبند،
• آفتاب پنهان می شود
• در ملافه‌ ی چرکین و مرطوب ابر.

• آه‌، نگویید، نگویید،
• این بسترخون آلوده‌
• سرنوشت شکفتن دانه ‌ی اناری است
• که ‌از تب شبانه ‌ای می سوزد،
• لهیب فروزان انارستان را نمی بینید!

• نمی بینید،
• انبوه ‌پرشمار تبرها
• که ‌به‌ هیاهو
• ازسویه‌ ی دلگیرجنگلزار بازمی گردند!

• نمی بینید،
• ترس کودکانه ‌ی ماه‌
• که ‌از ‌دامان هزارپاره‌ی رسوای شب گریخته‌‌ است!

• پشت به ‌باد
• روبه ‌دریا ایستاده‌ام

• همه‌ی فانوس های جهان
• برسینه ‌ام می سوزند.

پایان

کمونیست ها امروز (15)

2012-01-27T00:20:00.000-08:00

طرح از طراح ارجمند مجله هفته

پروفسور هانس هاینتس هولتس

(حزب و جهان بینی آن)
برگردان یدالله سلطان پور

از آنجا که شعور طبقاتی و همبستگی کارگری بطور خود به خودی تشکیل و حفظ نمی شود،
از آنجا که شعور طبقاتی و همبستگی کارگری ببرکت شناخت موقعیت طبقاتی عام رشد می کند و تحکیم می یابد،
بنابرین، تئوری، یعنی جهان بینی علمی گشتاور مرکزی، اصلی، صرفنظر ناپذیر و تعیین کنندهء پراتیک است!

بخش پنجم
وظایف مبرم تئوری امروز!

4
چهارمین وظیفه مبرم

• کمونیست ها در نخستین تلاش برای ساختمان سوسیالیسم، توانستند از انتقاد از سرمایه داری، عملا و بلاواسطه به ساختمان مرحله به مرحله جامعه نوین اقدام کنند.
• آنها اکنون پس از شکست تلاش اول، به توضیح مستدل آماج های سیاسی خود نیاز مبرم دارند، که باید از حد انتقاد از نواقص و عیوب سرمایه داری فراتر رود.
• آنها باید حداقل، داربست و چارچوب عام جامعه سوسیالیستی را و شیوه عملکرد آن را طرحریزی کنند، تا نگویند که «مدل» آنها بلحاظ تاریخی کهنه شده است.

• اما هر دیالک تیسینی می داند که کیفیت نو، تنها و تنها بمثابه «نفی معین» فرماسیون کهنه می تواند تعریف شود.
• این بدان معنی است که پیش شرط گذار به سوسیالیسم، در زمینه نکات یاد شده، عبارت است از تحلیل انتقادی ساختار سرمایه داری معاصر و تضادهای درونی آن.

• پس کمونیست ها به یک تئوری از اقتصاد سیاسی سرمایه داری معاصر نیاز مبرم دارند.
• این تئوری باید به طرح این سؤال بپردازد، که آخر و عاقبت انباشت سرمایه که با سرعت روز افزون افزایش می یابد و همزمان در متروپول ها قدرت خرید مردم کاهش می یابد و در کشورهای وابسته ذلت و بی خانمانی تشدید می شود، آن سان که اکنون نصف بشریت خانه خراب شده، چه خواهد شد؟
• اینکه انباشت سرمایه هرچه بیشتر به شکل عملیات مالی و نه بمثابه نتیجه اعتلای راندمان تولید تحقق می یابد، نشاندهنده مرحله جدیدی در بحران سرمایه داری است.
• تضاد اصلی سرمایه و کار، اکنون چه فرم حرکتی کسب کرده است و خود را در کدامین مؤسسات اجتماعی آشکار می سازد؟
• تشدید تضاد ضرور میان اقتصاد سرمایه داری بر شرایط حفاظت از محیط زیست چه تأثیراتی بجا خواهد گذاشت؟
• استراتژی های سیاست زدائی که سبب فروکش مبارزه طبقاتی می شوند، کدام اند؟
• طبقه کارگر باید کدام فرم های سازمانی را توسعه دهد، تا جلوی بین المللی کردن سرمایه را سد کند؟
• سؤال بسیار است و پاسخ، تا کنون، اندک.
• شکی نیست که پاسخ ها را نمی توان در تاکتیک های هرازگاهی سیاست روز پیدا کرد.
• برای کشف پاسخ، به طرح تئوریکی نیاز مبرم هست.
• واقعیت عینی باید در طرح تئوریکی نه با توصیف نمودها و پدیده ها، بلکه با تدوین جزء به جزء و بی کم و کاست مقوله ها قابل شناخت گردد.

• مراجعه کنید به دیالک تیک نمود و بود (پدیده و ماهیت) در تارنمای دایرة المعارف روشنگری

5
پنجمین وظیفه مبرم

• به سبب شفاف نبودن ساختارهای تعیین کننده، که بوسیله آنها روندهای اجتماعی در مسیرهای بظاهر مقدر منحرف می شوند، به سبب مانورهای منحرف کننده و فونکسیون های گمراهساز صنایع فرهنگی، نقش شعور برای جنبش انقلابی بمراتب بزرگتر از قبل شده است.
•
• شعور، یعنی کلنجار مفهومی، تا شناخت بغرنجی وساطت های پنهان در ورای هاله بی واسطگی امکان پذیر گردد و بعد تصمیمات لازم از موضع طبقاتی اتخاذ شود، موضعی که از آنجا مبارزه رهبری می شود.
• شعور، اما در تحلیل نهائی، عبارت است از پروژکسیون عام درک شده به محتواهای تجارب زندگی و منافع شخصی سوبژکتیف خود.
• بدون جبر انقلاب (هرتسن)، بدون جبر دیالک تیکی انقلاب، بیواسطگی تجارب زندگی نسبت به پلورالیسم (تعدد) سوبژکتیویسم های خنثی گر، بدون ترجمه شرایط خاص، از جبر چیزی جز کلیشه (شماتیسم) توخالی و بی محتوا باقی نمی ماند.

• شاهراه دیالکتیک دو سویه است:

• عمل فردی گشته سوبژکت انسانی به درجه عامیت مفهوم اعتلا داده می شود و در مبارزه طبقاتی لغو می شود، یعنی همزمان حفظ و نفی می شود.

• عامیت مفهوم، اما در فردیت هستی فردی عیان می گردد و تحقق می یابد.

• به قول هراکلیت، «راه رفته و برگشته یکی است!»

• این راه را، اما دو بار باید طی کرد.
• باید رفت و برگشت، تا دیالک تیکیت حقیقت، وحدت تئوری و پراتیک قوام یابد.

• در دوره شکست، هسته حزب کمونیست آلمان، خود را حفظ کرد و بار دیگر گرد آمد.

• اینکه از این هسته، دوباره جنبشی قوام یابد و رأس طبقه کارگر را تشکیل دهد، بسته به این است، که بتوانیم، بدون داشتن توهم و بدون تسلیم طلبی، به خاطر جامعه سوسیالیستی دیگری و نوینی به پیکار برخیزیم.

• برای شناخت آماج ها و برای تعیین راه، بدون همرنگ سازی اوپورتونیستی خویش به عناصر زیر نیاز مبرم است:

• به دقت تئوری

• به ماتریالیسم تاریخی

• به دیالک تیک

• به مارکسیسم ـ لنینیسم

• از آنجا که شعور طبقاتی و همبستگی کارگری بطور خود به خودی تشکیل و حفظ نمی شود، از آنجا که شعور طبقاتی و همبستگی کارگری ببرکت شناخت موقعیت طبقاتی عام رشد می کند و تحکیم می شود، بنابرین، تئوری، یعنی جهان بینی علمی، گشتاور مرکزی، اصلی، صرفنظر ناپذیر و تعیین کننده پراتیک است.

• طبقه کارگر تنها ببرکت یک جهان بینی مشترک می تواند بر پراکندگی و تفرقه خویش، که از مناسبات سرمایه ناشی می شود، غالب آید.

• حزب کمونیست آلمان، در سال ۱۹۹۳، ۱۵ سال بعد از پلنوم مانهایم، تزهای برنامه ای پیشین را پذیرفت و بر این پایگاه جهان بینی قد برافراشت.

• حزب در اساسنامه خود «سازماندهی تحکیم و توسعه هرچه بیشتر سوسیالیسم علمی را وظیفه خود قرار داد و نتایج تضمین شده این کار علمی را برای تشکیل عزم و اراده واحد به خدمت گرفت.» (ماده سوم)

• حزب کمونیست آلمان، بنا بر تصمیم اعضای خود، وفاداری خود را به این وظیفه و تکلیف ـ چه بلحاظ نظری و چه بلحاظ عملی ـ اعلام داشت.

سوسیالیسم، مائده آسمانی نیست که بر ملتی نازل شود.
سوسیالیسم را باید بر مبنای معارف و طرح های درست علمی، ببرکت و در روند مبارزه ای طولانی و دشوار بر پا داشت!

ادامه دارد

تمرین تفکر مفهومی (10)

2012-01-26T22:02:00.001-08:00

شین میم شین

سعدی
( گلستان با ب دوم، ص 158 ـ 160)
شب های دراز نخفتمی و بذله ها و لطیفه ها گفتمی، باشد که مؤانست پذیرد و وحشت نگیرد.

• این حکم سعدی به حکایتی در گلستان تعلق دارد:
• پیرمردی دخترکی را به عنوان همسر برگزیده و سعدی تضادهای موجود را به تشریح می نشیند.

• پیرمرد در این حکایت برای جلب رضایت دخترک دو شناخت افزار دیالک تیکی را به خدمت می گیرد:

• او از سوئی برای حل تضاد سنی، دیالک تیک وجود و شعور را به شکل دیالک تیک پیری و بذله بسط و تعمیم می دهد و ضمنا آن را وارونه می سازد.

• هدف او این است که با بذله گوئی و لطیفه سرائی به حل تضاد نسل ها نایل آید!
• او عملا می خواهد که دست به عوامفریبی بزند و دخترک را دچار حواس پرتی کند.

• در دیالک تیک وجود و شعور (پیری و بذله) اما نقش تعیین کننده از آن وجود (پیری) است و نه شعور (بذله)
• دخترک صغیر است، ولی خر نیست و بطور غریزی به تقدم وجود بر شعور واقف است!

• دیالک تیک که از آسمان نازل نمی شود تا هر کس بتواند ان را بدلخواه خم و راست و تحریف کند.

• دیالک تیک ـ قبل از همه ـ منشاء اوبژکتیف (عینی) دارد و پس از انعکاس در آئینه ضمیر بنی بشر، فرم دیالک تیک سوبژکتیف (ذهنی) به خود می گیرد.

• سعدی در این حکایت ـ به مثابه دیالک تیسین خودپوی بی همتا ـ نشان می دهد که توجه اصلی دخترک نه به بذله و لطیفه، بلکه به کهولت و افسردگی و شکستگی پیرمرد است.

• این کسب و کار همیشگی حکیم قرون وسطی است:
• او برای اثبات نظر خود و به عبارت دقیقتر، برای تعلیم فوت و فن تفکر دیالک تیکی خودپو، مثالی تجربی و غیرقابل انکار از عالم واقع (طبیعت و یا جامعه) می آورد:
• تئوری خود را به محک پراتیک زنده زندگی می زند و اثبات می کند، اگر هم گاهی منافع ایدئولوژیکی اش ایجاب کند، از آن سوء استفاده می کند و به عوامفریبی دست می زند.

• پیرمرد از سوی دیگر دیالک تیک داد و ستد را به شکل دیالک تیک بذله و لطیفه ـ مؤانست بسط و تعمیم می دهد.

• او می خواهد به ازای بذله و لطیفه (داد)، رضایت دخترک (ستد) را جلب کند.

• ولی خود بهتر از دخترک می داند که به هر دادی، هر ستدی را نمی توان دریافت کرد.

• داد همیشه باید با ستد متناسب باشد و گرنه معامله صورت نمی گیرد و یا داوطلبانه صورت نمی گیرد!

• پیرمرد ضمنا از خودآگاهی غریزی خاصی برخوردار است و لذا از مفهوم «وحشت» استفاده می کند.

شب های دراز نخفتمی و بذله ها و لطیفه ها گفتمی، باشد که مؤانست پذیرد و وحشت نگیرد.

• از این مفهوم وحشت می توان سن دخترک را حدس زد.

احتمالا او با دختربچه ای کم و سن و سال سر و کار دارد که پدر و مادرش زیر فشار فقر، اجاره اش داده اند.

پایان

نژاد

2012-01-26T21:14:00.000-08:00

پروفسور گونتر هیدن
برگردان شین میم شین

• نژاد یک مقوله بیولوژیکی و آنتروپولوژیکی است.

• در عالم جانوران هر نوعی به زیرنوع ها و بالاخره به نژادهای جغرافیائی تقسیم بندی می شود و در سیر انطباق خود با شرایط محیط زیست توسعه و تکامل می یابد.

• (مفهوم «زیرنوع» را به تقلی از مفهوم ریاضی «زیرمجموعه» می سازیم. مترجم)

• نژادهای حیوانی تابع قوانین طبیعی اند، آنها فرم وجودی نوع معینی را تشکیل می دهند و تحت تأثیر شرایط معینی (شرایط طبیعی و یا شرایط مصنوع انسان) می توانند به انواع جدیدی بدل شوند.

• نژاد انسانی ـ به مثابه یک مقوله بیولوژیکی ـ تابع قوانین اجتماعی است.

• نژادهای انسانی از گروه هائی از انسان ها تشکیل می یابند که دارای منشاء و شاخص های فیزیکی بغرنج خودویژه مشترک اند.
• با توسعه تولید، شاخص های نژادی توانائی انطباق خود با طبیعت را از دست می دهند و رابطه انسان با طبیعت رابطه ای باواسطه می گردد.
• به همان اندازه که انسان ببرکت توسعه تولید، خود را از پیوند بیواسطه با طبیعت آزاد می سازد، به همان اندازه هم نژادهای طبیعی در همدیگر ذوب می شوند و خود را به طبقات اجتماعی مبدل می سازند.
• نژاد در جامعه بشری یک مفهوم تاریخی است که در تحلیل نهائی بوسیله شیوه تولید مادی تعیین می شود.

• مراجعه کنید به تئوری نژادی در تارنمای دایرة المعارف روشنگری

پایان

نقل قول هائی از روزا لوکزمبورگ (2) (بخش آخر)

2012-01-26T15:00:00.001-08:00

ابرها زیبائی لایتناهی اند، در گستره تماشای دو چشم انسانی!

برگردان یدالله سلطان پور

• انسان ها را نه بر اساس گفتارشان، بلکه بر اساس کردارشان می سنجند!

• جهانی باید زیر و زبر شود، اما هر قطره اشکی که از چشمی می چکد، اگر چه می تواند پاک شود، ولی حکم محکومیتی است!

• و انسان شتابنده برای انجام کاری سترگ که با بی اعتنائی و بی خیالی خام، کرمی را لگدمال می کند، مرتکب جنایتی می شود!

• بر آن باش، که انسان بمانی!
• انسان بودن اصل الاصول است!

• انسان بودن یعنی قاطع و روشن و شاد بودن!
• آری، شاد بودن، برغم همه ناملایمات و ناگواری ها!

• مهمترین کارها، انقلاب است و ما بقی، حرف مفت!

• اولین دغدغه خاطر انسان ها برآورده کردن حوایج اولیه خویش است!
• بعد نوبت به آموزش و فرهنگ می رسد!

• ابرها زیبائی لایتناهی اند، در گستره تماشای دو چشم انسانی!

پایان

وضعیت تراژیک کردها در روسیه‌ تزاری و اتحاد شوروی (1)

2012-01-26T11:33:00.000-08:00

دکتر اسعد رشیدی
سرچشمه:
اخبار روز
www.akhbar-rooz.com

• جنگ های بی پایان دو امپرطوری روسیه‌ تزاری و دولت عثمانی در دهه‌ های میانی قرن هجده‌ و آغاز قرن نوزده،‌ تاثیر ویران کننده‌ ای در فضای بین الملی برجای گذارد که‌ به‌ تشدید بی ثباتی پایدار در منطقه‌ آسیای میانه‌ و قفقاز منجر گردید.

• تضعیف ناوگان دریایی دولت عثمانی، پیامد طبیعی الحاق کریمه‌ به‌ دولت روسیه‌ را فراهم ساخت که‌‌ توسعه‌ طلبی سیاسی دولت روسیه‌ را در چهارچوب ادعاهای ارضی این کشور به سوی جنوب و از این راه‌، تمایل به‌ کنترل دریای سیاه‌ و سیطره‌ بر مسیرهای تجاری آسیای میانه‌ و اروپا را تشدید کرد.

• عطش سیری ناپذیر زمامداران روسیه‌ به‌ کشورگشایی و الحاق سرزمین های دیگران را می توان اینگونه‌ برشمرد:

• چیره‌ شدن بر بخش های مهمی از اورسیا، با در اختیار گرفتن و کنترل بغازها در دریای سیاه‌ و همچنین پیوند دریای خزر و ‌دریای سیاه

• الحاق آسیای میانه‌ و قفقاز به‌ دولت امپراطوری، از طریق درهم کوبیدن ترکستان و راه یافتن به‌ راه های آبی اقیانوس هند با نزدیک شدن به‌ خلیج فارس و دریای عمان.

• سیاست توسعه‌ طلبانه‌ سیاسی وارضی تزارها، باجنگ های ایران وروسیه‌ درابتدای قرن نوزدهم با موفقیت همراه‌ شد و طبق دوموافقتنامه‌ گلستان(1813) وترکمن چای (1826) بخش های با اهمیتی ازقفقاز، گرجستان، ارمنستان، آدزبایجان شمالی و بخشی از سرزمین کردستان، ازدولت قاجار جدا و به ‌امپراطوری روسیه‌ ضمیمه‌ گردید.

• این گام بلندی دردستیابی امپراطوری روسیه‌ در اهداف استراتژیک این کشور محسوب می شود.

1
سربازان کرد در ارتش های بیگانه

• ‌باعقد دو پیمان نامه‌ مزبور و تصرف ناحیه‌ الیزابت پل بوسیله‌ ارتش روسیه‌، مردم کرد مناطق لاچین، که‌ لبه ‌جار، قوبادلی، زنگه‌ لان، جه‌ بریل به‌ انقیاد اربابان جدید در آمد وهویت ملی آنان بوسیله‌ تقسیمات جدید دولت تزاری و نظام شوراها دگرگون گردید و بعدها در چارچوب دولت سوسیالیستی آذربایجان بمدت هفت سال از خودمختاری اداری و فرهنگی بهرمند گردیدند.
• بخشی دیگرازسرزمین کردستان که‌ شامل نواحی «اریک خان که‌ تامنطقه‌ آرارات ادامه‌ می یابد وهمچنین مناطق تالین، آرتامان آرمابیر»، بعد ازاستقراردولت شوروی درچارچوب دولت سوسیالیستی ارمنستان قرارگرفت.

• «متمدن» سازی ملت هایی که‌ فاقد دولت به‌ مفهوم شناخته‌ شده‌ در نظام بین المللی بودند، به‌ یکی ازهدف های بنیادی سیاست روسیه‌ تزاری در استحاله‌ی (Assimilation) این ملت ها انجامید.

• چجن ها، آستین ها، انگوش ها، کردها و دیگران در زمره‌ این ملت ها قرارگرفتند.

• هدف نهایی روسیه‌ ی تزاری که‌ با الحاق آسیای میانه ‌وقفقاز، تدوین و به‌ مرحله‌ اجرا گذاشته‌ می شد، دور کردن رقبای استعمارگر در آسیا (دولت عثمانی) دراروپا (فرانسه‌ و بویژه‌ بریتانیا) بخاطرتسلط بر اروپای مرکزی و نیز اورسیا طرح ریزی گردیده‌ بود.

• این سیاست توسعه‌ طلبانه‌ باعواملی چون تمرکز دولتی و کاهش بنیه‌ های اقتصادی که‌ با تحلیل بردن نیروی کار و منابع طبیعی همراه‌ می گردید، درعمل به‌ گسترش نیروهای نظامی، که‌ باصرف هزینه های انسانی و مادی گزاف تامین می شد، به‌ سرانجام رسید و به‌ تنومند شدن ساختار دولتی فاسد و بی در و پیکر دربار تزارها فراروئید، که ‌در وجود بوروکراسی لجام گسیخته‌ تظاهر خارجی یافت و قواره‌ خوفناک امپراطوری تزارها در روسیه‌ را شکل بخشید.
• پیامد این سیاست، سرکوب و فشار شدید علیه‌ ملت های غیر روس ازجمله‌ کردها بود که‌ «منابع مادی و انسانی آنها، درخدمت گسترش توسعه‌ طلبی و جنون کشورگشایی روسیه‌ ی تزاری به‌ کار گرفته‌ می شد.»

• روسیه ‌درجنگ با امپراطوری عثمانی که ‌از اواسط قرن هجده‌ وتا اواخر قرن نوزده‌ به‌ درازا کشید، سربازان کرد را در نیروهای نظامی خود به‌ کارگرفت.

• پروفسورمینورفسکی محقق و کردشناس نامدار روس می نویسد:

• «درسال 1882 زمان جنگ روس و عثمانی، روس ها چهار تیپ مسلمان در اختیار داشتند، یکی از این تیپ ها از کردها تشکیل شده بود (400 سوار) و فرمانده‌ تیپ یک افسر روس و معاونش یکی ازرؤسای کرد بوده‌ است.
• بعدها در جنگ «قرمیش» عده‌ سواران کرد به‌ دو تیپ ترقی کرد که‌ یکی در«قارص» و دیگری در «ارزنجان» خدمت می کرد.
• فرمانده‌ تیپ دوم با جعفرآقا بود که‌ بعدها تا درجه‌ ژنرالی پیش رفت.»

• ازسوی دیگر دولت عثمانی که‌ در نبرد با روسیه‌ متحمل شکست های فراوان، و با کمبود نیروی انسانی و مالی روبرو گردیده‌ بود، ناگزیر از جبران منابع مالی وانسانی از دست رفته‌ در جبهه‌ های جنگ، فشار بر کردستان را ازطریق محدود کردن استقلال نسبی سران عشایر و زمینداران بزرگ در پیش گرفت.
• با متمرکز کردن هرچه‌ بیشتر ساختار دولتی و روی آوردن به‌ اخذ مستقیم مالیات ها و جمع آوری درآمدهای گمرکی در کردستان، به‌ سیطره‌ سران عشایر کرد، که ‌به‌ شکل سنتی از اختیارات محدودی در کردستان بهره‌ مند بودند، پایان داد و خود مستقیما بر اعمال سربازگیری و روانه‌ کردن کردها به‌ میدان جنگ های بی بازگشت همت گمارد.

• یکی ازدلایل کاهش نفوذ رهبران و سران عشایر کرد و خلاء ناشی ازعدم فرمانروایی این صاحب منصبان، که‌ بعدها در ظهور و رشد و گسترش افکارشیوخ قادریه‌ و نقشبندی، نقش عمده‌ ای را ایفا کرد و به‌‌ رهبری جنبش کرد در سال های (1880ـ1939) ارتقا یافت، را می توان در بروز این واقعیت با اهمیت جستجو کرد.
• کردها که‌ استقلال محلی خود را از دست داده‌ بودند، به‌ زور به‌ جبهه‌ های جنگ با "کفارروس" گسیل می شدند، از سوی دیگر روس ها کردهایی را که‌ در لشکر مسلمانان گرد آمده‌ بودند، به‌ جنگ با "بربرهای عثمانی" وامی داشتند.

• بدین ترتیب، کردها از هر دو سو در جنگ برادرکشی و خونینی گرفتار می شدند که‌ کوچکترین منافع آنان را بازتاب نمی داد.

• مینورسکی می نویسد:
• «منطقه‌ سمولنسکی درجریان جنگ قره‌ قوم عده ‌ای اسیرترک را درخود جای داده‌ بود.
• درجمع همین اسرا عده‌ ای هم کرد بودند.»

ادامه دارد
ویرایش متن از دایرة المعارف روشنگری است!

جهان و جهان بینی هوشنگ ابتهاج (9)

2012-01-26T10:01:00.001-08:00

امیرهوشنگ ابتهاج (سایه) (6 اسفند 1306)
کیوان ستاره بود
تحلیل واره ای از
شین میم شین

مرتضی کیوان هاشمی (کیوان)

به فرمان شاه در (۲۷ مهر ماه ۱۳۳۳) تيرباران شدند:
مهندس و شاعر مرتضی کيوان
سرهنگ شهربانی عزب الله سيامک
سرهنگ دوم محمد علی مبشر
سرهنگ دوم نعمت الله عزيزی
سرگرد حقوقدان هوشنگ وزيريان
سرگرد ژاندارمری نصرالله عطارد
سروان شهربانی محمد علی واعظ قائمی
سروان شهربانی نظام الدين مدنی
سروان شهربانی نورالله شفا
ستوان يکم عباس افراخته

• ما از نژاد آتش بودیم
• همزاد آفتاب بلند، اما
• با سرنوشت تیرهء خاکستر

• عمری میان کوره بیداد سوختیم
• او چون شراره رفت
• من با شکیب خاکستر ماندم

• کیوان ستاره شد
• تا برفراز این شب غمناک
• امید روشنی را
• با ما نگاه دارد

• کیوان ستاره شد
• تا شب گرفتگان
• راه سپیده را بشناسند

• کیوان ستاره شد
• که بگوید:
• «آتش
• آنگاه آتش است
• کز اندرون خویش بسوزد
• و این شام تیره را بفروزد!»

• من در تمام این شب یلدا
• دست امید خسته خود را
• دردست های روشن او می گذاشتم

• من در تمام این شب یلدا
• ایمان آفتابی خود را
• از پرتو ستاره او گرم داشتم

• کیوان ستاره بود
• با نور زندگانی می کرد
• با نور درگذشت

• او در میان مردمک چشم ما نشست
• تا این ودیعه را
• روزی به صبحدم بسپاریم!

تلاش برای تحلیل شعر «کیوان ستاره بود»

• این شعر سایه ـ هم بلحاظ فرم و هم بلحاظ محتوا ـ شاید بهترین شعری است که ایشان در تمامت عمر خود سروده اند.

• فرزانه ای دیرآشنا که شعور هنری شان صدها بار بیشتر از ما ست، تحلیلی بر این شعر نوشته اند و برای ما فرستاده اند.
• ما قبل از خواندن تحلیل ایشان به تحلیل واره ای از این شعر مبادرت می ورزیم تا بلکه در آئینه معرفتی ـ نظری ایشان به تماشای خویش بنشینیم.
• این اولین بار است که برای ما چنین امکان حاصلخیزی (حیدر مهرگان) فراهم آمده است.

• ما این شعر سایه را بند به بند مورد تأمل قرار می دهیم:

بند اول

• ما از نژاد آتش بودیم
• همزاد آفتاب بلند، اما
• با سرنوشت تیرهء خاکستر

• مفاهیمی که سایه در این بند شعر به خدمت می گیرند، عبارتند از «ما»، «نژاد»، «آتش»، «آفتاب»، «سرنوشت»، «خاکستر»

1
مفهوم «ما»

• «ما» دراین شعر سایه ـ ظاهرا ـ متشکل از کیوان و خود ایشان است.
• شاملو هم ـ اگرچه از سنگری دیگر ـ شعری در رثای کیوان سروده است، ولی نه به نیرومندی فرمال و محتوائی این شعر بی نظیر سایه.

• این شعر سایه در واقع از دو شخصیت تشکیل شده است:
• از ما!
• از کیوان و هوشنگ!

• کیوان در سال 1333 تیرباران شده است.
• هوشنگ جوانی 27 ساله است.

2
مفهوم «نژاد»

• نژاد یک مقوله بیولوژیکی و آنتروپولوژیکی است.

• در عالم جانوران هر نوعی به زیرنوع ها و بالاخره به نژادهای جغرافیائی تقسیم بندی می شود و در سیر انطباق خود با شرایط محیط زیست، توسعه و تکامل می یابد.
• نژادهای حیوانی تابع قوانین طبیعی اند.
• آنها فرم وجودی نوع معینی را تشکیل می دهند و تحت تأثیر شرایط معینی (شرایط طبیعی و یا شرایط مصنوع انسان) می توانند به انواع جدیدی بدل شوند.

• نژاد انسانی بمثابه یک مقوله بیولوژیکی تابع قوانین اجتماعی است.

• مراجعه کنید به نژاد در تارنمای دایرة المعارف روشنگری

• این شاید اولین بار است که کسی مفهوم «نژاد آتش» را می سازد.

• ابراهیم گلستان چندی پیش در مصاحبه ای با «صدای آلمان» گفته است که گویا روشنفکران «چپ» به ترجمه اثر آدولف هیتلر تحت عنوان «نبرد من» پرداخته اند، صادق هدایت با سبیل هیتلری و احمد شاملو و غیره احتمالا تمایلات فاشیستی داشته اند که باید مورد بررسی قرار گیرد.

• مفهوم نژاد باید به نحوی از انحا از «گنجینه» فرهنگی فاشیسم به گنجینه واژه ای هوشنگ 27 ساله رخنه کرده باشد و یا از شاهنامه حکیم کمونیست طوس، با معنائی بکلی دیگر!

• مراجعه کنید به بحث پیرامون مفهوم نژاد در حماسه داد، اثر جوانشیر

• در خلوص موضعگیری پرولتری هوشنگ ابتهاج کمترین تردیدی نمی توان داشت.
• و گرنه سیاوش با چنان عاطفه شورانگیزی از ایشان نام نمی برد.

• منظور سایه از مفهوم «نژاد آتش»، به احتمال قوی، جنس آتش است.

• سایه ستاینده مستمر و مادام العمر آتش است، نه فقط در این شعر!

• در سیاه مشق سایه (مجموعه غزلیات و رباعیات ایشان) بکرات می توان به مفهوم «آتش» و چه بسا حتی به تئوری سایه از آتش برخورد کرد.

• فروغ فرخزاد نیز شاید تحت تأثیر سایه، از مفهوم «تبار گل ها» سخن می گوید.
• مفهوم تبار بوی فئودالیسم می دهد، بوی اصل و نسب و این مزخرفات، ایشان هم شاید آن را از شاهنامه حکیم طوس به میراث برده اند!

3
مفاهیم «آتش» و «آفتاب»
ما از نژاد آتش بودیم، همزاد آفتاب بلند، اما

• کیوان و هوشنگ از جنس آتش بوده اند، ولی با تفاوتی چشمگیر!

• کشف آتش پدیده ای انسانی و جدید است.
• آتش اما به مثابه فرم گرمائی انرژی به قدمت ماده است!
• هوشنگ 27 ساله ـ به احتمال قوی ـ سر رشته ای در علم فیزیک نداشته اند، اگرچه با خسرو روزبه محشور بوده اند:
• خسرو روزبه از این بابت بر همه سر بوده است.

• دفاعیات و آثار خسرو باید دیر یا زود تحلیل شوند، تا او از خطه اسطوره بیرون آید و چهره واقعی خود را نشان همگان دهد!

• احتمالا بنظر سایه در این شعر، خورشید قدمتی بمراتب بیشتر از آتش دارد.
• اگرچه این نظر بکلی باطل و غیرعلمی است، اما قابل درک و توجیه است!

4
مفاهیم «سرنوشت»، «خاکستر»
با سرنوشت تیرهء خاکستر

• مفهوم «سرنوشت» یکی از مفاهیم خرافی و فاتالیستی قرون وسطی است که در اکثر اشعار حافظ و نتیجتا در اکثر اشعار سایه بکار گرفته می شود.

• فاتالیسم (سرنوشتگرائی) دیالک تیک جبر و اختیار را تخریب می کند، قطب اختیار را دور می اندازد و قطب جبر را بر تخت می نشاند و مطلق العنان و همه کاره جا می زند:
• انسان بدین طریق، سوبژکتیویته (فاعلیت) خود را از دست می دهد و از آن تفاله ای انگل و هیچکاره باقی می ماند.

• سایه اما نمی تواند فاتالیست باشد.

• سایه سرباز سنگرهای خونین پرولتری است و به نقش تاریخساز توده ها ایمانی از جنس صخره و سنگ دارد.

• اما برای کیوان و خود و احتمالا برای همه همسانان خود در طول تاریخ مبارزات رهائی بخش، «سرنوشت تیره خاکستر» قائل می شود.
• سرنوشت آتش کشته!

ادامه دارد

اوولوسیون

2012-01-26T08:24:00.000-08:00

دم طاووس در تئوری اوولوسیون مثال کلاسیکی برای انتخاب جنسیتی است.
پروفسور گونتر کروبر
برگردان شین میم شین

پیشکش به
دکتر اسعد رشیدی
که با حضور بی دریغش، جهان نه تنها وسیع تر، بل زیباتر و تحمل پذیرتر می شود!

• معنی تحت اللفظی اوولوسیون عبارت است از گشایش و یا شکوفائی چیزی که هست.

• اوولوسیون ـ به این معنا ـ از سوی فلاسفه زیر نیز به کار رفته است:

نیکولاس کوزانوس (1401 ـ 1464)
فیلسوف، تئولوگ، ریاضی دان، کاردینال
از نخستین هومانیست های آلمانی در دوره گذار از قرون وسطای واپسین به عصر جدید آغازین

• کوزانوس در نوشتجات ریاضی خود، خط را اوولوسیون نقطه می داند.

یاکوب بومه (1575 ـ 1624)
عارف، فیلسوف و تئوسوف آلمانی
هگل او را «اولین فیلسوف آلمانی» می نامد.
نقاط مرکزی تفکر او:
یکسان انگاشتن طبیعت و خدا
تضاد بمثابه گشتاور ضرور در همه پدیده های واقعیت عینی
اهمیت قوه معرفتی قلب و جسم و روح (اصل زنانه)
لیاقت انسان به ازادی

• یاکوب بومه نیز در آثار فلسفی ـ طبیعی اش، یعنی در آثار مربوط به «فلسفه طبیعت»، از اولوسیون به همین معنا سخن می گوید.

• «اوولوسیون» در فلسفه جدیدتر، بویژه در قرن هجدهم و نوزدهم همگام با جا افتادن اندیشه توسعه در علوم طبیعی و اجتماعی، مترادف با «توسعه» بطور کلی مورد استفاده قرار می گیرد.

• مراجعه کنید به توسعه در تارنمای دایرة المعارف روشنگری

• مفهوم «اوولوسیون» به همین معنی در بیولوژی (زیست شناسی) نوین و علوم دیگر نیز بکار می رود:
• مثلا اوولوسیون گیاهان و جانوران

• مفهوم «اوولوسیون» در فلسفه مارکسیستی مدت مدیدی به معنی تغییرات کمی در روندهای توسعه مورد استفاده قرار می گرفت.
• این امر با نیازمندی های مبارزه بر ضد نظریه متافیزیکی (غیردیالک تیکی) اوولوسیونیسم در رابطه بود.

• بعد از این که اندیشه توسعه در پایان قرن نوزدهم بطور قطعی جا افتاد، مسئله مورد اختلاف دیالک تیک و متافیزیک دیگر نه قبول و یا رد مسئله توسعه، بلکه نحوه درک آن بود:

الف

• نظریه دیالک تیکی توسعه، توسعه را بمثابه وحدت تغییرات تدریجی و جهشی، پیوسته و گسسته، کمی و کیفی می دانست.

• نظریه متافیزیکی توسعه دو جنبه یاد شدهء توسعه را از هم جدا می کرد و به دو شیوه زیر تفسیر می نمود:

الف

• نظریه متافیزیکی توسعه، توسعه (اوولوسیون) را تغییر صرفا کمی، تدریجی، پیوسته و لاینقطع، یعنی بمثابه بزرگتر و یا کوچکتر شدن صرف کیفیت های موجود می دانست.

• این نظریه متافیزیکی به اوولوسیونیسم معروف شده است.
• از این به بعد، مفهوم «اوولوسیون» در فلسفه مارکسیستی اغلب در اشاره به این برداشت از مفهوم توسعه مورد استفاده قرار می گیرد.

• نظریه متافیزیکی توسعه ـ همانطور که در تئوری «اوولوسیون خلاق» مطرح می شود ـ توسعه (اوولوسیون) را بمثابه تغییرات کیفی جهشی، بدون مراحل تدارکی مبتنی بر تغییرات کمی می دانست که علل شان گویا در ظلمات عرفان نهفته است و غیرقابل شناخت اند.

• مفهوم «اوولوسیون» ـ اما در واقع ـ بمعنی رشد کمی صرف نیست.

• مفهوم «اوولوسیون» همانطور که در علوم طبیعی و اجتماعی جدید (مثلا اوولوسیون ستاره ها، کهکشان ها، اوولوسیون موجودات زنده، اوولوسیون تفکر، اوولوسیون فرماسیون های اقتصادی ـ اجتماعی) بکار می رود، بیانگر فرمی از توسعه است که منحصرا در چارچوب یک کیفیت اصلی واحد (مثلا ستاره، کهکشان، موجود زنده، تفکر، فرماسیون اقتصادی ـ اجتماعی) صورت می گیرد، که هم شامل تغییرات تدریجی و کمی و هم شامل تغییرات جهشی و کیفی می شود، ولی همواره در چارچوب کیفیت اصلی واحدی می ماند.

• اگر توسعه اوولوسیونی منجر به فراتر گذشتن از حد کیفیت اصلی شود، آنگاه این کیفیت بنا بر قانون گذار از تغییرات کمی به کیفی جای خود را به کیفیت جدیدی می دهد.

• گذار از کیفیت اصلی پیشین به کیفیت اصلی جدید حاکی از توسعه روولوسیونی و یا انقلابی است.

• بنابرین، هر گذار از کیفیت کهنه به کیفیت جدید اگر چه به شکل یک جهش دیالک تیکی صورت می گیرد، ولی حاکی از یک توسعه روولوسیونی و یا انقلابی نیست.

• فقط زمانی می توان از توسعه روولوسیونی و یا انقلابی سخن گفت که گذار جهشی از یک کیفیت اصلی کهنه به کیفیت اصلی جدید صورت گیرد.

• مثلا سرمایه داری رقابت آزاد، سرمایه داری انحصاری (امپریالیسم) و سرمایه داری انحصاری ـ دولتی همه حاکی از مراحل توسعه کیفی مختلف سیستم اجتماعی سرمایه داری اند که فقط از لحاظ کمی با یکدیگر تفاوت ندارند.

• در این چنین مواردی می توان از اوولوسیون سیستم اجتماعی سرمایه داری سخن گفت.
• زیرا این تغییرات کیفی، تغییری در کیفیت اصلی نظام سرمایه داری پدید نمی آورند.
• (ماهیت نظام سرمایه داری تغییر نمی یابد. مترجم)

• اما بر عکس، گذار از سرمایه داری به سوسیالیسم از طرق روولوسیونی و یا انقلابی صورت می گیرد، یک توسعه روولوسیونی و یا انقلابی است.
• زیرا کیفیت اصلی سیستم سرمایه داری جای خود را به کیفیت اصلی جدیدی (سوسیالیسم) می دهد.

• تغییرات اوولوسیونی همواره پیش شرط ضرور برای تغییرات روولوسیونی و یا انقلابی اند.

• روند توسعه که در طی آن، کیفیت جدید تشکیل می یابد، همیشه وحدتی از تغییرات اوولوسیونی و روولوسیونی و یا انقلابی است.

• مطلق کردن یکی از این دو فرم توسعه منجر به انکار ناگزیر خصلت دیالک تیکی روندهای عینی توسعه در طبیعت و جامعه و ارائه نظریات غیرعلمی در باره توسعه می شود.

• در کرد و کار عملی ـ سیاسی طبقه کارگر یک همچو برداشتی یا به رفرمیسم منجر می شود و یا به آنارشیسم:

الف

• رفرمیسم خواستار گذار از سرمایه داری به سوسیالیسم از طرق اوولوسیونی صرف است.
• رفرمیسم خواستار پرهیز از انقلاب سوسیالیستی است.
• رفرمیسم هرگز قادر به انفجار داربست سیستم کاپیتالیستی جامعه نمی شود.

• آنارشیسم و چپگرائی افراطی به اهمیت تغییرات اوولوسیونی برای تدارک تحول روولوسیونی و یا انقلابی جامعه کم بها می دهند.

• مراجعه کنید به توسعه، اوولوسیونیسم، کیفیت و کمیت در تارنمای دایرة المعارف روشنگری

پایان

آه، اگرمی توانستم دوستت بدارم!

2012-01-26T07:11:00.001-08:00

بادها از جانب کوهستان می وزند و پستان های نارس نارنجستان را می لرزانند!

دکتر اسعد رشیدی
(23. ژوئیه سال 2010)
سرچشمه:
اخبار روز
www.akhbar-rooz.com

• اگرمی توانستم دوستت بدارم
• درآرامش این دشت غم اندود!

• بادها از جانب کوهستان می وزند
• و پستان های نارس نارنجستان را می لرزانند

• همه‌ چیز از رفتن بازمانده‌ اند

• تنها
• این قطار کودن بی بازگشت
• با سرمای جاودانه‌ اش
• زیر نیزه‌ های بارانی بی پایان
• مرا با خود می برد،

• از کرانه‌ های پوشیده‌ در مه‌

• از ژرفای دره‌ ای در آن سوی پاییز،
• با بوی یاس و زنبق کوهی

• زیر تابش شرمگین ماه‌،
• که‌ در خنکای چشمه‌ ای فرو شده‌ است

• ازکنارتابستانی فربه‌
• که‌ برهنه‌ می شود
• میان موج های دریایی نیل گون،
• که‌ در بسترارغوانی اش به‌ خواب رفته‌ است.

• آه اگرمی توانستم دوستت بدارم
• درآرامش این دشت غم اندود!

ابراز نظر از
لیثی حبیبی (میم تلنگر)

• می خوانم و چمدان خیال را باز می کنم
• دیدن رفته راه را دوباره آغاز می کنم.

• گرم و تابناک است!
• مه آلود است!

• برگریز آمده، سرد است!
• یخ زده امید، همچنان خواب بهار می بیند!

• و عقابی در جان به پرواز در می آید:
• در این حضیض، در این پرشکستگی!

افشرده ی رمان یک زندگی پر پیچ را می ماند!
زندگی آوارگانی که همه چیز در آن هست و هیچ را می ماند.

گویی، شاعر همه ی ماست های زندگی را کیسه کرده، چکانده و سپس خود را به تماشای آن نشانده.
تا ما نیز در جریان قرار گیریم، با چاپ آن، همه را به دیدار آن فرا خوانده.

باری، افشرده ی رمان یک زندگی پر رنج و پیچ را می مانَد.
زندگی ئی که ظاهراً همه چیز در آن هست و هیچ را می مانَد.

این قطار کودن بی باز گشت
که یک سره آورده، بچه های عاشق تهران و تبریز و شیراز و مشهد و سنه دژ و ... رشت را!

و اینک ما سیر و خسته ی این ناخواسته گلگشت، در ماندگی امروز، ورق می زنیم دیروز را.
و به یاد می آوریم، خوشخیالی ها، سر به هوایی ها و پوست موز را در خیابان تکرار تاریخ.

پایان

تمرین تفکر مفهومی (9)

2012-01-26T01:40:00.001-08:00

مینا محسنی

شین میم شین

مینا محسنی
آگاه هستیم که بیان آزادانه ی افکار و ایده های مان نبایستی موجب از هم گسیختگی مناسبات انسانی و اجتماعی ما شود.
دیالوگ سازنده و تعامل افکار در فضایی دموکراتیک و با رعایت شأن و کرامت انسانی همدیگر حیاتی ترین و فوری ترین نیاز دنیای ماست.
به یاد داشته باشیم تحت هر شرایط و موقعیتی وجود انسانی ما بر وجود فکری و سیاسی و عقیدتی ما مقدم است.
پس می تونیم علیرغم همه تفاوت ها و تضادهای فکری و ذهنی به رابطه های دوستانه و سرشار از محبت و صمیمت فکر کنیم.
بی تردید ، این امر مشهود نیاز زمانه ی ما ست.

• ما برای تأمل روی اندیشه های مینا محسنی گرامی، نخست به تجزیه نظر ایشان می پردازیم تا بلکه با یک تیر دو نشان بزنیم:
• از سوئی به تمرین تفکر مفهومی بپردازیم
• و از سوی دیگر صحت و سقم نقطه نظرهای ایشان را به چالش کشیم.

حکم اول
آگاه هستیم که بیان آزادانه ی افکار و ایده های مان نبایستی موجب از هم گسیختگی مناسبات انسانی و اجتماعی ما شود.

• در این حکم دوست مان، ایده غول آسائی نهان شده است:
• ایدهء ایده ها!

• ایده بنیادی هومانیسم:
• اصل بودن انسان به مثابه یک مفهوم نوعی!
• اصل بودن انسان به مثابه یک اصل تقسیم ناپذیر!
• قرار داشتن و قرار دادن انسان در کانون هستی!

• به زبان ساده از قول مینا:
• بیان آزادانه ی افکار و ایده های خویش، بدون از هم گسیختگی مناسبات انسانی و اجتماعی فی مابین.

• جوهر هومانیستی ژرف این فرمولبندی ایشان ستایش انگیز است.

• اما این تمامت غنای تئوریکی نهفته در حکم ایشان نیست:
• ایشان بدرستی بر آنند که تبادل نظر (و با فرمولبندی دقیقتر)، چالش نظری (تئوریک) نباید موجب فراموش کردن انسانیت انسان های متفکر و متکلم گردد:

• اختلاف نظر نباید روابط انسانی را تحت الشعاع قرار دهد و موجب «گسیختگی مناسبات انسانی فی مابین گردد.»

• چرا و به چه دلیل حق با ایشان است؟

• دلیل صحت نظر ایشان در دیالک تیک ثابت و متغیر تبیین می یابد:
• ایشان ـ به احتمال قوی بی آنکه خود متوجه باشند ـ دیالک تیک ثابت و متغیر را به شکل دیالک تیک انسان (نوعی) و موضع نظری بسط و تعمیم می دهند و نقش تعیین کننده را از آن ثابت (انسان نوعی) می دانند.

• نظر انسان ها که بر ضمیرشان منبت کاری نشده، تا ثابت و لایتغیر باشد.
• نظر، پدیده ای معرفتی است و با گذشت زمان در کوره پراتیک زنده زندگی به محک می خورد، صحت و سقمش تعیین می شود و نتیجتا تصحیح می گردد و یا توسعه می یابد و تحکیم می شود.

• چیزهای متغیر و بی ثبات که نمی توانند به مثابه معیار دوستی تعیین شوند.

• اگر چنین باشد، پیدا کردن دوست آسان، ولی حفظ دوستی و توسعه و تحکیم آن محال خواهد بود.

• این نقطه نظر ایشان اما مسئله قابل تأملی است و بحث و کنکاش ژرفتر و همه جانبه تر آن باید تعمیق شود.
• ما در فرصتی دیگر بدان برمی گردیم.

حکم دوم
دیالوگ سازنده و تعامل افکار در فضایی دموکراتیک و با رعایت شأن و کرامت انسانی همدیگر حیاتی ترین و فوری ترین نیاز دنیای ماست.

• برداشت ما از نقطه نظر مینا ظاهرا درست بود!
• دلیل درستی آن در همین حکم از صراحت گذارنده می شود و تدقیق می گردد:
• «رعایت شأن و کرامت انسانی همدیگر ،حیاتی ترین و فوری ترین نیاز دنیای ما ست.»

• هومانیسم را بهتر از این نمی توان نمایندگی کرد!
• شأن و عزت و کرامت انسانی در فلسفه هومانیسم، خدشه ناپذیر است!
• انسان یگانه تقسیم ناپذیر است!
• انسان را به هیچ دلیل و بهانه تصادفی و من درآوردی نمی توان به سرور و نوکر، عالی و پست، شریف و آشغال طبقه بندی کرد.
• این حکم بی چون و چرای خرد، روشنگری و فلسفه کلاسیک آلمان است:
• تقسیم کنندگان انسان به پست و برتر، ابربشر و نوکربشر، خردستیزان تاریک اندیش خونریز بوده اند و خواهند بود!

• از اگزیستانسیالیسم تا نیهلیسم، از فاشیسم تا فوندامنتالیسم همین ایده ایده ها را ـ چه بسا عوامفریبانه و حتی در لفافه دفاع از انسان ـ نخست به انکار برخاسته اند و بعد آنتی هومانیسم عریان را در کوره های آدمسوزی و میدان های رسمی و غیررسمی کشتار دسته جمعی جامه عمل و واقعیت پوشانده اند.

• زیر پا نهادن «شأن و کرامت انسانی» و تحقیر بی شرمانه هومانیسم، نخست در کله های خردستیزان از قبیل نیچه و هایدگر و امثالهم آغاز می شود و بعد ایده انتزاعی از کله بیرون می آید و مادیت می یابد و گورستان های بی مرز ـ بی شرمانه ـ شیار می شود.

حکم سوم
به یاد داشته باشیم تحت هر شرایط و موقعیتی وجود انسانی ما بر وجود فکری و سیاسی و عقیدتی ما مقدم است.

• مینا در این حکم، به استدلال ادعای پیشین خویش دست می زنند:
• ایشان دیالک تیک وجود و شعور را به شکل دیالک تیک وجود انسانی انسانها و افکار و عقاید آنها بسط و تعمیم می دهند و بر نقش تعیین کننده وجود انسانی انسان ها تأکید می ورزند.

• موضع هومانیستی مینا را فقط می توان تأیید کرد، ولی مسئله به این سادگی ها نیست.

• چرا؟

• برای اینکه انسان ـ بسان هر چیز دیگر هستی ـ در داربست گریزناپذیر دیالک تیک وجود دارد.

• برای ماندن در همین بحث می توان گفت که انسان نه انسان انتزاعی (مجرد)، بلکه دیالک تیکی از مجرد و مشخص است:
• انسان انتزاعی ـ به مثابه مفهوم نوعی ـ در جامعه بشری وجود مشخص دارد:
• واحد کثرت مند است!
• یگانهء متنوع است!
• انسان است، ولی در عین حال در جامعه و همبود معینی زندگی می کند!
• انسان است، ولی در جامعه بشری منافع متفاوت و متضاد با همنوعان خویش دارد.
• انسان وحدتمند متضاد المنافع است!
• انسان است و همزمان برده و برده دار، رعیت و فئودال، پرولتر و سرمایه دار و خلاصه حاکم و محکوم، زبردست و زیردست است!

• انسان نوعی از دوهزار سال به این ور، شقه شقه شده و فاجعه اغاز گشته است!

• تضاد منافع، انسان را بر ضد خویشتن نوعی خویش به مصاف آورده است.
• مصاف انسان با انسان با مفهوم «مبارزه طبقاتی» تبیین می یابد که علمای اقتصاد کلاسیک بورژوائی انگلیس (آدام اسمیت و دیوید ریکاردو و دیگران) کشف می کنند و به عنوان لکوموتیو تاریخ ارزیابی می کنند.

• تاریخ بشر در طول جامعه طبقاتی، تاریخ مبارزه طبقاتی بوده است:
• مبارزه طبقاتی ـ بر خلاف پندار رایج ـ نه از پایین، بلکه همچنین و عمدتا از بالا شعله ور می شود:
• مبارزه برده داران بر ضد برده ها، اشراف فئودال بر ضد رعایا و سرمایه داران بر ضد کارگران!

• اکنون باید ضمن حفظ نقطه نظرهای بنیادی ـ هومانیستی مینا به دیالک تیک مبارزه طبقاتی اندیشید!

• درست اندیشی یعنی دیالک تیکی اندیشی!
• درست اندیشی یعنی تن در ندادن به یکسونگری جاهلانه، عوامفریبانه و خودفریبانه!
• درست اندیشی یعنی کلیت قضایا را بی کم و کاست در مد نظر داشتن و قرار دادن!

• ولی نقطه نظر مینا در هر صورت همیشه باید در مد نظر قرار داشته باشد:
• رو در روئی انسان ها در میدان کارزار طبقاتی (رویاروئی برده ها با برده داران بطور کلی) باید به مثابه یک استثناء در دیالک تیک استثناء و قاعده تلقی شود:
• قاعده اصل بودن انسان است!
• قاعده به قول مینا، شأن و عزت و کرامت انسانی تک تک انسان ها ست، صرفنظر از نژاد و مذهب و عقیده و طبقه و قشر و جنسیت و میزان شعور و حرفه و غیره و غیره!

حکم چهارم
پس می تونیم علیرغم همه تفاوت ها و تضادهای فکری و ذهنی به رابطه های دوستانه و سرشار از محبت و صمیمت فکر کنیم.

• حق با مینا ست!
• نه تنها می توانیم، بلکه باید بدان جامه عمل بپوشانیم!
• برای اینکه آلترناتیوی بر همزیستی، همکاری، هماندیشی و همآموزی وجود ندارد:
• انسان بهترین آموزگار انسان است!
• انسان بهترین یار انسان می تواند باشد!

حکم پنجم
بی تردید، این امر مشهود، نیاز زمانه ی ما ست.

• مینا در این حکم واپسین، به ضرورت عینی هومانیسم اشاره می کنند و بطرزی مسکوت و مؤدبانه اخطار می دهند:

هومانیسم، همزیستی، هماندیشی و هماموزی نیاز مبرم زمانه دشوار ما ست!

عمر مینا دراز باد!

پایان

من نمی اندیشم، پس هستم!

2012-01-25T16:18:00.001-08:00

زیستن در میان اشباح، کار ساده ‌ای ا‌ست:
کافی‌ ا‌ست، از خود تهی شده باشی‌!

یوسف صدیق (گیلراد)
۱۳۹۰
سرچشمه:
اخبار روز
http://www.akhbar-rooz.com

تعادل

• سرزمینِ ترازو ندیده‌ی من
• به مدارا می‌‌اندیشد،

• بی‌ آنکه
• در خواب هم حتی
• تعادل را نفس کشیده باشد.

کوک

• قرن بیست و یکم است.

• هر شب، تلویزیون کوکم می‌‌کند،
• هر صبح، رادیو.

• من نمی اندیشم، پس هستم!

غبار

• زیستن در میان اشباح
• کار ساده ‌ای ا‌ست.

• کافی‌ ا‌ست، از خود تهی شده باشی‌
• و رنج هیچ «چرا» و «چگونه» ای
• غباری
• بر شانه ‌هایت نپاشیده باشد.

میم

این سه شعر موجز و مختصر ـ ضمن برخورداری از زیبائی فرمال ـ آئینه روشن حقیقت عینی جاری اند!
فشرده تر از این، بدشواری می توان از فاجعه فرهنگی تمام ارضی پرده برداشت.
عمر شاعر دراز باد!

نقل قول هائی از لنین (3)

2012-01-25T14:58:00.000-08:00

بدون نظم و بدون تبعیت همه از نظم، خدمت به خلق امکان ناپذیر است!

برگردان یدالله سلطان پور

• راندمان کار ـ در تحلیل نهائی ـ مهمترین و تعیین کننده ترین عامل برای پیروزی نظام اجتماعی نوین است!

• مراجعه کنید به کار، روند کار، راندمان کار

• بدون نظم و بدون تبعیت همه از نظم، خدمت به خلق امکان ناپذیر است!

• مهارت بندرت وجود دارد!
• مهارت را باید بطور منظم (سیستماتیک) و با بردباری کسب کرد!

• درست هر آن چیزی است که برای طبقه کارگر مفید باشد!

• دموکراسی پیشمرحله سوسیالیسم است!

• آنچه که بیش از هر چیز جلب نظر می کند، وسواس دموکرات های خرده بورژوای ما ست!

• بنی بشر را نه بر اساس گفتار و افکارشان، بلکه بر اساس کردارشان می سنجند!

• قضاوت هر دشمن خردمند بندرت بر سوء تفاهم مطلق بنا می شود!

• تا زمانی که دولت وجود دارد، آزادی وجود ندارد!

• هنر از آن خلق است!

• کمونیسم یعنی قدرت شوراها و برقکشی سراسری!

• جماعت سرمایه دار طناب حتی خواهند فروخت، اگر برای حلق آویز کردن خودشان هم باشد!

ادامه دارد

مرگ شاعر (1)

2012-01-25T13:31:00.000-08:00

احساس کردم که چشم های سبزرنگش، وقتی شکلات ها را از دستم می گرفت روشنتر به نظر می رسد و چال گونه ‌اش، وقتی لبخند می زند، ژرفتر می شود!

دکتر اسعد رشیدی

مرگ شاعر
سرچشمه:
اخبار روز
http://www.akhbar-rooz.com

• قطار تلوتلوخوران از کنار دشت‌ های پوشیده در برف می‌گذرد.

• سرم را به شیشه‌ی دوجداره‌ی کوپه چسبانده‌ام و پاهایم را دراز کرده و به این جسم سرد و سنگین فکرمی کنم که از میان بیابان خاموشی می‌ گذرد و توده‌ های منجمد برف را چون قالب بزرگ پنیری می‌ برد و خرناس کشان ایستگاه‌ های مه ‌آلوده را پشت سر می ‌گذارد.

• با دست چپ شانه‌ی راستم را قدری مالش می دهم.

• جرئت نمی کنم دوباره به بریده‌ی روزنامه ‌ای که از جیب گل و گشاد پالتوی مندرسم بیرون زده و بالای سرم آویزان است، نگاه کنم.

• پالتو شبیه پوست خشک شده‌ی خرسی زخمی است که با چشم های وحشت زده به من ـ زل زده ـ نگاه می کند و دست های خونالوده ‌اش کنار پیکر بی رمقش آویزان است.

• روزنامه را همراه بسته کوچکی از اداره‌ی مرکزی پست گرفتم.

• محتویات بسته را روز بعد به نلی ـ دختر بچه‌ی همسایه ‌ام ـ هدیه ‌دادم.

• احساس کردم که چشم های سبزرنگش، وقتی شکلات ها را از دستم می گرفت روشنتر به نظر می رسد و چال گونه ‌اش، وقتی لبخند می زند، ژرفتر می شود.

• فکر کردم، نلی دست های عرق کرده ‌ام را دیده و صدای لرزانم را حس کرده که چند قدم به‌ من نزدیک شد و لحظاتی در صورتم خیره ماند و در حالیکه بازوان لاغر و سپیدش را دور گردنم حلقه می زد، با صدایی که به آوای آرام چشمه ‌ساری می مانست، گفت:
• «دایی امیر اتفاقی افتاده؟»

• گفتم:
• «نه عزیز دلم.»

*****

• دهانم خشک شده و پلک ‌های سنگینم لحظه ‌ای روی هم می افتد.

• «این آخرین اولتیماتوم من است، درست یا نادرست باید به حسابش بیارید.
• اینطوری نمی‌شود همه چیز را به امان خدا بسپارید.»

• فضای دم کرده و ملتهب جلسه را کسی با صدای گنگی آغاز کرد.

• جمعیت انبوهی در اطاق کوچک و محقری گردآمده ‌بودند.
• نیمی از ایشان به‌ دیوار تکیه‌ داده‌ و نیمی دیگر تنگ هم و روی زمین چمباتمه زده بودند.

• گروهی دیگر در چارچوب در ورودی ایستاده و کنجکاوانه از روی شانه‌ ی همدیگر به منظره ‌ی تب آلود داخل اطاق نگاه می‌ کردند.

• چه بر سرمان خواهد آمد؟
• تاکی باید اینجا ماند؟
• آلمان، سوئد و یا ایران.

• جماعتی که بیرون اطاق پا به ‌پا می‌شدند، با شنیدن نام ایران، سرهای شان را تا گردن داخل اطاق فرو کردند.

• «خاطرت هست که من به رهبران گفته بودم.»

• «منظورتان همان استعاره‌ ی شاعرانه ‌ای است که در مورد ماهی کوچکی... »

• «بله، بله... یادت میاد که گفته بودم؟
• من ماهی کوچکی هستم و می‌ خواهم به جویبار خودم برگردم.»

• واژه‌ ها بریده بریده از گلویش بیرون می‌ شدند و روی لب هایش می‌لغزیدند و فضارا می‌شکافتند و باز می‌گشتند و در سکوت پراکنده می‌شدند.

*****

• چشم هایم را می گشایم و بخار پنجره را با آستین کتم پاک می‌کنم.

• قطار تلک تلک کنان از کنار شهری که چراغ هایش از دور سوسوی بی رمقی پراکنده می ‌کند، می‌گذرد.

• پلک‌های سنگینم دوباره و بدون اراده روی هم می‌افتند.

• کلماتی را برزبان می ‌آورم، اما معنی ‌شان را گم کرده‌ام.

• ذهنم را از پس سرم مثل کشی که تار و پودش از هم گسیخته باشد، لحظه‌ای جلو چشمانم می کشانم و سعی می‌کنم، چهره ‌اش را هنگام اولین دیدار، به خاطر بیاورم.

• اما دوباره این کش لعنتی از میان انگشت‌ های تر و خیسم به پس سرم رانده می‌شود.

*****

• میانه‌ های تیرماه اتوبوس ناله ‌کنان در ترمینال جنوب از نفس افتاد.

• مسافرها با بقچه‌ های کوچک شان و درحالیکه به هم تنه می زدند، سالن خفه و خواب آلوده‌ ی اتوبوس را ترک می کردند و با چشمانی نگران به ازدحام مردمی که در صف های طولانی ایستاده بودند، خیره می شدند.

• انگار آفتاب را به طاق آسمان کوبیده بودند، از جا جم نمی خورد و شعله های فروزانش چون نیزه‌ های سوزنده‌ ای در پوست و گوشت فرو می شد.

• همسفر من که بیشتر از دوازده ساعت را با هم طی کرده بودیم، می گفت:
• «در میدان آزادی قراری دارد و نمی خواهد شریک تجاری اش را معطل بگذارد.»

• خنده ‌ام را فرو داده بودم، اما او همچنان و با آب و تاب تعریف می کرد که تاجر چای است و می گفت:
• «زندگی اش با این سفرهای تجاری است که سرو سامانی پیدا کرده»

• و ادامه می داد که «از آن سوی مرز چای بار قاطرها می کنند و از این سوی مرز محموله ‌های تجاری را به تهران حمل می کند.»

• به کولبار کوچک و محقرش نگاه کردم که عرق ریزان روی شانه‌اش انداخته بود و از نظر دور می شد.

• با صدای گرفته و خواب آلوده‌ ی راننده‌ی تاکسی رشته افکارم پاره شد:
• «داداش می خواستی چیزی بگی؟»

• «نه، قوربونت، همین جا پیاده می شم.»

ادامه دارد

سیری در شعری از احمد حیدر بیگی (1)

2012-01-25T09:47:00.000-08:00

احمد حیدربیگی (1318 ـ 1386)
شاعرو نویسنده معاصرایرانی
آثار:
تنهائی ات را به دوش من بگذار!
لابیرنت
یک شاخه شعر سرخ!
آثار چاپ نشده:
مجموعه شعر (یک دقیقه سکوت)
مجموعه شعر (نامه‌ای به آسمان)
کتاب خاطرات
نگاهی دیگر به اوزان شعر فارسی
نمایشنامه " از غوره تا حلوا، از صبر تا ظفر"

علی رضا گودرزی و میم حجری

• دهانت بوی مرده ی هزارساله می دهد

• وچشمانت
• از پشت عصر یخبندان نگاه می کند

• تنها خطی که می توانی خواند
• واژه های «تصویری» است
• بر سنگ

• برایت «اندیشه» را چگونه بنویسم!

تحلیل به اختصار از علی رضا گودرزی

• شاعر اشاره به جمود فکری و واپسگرایی افرادی دارد که افق دید آنها محدود و در رفتار، گفتار و تصمیم گیری های آنها تفکر کوچکترین نقشی به عهده دارد.

• افرادی که بطور انتزاعی قادر به درک رویدادها و پدیده ها نیستند و معیار ارزشیابی، قضاوت و عملکردشان، گفتار و کردار گذشتگان و رهبران فکری آنها ست.

• قدرت تحلیل و جرئت تجدید نظر در پنداشته ها ی خود ندارند و شدیدا به حفظ شرایط موجود پافشاری می کنند.
• و اگر توان داشته باشند این اجازه را به صاحبان اندیشه و تفکر نیز نمی دهند.
• بدیهی است، اگر این نگرش و جریان فکری به اهرم قدرت مجهز شود، آن می شود که یکی از بزرگان می گوید:
• من از میان همه حیوانات بیشتر از همه، از گاو می ترسم، زیرا نه تنها عقل ندارد، بلکه علاوه بر آن، شاخ دارد.

تحلیل واره ای از میم حجری

• ما این شعر مختصر و موجز احمد حیدربیگی زنده یاد را نخست به احکامی تجزیه می کنیم تا بتوانیم تحلیل کنیم:

حکم اول
دهانت بوی مرده ی هزارساله می دهد

• شاعر با صدور این حکم، مخاطب خود را تنفر انگیز تلقی می کند:
• دهان طرف مقابل، بوی لاشه گندیده می دهد!

• اما لاشه مرده هزارساله روند تجزیه و تلاشی کاملی را پشت سر گذاشته:
• اجزای متشکله آن بوسیله میکرو ارگانیسم ها از جنس باکتری و قارچ و غیره و حشرات مجددا وارد سیکل هستی شده و مواد ارگانیک (آلی) از قبیل چربی و پروتئین و قند و غیره نهایتا به آب و مواد معدنی از قبیل ذغال و فسفر و آهن و کلسیوم و غیره تجزیه شده است تا دوباره در روند ترکیب مجدد، به مواد آلی (ارگانیک) بدل شود:
• سیکل شکوهمند حیات!

• اکنون این سؤال پیش می آید که منظور شاعر از بوی مرده هزارساله چیست؟

• مرده هزارساله ـ در بهترین حالت ـ یعنی مشتی خاکستر بی بو!

• لنین می گفت:
• اغراق خارق العاده، تفهیم مسائل را تسهیل می کند!

• شاعر هم در این حکم، همین کار را پیشه کرده است:
• برای تأکید مؤکد بر گندیدگی گفتار طرف مقابل، از بوی مرده هزارساله سخن گفته است و منظورش بی تردید تعفن مطلق بوده است.

• سعدی هم از این جور کارها بکرات انجام می دهد:
• «صورت زیبای ظاهر هیچ نیست!
• تا توانی سیرت زیبا بیار!»

• سعدی دیالک تیک فرم و محتوا را به شکل دیالک تیک صورت و سیرت بسط و تعمیم می دهد و بلافاصله تخریب می کند.
• محتوا (سیرت) را بر تخت می نشاند و تجلیل می کند و فرم (صورت) را دور می اندازد و پشت سرش بد و بیراه می گوید.

• هدف سعدی در واقع نه تحقیر فرم (صورت)، بلکه تأکید مؤکد بر نقش تعیین کننده محتوا (سیرت) در دیالک تیک فرم و محتوا (صورت و سیرت) بوده است.

• سعدی که جای خود دارد، شخص شخیص مارکس نیز همین کار را انجام می دهد:
• او در مصاف ایدئولوژیکی با نمایندگان ایدئالیسم اعلام می کند که «این وجود اجتماعی است که شعور اجتماعی را تعیین می کند و نه برعکس!»

• منظور مارکس هم همان منظور سعدی و حیدربیگی است!

• در جنگ و مرافعه که حلوا تقسیم نمی کنند!
• طرف دعوا در پاکدامنی خواهر و مادر و زن و دختر دشمن کذائی اش تردیدی ندارد و یا احتمالا آنها را اصلا نمی شناسد، ولی این امر مانع آن نمی شود که بدترین نسبت ها را به جماعت مظلوم زن حواله دهد و حتی در دل شنونده نطفه سوء ظن به همه زنان مورد نظر را بکارد.

• و گرنه شعور همیشه سایه وجود بر سر دارد و در تکوین وجود نقش بسیار نیرومند صرفنظرناپذیری ایفا می کند.
• ماده بی روح وجود ندارد.
• هر چیزی از ذره تا کهکشان در داربست صرفنظرناپذیر دیالک تیک وجود دارد.
• هر اتم حتی دیالک تیک پروتون و الکترون است، به قول سعدی دیالک تیک هسته و پوسته است، دیالک تیک مغز و پوست است!

حکم دوم
وچشمانت از پشت عصر یخبندان نگاه می کند!

• اگر شاعر در حکم اول عفونت و پوسیدگی اندیشه های طرف مخالف در قالب گفتار را به تیغ تیز انتقاد می سپارد، در حکم دوم، عقب ماندگی جهان بینی او را با همان حدت و شدت و اغراق و مبالغه به چالش می کشد:
• چشمان طرف مقابل از پشت عصر یخبندان نگاه می کند.

• این بدان معنی است که طرف مقابل از دستاوردهای غول آسای تمدن و فرهنگ و علم و فن کمترین نصیبی نبرده و در عصر توحش و بربریت درجا زده است!
• این هم اغراق دیگری است، برای نشان دادن فاجعه!

حکم سوم
تنها خطی که می توانی خواند واژه های «تصویری» است بر سنگ!

• اگر علی رضا گودرزی توضیح جامع و موجز نداده بودند، من برای درک منظور شاعر در گل می ماندم.
• عمرشان دراز باد!

• شاعر پس از نقد گفتار و پندار (طرز تفکر و جهان بینی) طرف مقابل، سنگ تمام دیگری می گذارد و اعلام می کند که او بسان انسان واره های عهد حجر، فقط قادر به خوانش تصاویر مرسوم بر دیوارهای سنگی غارها ست و از تفکر انتزاعی فرسنگ ها فاصله دارد.

• تفکر انتزاعی به چه معنی است؟

• انتزاع و تجرید یعنی چه؟

• انتزاع و یا تجرید عملی فکری است:
• ما اسب و گاو و کرگدن و فیل مشخص و مادی را می بینیم.
• بعد همه خصوصیات فردی خاص آنها را مورد صرفنظر قرار می دهیم و جنبه های مشترک آنها را عمده می کنیم:
• حیوانیت آنها را عمده می کنیم.

• مفهوم فکری و انتزاعی «حیوان» را بعد در قالب واژه «حیوان» می ریزیم، که با شنیدنش همه حیوان ها در نظرمان مجسم می شوند.

• بدین طریق دیالک تیک مجرد و مشخص قوام می یابد، دیالک تیک مفهوم و واژه!

• از مشخص (اسب و گاو و کرگدن و فیل) آغاز کردیم به مفهوم مجرد (انتزاعی) «حیوان» رسیدیم.

• بعد راه رفته را برمی گردیم:
• از مجرد (مفهوم مجرد (انتزاعی) «حیوان») که در کله داریم به راه می افتیم و به اسب و گاو و کرگدن و فیل می رسیم که در خارج از کله ما وجود دارند.

• بشریت برای کسب توان تفکر انتزاعی میلیون ها سال وقت لازم داشته است.

• احتمالا کشف آتش، زندگی دسته جمعی، کار مادی و تغذیه از پروتئین حیوانی برای تکوین سلول های معین مغز، نقش بسیار مهمی بازی کرده اند.

حکم چهارم
برایت «اندیشه» را چگونه بنویسم!

• این حکم محکومیت قطعی و پایانی شاعر است:

برای کسی که در عهد حجر درجا زده، جز نشانه های «تصویری» ساده بر دیوار غارها نمی تواند بخواند و از تفکر انتزاعی فرسنگ ها فاصله دارد، چگونه می توان از تفکر سخن گفت!

پایان

اوولوسیونیسم (2) (بخش آخر)

2012-01-25T06:15:00.000-08:00

پروفسور گونتر کروبر

برگردان شین میم شین

9
اوولوسیونیسم و ماتریالیسم مکانیکی (متافیزیکی)

• ماتریالیسم مکانیکی قرون هفدهم و هجدهم نیز که حرکت را حرکت کمی صرف و تعویض مکانیکی جا و محل چیزها تلقی می کرد، توسعه و یا تکامل را در عوامل زیرین خلاصه می کرد:

• در تغییرات کمی صرف

• در تفاوت ها

• در خصایص منفرد

• در ترکیب گوناگون عناصر یاد شده و در تناسب گوناگون آنها

• مراجعه کنید به توسعه در تارنمای دایرة المعارف روشنگری

• درک اوولوسیونیستی توسعه در قرون هفدهم و هجدهم تا حدود معینی اجتناب ناپذیر بود، چون هنوز علوم طبیعی به کشف پیوندهای دیالک تیکی در طبیعت نایل نیامده بودد.

10
اوولوسیونیسم و علوم طبیعی

• اندیشه توسعه در علوم طبیعی قرون هجدهم و نوزدهم با کشفیات نظری و علمی ـ طبیعی زیر برای خود جا باز کرد:

• با ایده های کیهان شناسی کانت

• مراجعه کنید به کیهان شناسی

• با کشف سلول زنده نباتی و حیوانی

• با آموزش داروین درباره پیدایش انواع

• مراجعه کنید به تئوری منشأ انواع

• در نتیجه این کشفیات، اوولوسیونیسم از دیدگاه علوم طبیعی به نظریه ای کهنه بدل شد و از آن به بعد، بیشتر برای توضیح روندهای اجتماعی مورد استفاده و یا سوء استفاده قرار گرفت.

11
اوولوسیونیسم و علوم اجتماعی

• اولین موفقیت های جنبش بین المللی کارگری در نیمه دوم قرن نوزدهم و مبارزات سرسختانه میان بورژوازی و پرولتاریا آشکار ساخت که توسعه اجتماعی هرگز روند رشد تدریجی، پیوسته و کمی نبوده است.

• مارکس و انگلس در این دوره ثابت کردند که رشد تضادهای داخلی سرمایه داری باید بطور قانونمند به انقلاب پرولتری منجر شود، یعنی به گذار جهشی از کیفیت اصلی کهنه به کیفیت اصلی جدید و بالاتر توسعه اجتماعی.

12
اوولوسیونیسم و فلسفه بورژوائی

• تحت این شرایط، ایده بورژوائی پیشرفت که در قرن هجدهم هنوز دارای خطوط مترقی بود و پیشرفت بعدی توسعه اجتماعی را در پیشرفت پیوسته و اوولوسیونی سرمایه داری می دید، به ایده ای ارتجاعی بدل گردید.

• هدف بورژوازی این بود که جنبش انقلابی طبقه کارگر را با تزریق عمدی زهر تئوری های اوولوسیونی توسعه مسموم سازد و در مبارزه برای تحول انقلابی جامعه تضعیف کند.

هربرت اسپنسر (1820 ـ 1903)
فیلسوف و جامعه شناس
مؤسس تئوری اوولوسیون و از پیشقزاولان سوسیال ـ داروینیسم

• بدین سان بود که در نیمه دوم قرن نوزدهم هربرت اسپنسر اوولوسیونیسم را به اندیشه اصلی سیستم فلسفی خود مبدل ساخت.

13
اوولوسیونیسم و رویزیونیسم

ادوارد برنشتاین (1850 ـ 1932)
تئوریسین و سیاستمدار آلمانی
مؤسس رویزیونیسم نظری در مارکسیسم
مؤلف مقالاتی تحت عنوان «مسائل سوسیالیسم» (1896 ـ 1898) و «پیش شرط های سوسیالیسم و و ظایف سوسیال ـ دموکراسی» (1899)
برنشتاین ماتریالیسم و دیالک تیک را متافیزیکی و غیرعلمی نامید و رد کرد.
بنظر او وظیفه فلسفه سوسیال ـ دموکراسی باید غلبه بر ماتریالیسم دیالک تیکی باشد و کانتیانیسم را به جای آن بگذارد.
شعار او: «کانت بر ضد چاپلوسی»
برنشتاین تئوری های زیرین مارکس را نیز رد کرد:
تئوری ارزش کار
تئوری اضافه ارزش
تز قطب بندی، ذلت و فروپاشی
انقلاب پرولتری
برنشتاین به جای انقلاب، رفرم را پیشنهاد کرد.
به جای آماج، راه را مطلق کرد.
برنشتاین دموکراسی را بمثابه وسیله و هدف همزمان قلمداد کرد.

• اوولوسیونیسم بعدها بر جریانات مختلف فلسفه بورژوائی و رویزیونیسم در نقطه عطف قرن، تأثیر بزرگی باقی گذاشت.

• ماهیت اوولوسیونیستی رویزیونیسم در تز برنشتاین، مبنی بر اینکه «حرکت، همه چیزاست و آماج هیچ!» خود را بروشنی نمودار می سازد.

• رویزیونیسم اهمیت مبارزه انقلابی طبقه کارگر را منکر می شود و در جهت تغییر تدریجی و کمی وضعیت طبقه کارگر در چارچوب مناسبات سرمایه داری حاکم و یا در جهت تغییر کیفی وضع طبقه کارگر ضمن دست نخورده ماندن کیفیت اصلی سیستم سرمایه داری حاکم عمل می کند.

• مراجعه کنید به رویزیونیسم، رفرمیسم، پیشرفت، توسعه در تارنمای دایرة المعارف روشنگری

14
اوولوسیون و فلسفه مارکسیستی

• لازم به تذکر است که مفهوم «اوولوسیون» در فلسفه مارکسیستی به معنی مورد نظر اوولوسیونیسم بکار نمی رود.

• اوولوسیون در تئوری ماتریالیستی ـ دیالک تیکی توسعه عبارت است از وحدت تغییرات کمی و کیفی که منحصرا در چارچوب کیفیت اصلی واحدی صورت می گیرند.

• و لذا توسعه به معنی تشکیل کیفیت های بنیادی جدید فقط به مثابه وحدت روندهای اوولوسیونی و روولوسیونی (انقلابی) امکان پذیر است.

مراجعه کنید به اوولوسیون، اوولوسیونی، توسعه، کیفیت و کمیت، دیالک تیک اوولوسیون و روولوسیون در تارنمای دایرة المعارف روشنگری

پایان